ion

گزارشی از نخستین عملیات بزرگ و مشترک سپاه و ارتش

نجات آبادان با ذکر «ثامن‌الائمه»

فرهنگی /
شناسه خبر: 264222

پس از آغاز جنگ تحمیلی یگان‌های مختلف لشکر 77 به مناطق مختلف عملیاتی اعزام شدند. از 28 اسفند ماه سال 1359مسئولیت اداره منطقه جنوب از قرارگاه اروند به لشکر 77 واگذار شد و در تاریخ نهم فروردین ماه سال 1360 فرماندهی اروند به فرماندهی منطقه عملیاتی لشکر 77 پیاده تغییر نام داد.

ایران آنلاین /  همزمان با مسئولیت لشکر 77 در منطقه عملیاتی جنوب، تمام یگان‌های لشکر 77 که از آغاز جنگ تحمیلی در مناطق غرب و جنوب مستقر بودند به منطقه جنوب خوزستان اعزام شدند. یگان‌های قبلی که در این منطقه مستقر بودند به مناطق عملیاتی تحت مسئولیت ستاد فرماندهی خود مراجعت کردند. این جابه‌جایی‌ها به دو منظور انجام شد:

1- ایجاد وحدت فرماندهی و متمرکز کردن یگان‌های عمده و پایان دادن به پراکندگی یگان‌های غیرعمده.
2- تقویت منطقه جنوب خوزستان با یگان‌های لشکر 77.
علاوه بر یگان‌های لشکر 77، گروه‌هایی از نیروهای مردمی نیز در برخی از مناطق عملیاتی این لشکر از قبیل کوت‌شیخ (سه راهی کارون و بهمنشیر و اهواز) بهمنشیر، فیاضیه، ذوالفقاری، آبادان و دارخوین حضور داشتند.

مراحل طرح‌ریزی عملیات
فرمانده لشکر 77 برای طرح‌ریزی عملیات به ستاد لشکر دستور داد از خطوط گسترش نیرو در منطقه، شناسایی و بازدید به عمل آید و روش‌های مناسب برای طرح‌ریزی عملیات براساس تحلیل منطقه عملیاتی در نخستین شور ستادی پیشنهاد شود.  در فروردین ماه سال 1360 قرارگاه فرماندهی لشکر در ماهشهر جلسه‌ای با حضور فرماندهان نظامی و نیروهای مردمی تشکیل شد. در این جلسه استعداد و چگونگی استقرار نیروهای ارتش دشمن به وسیله رکن دوم لشکر توضیح داده شد. توسط رکن سوم نیز از نحوه استقرار نیروهای خودی و همچنین وضعیت کلی منطقه و ضرورت تغییر مواضع پدافندی و گسترش نیروها در مقابل دشمن، نکاتی بیان شد.  براساس پیشنهاد رکن سوم به فرماندهی لشکر 77 برای طرح‌ریزی عملیات و اجرای آن باید مراحل زیر انجام شود:
1- استقرار نیرو در منطقه‌ خلأ از نیرو به منظور سد پیشروی دشمن (در مقابل نیروهای عراقی در ذوالفقاریه به مسافت چهار کیلومتر نیروهای ایرانی استقرار نداشتند.)
2- انتخاب اهداف محدود به منظور ایجاد سرپل در منطقه اشغالی از طریق اجرای تک‌های غافلگیرانه علیه نیروهای عراقی. اجرای این مرحله سبب تثبیت و اتخاذ تاکتیک پدافندی در ارتش دشمن می‌شد و به عبارتی سبب خنثی شدن روحیه تهاجمی آنان می‌‌شد.
3- طرح‌ریزی کامل برای انهدام کامل نیروهای دشمن در شرق کارون

گردان 144 در سرپل دشمن
فرمانده‌ لشکر 77 پیشنهادهای رکن سوم را پذیرفت و به گردان 144 پیاده از لشکر 21 که در منطقه شادگان مشغول آموزش و بازسازی بود، دستور داده شد در منطقه خالی از نیروها در ذوالفقاریه مستقر شود. در جلسه مزبور با پیشنهاد فرمانده سپاه پاسداران آبادان مبنی براستقرار تعدادی از نیروهای سپاه پاسداران در جناح چپ گردان 144 پیش‌بینی شد. گردان 144 در مدت 10روز و با رعایت موارد اختفا و با آرامش، خود را به نزدیکی مواضع دشمن رساند و بدون تلفات مستقر شد.

تک میدان تیر آبادان
نخستین طرح تک محدود در منطقه تیپ یکم لشکر 77 بود که براساس پیشنهاد گردان 148 به‌فرماندهی سرهنگ دوم اصغر اسلوبی در منطقه ذوالفقاریه (میدان تیر) اجرا شد. اجرای عملیاتی توسط گردان 148 و با همراهی بیشتر نیروهایی از سپاه پاسداران آبادان در روز 25 اردیبهشت ماه سال 1360 انجام گرفت که نتیجه آن موفقیت کامل رزمندگان ایرانی بود. پس از این موفقیت مسئولان ارکان ستاد لشکر 77 هر روز از مناطق مختلف خط تماس بازدید می‌کردند و اعزام گروه‌های شناسایی با همراهی گروه تک هوانیروز به طور مستمر ادامه داشت. به این ترتیب نیروهای دشمن و تحرکات آنان در غرب کارون تحت کنترل و نظارت بود.

عملیات دارخوین
دومین تک محدود به پیشنهاد رزمندگان سپاه پاسداران که در دارخوین مستقر بودند. پشتیبانی کامل توپخانه، هوانیروز و همراهی گروه رزمی 214زرهی و یک گروهان از گردان 107 ژاندارمری و یگان‌هایی از گردان 219 تانک از ویژگی‌های این طرح بود که برای تصویب به قرارگاه مقدم نیروی زمینی در جنوب ارسال شد.

پس از تصویب طرح، اجرای آن به این گونه بود که در خرداد ماه سال 1360 نیروهای سپاه با عبور از خط، نخستین هدف را در سه کیلومتری خط تماس تصرف کردند و پس از انهدام نیروهای دشمن، در مواضع پدافندی قرار گرفتند. گروه رزمی 214 با یک حرکت تاکتیکی سریع پس از تصرف نخستین هدف توسط نیروهای سپاه پاسداران، در آن نقطه مستقر شد و نسبت به تحکیم آن اقدام کرد. گروه تک هوانیروز و یگان مهندسی نیز از این عملیات پشتیبانی می‌کردند. در واقع این تک محدود، نخستین عملیات مشترک رزمندگان سپاه و ارتش بود و ستاد لشکر در طرح‌ ریزی آن نیز با دقت عمل کرد.  پس از تصرف هدف که در مواضع رده دوم نیروهای عراقی در مقابل روستای سلمانیه واقع بود و همچنین پس از تحکیم آن توسط گردان 214 زرهی، به منظور استحکام مواضع پدافندی و کاهش آسیب‌پذیری یا اشغال مجدد آن توسط ارتش دشمن، به گردان‌های 291 تانک و 107 امداد و 136 پیاده دستور داده شد که به محض پاتک دشمن به سمت منطقه دارخوین حرکت کنند.

هدایت کلی عملیات و چگونگی استفاده از نیروهای احتیاط در صورت لزوم، از طریق ستاد عملیات لشکر 77 ابلاغ و اجرا می‌شد. عملیات در همان ساعت‌های اولیه با موفقیت توأم بود. تعداد 12 دستگاه تانک و نفربر دشمن آسیب دید یا منهدم شد و گردان خالد از تیپ مکانیزه ارتش عراق متلاشی و جز تعداد اندکی که موفق به فرار شدند، بقیه به هلاکت رسیدند. پس از تصرف نخستین هدف، پیشروی نیروهای سپاه به علت مقاومت ارتش دشمن متوقف و در پوشش آتش توپخانه به سمت هدف اولیه عقب نشینی کردند.  با اجرای این عملیات نیروهای عراقی، باقیمانده پل خرمشهر را منهدم کردند و نسبت به تحکیم مواضع پدافندی خود اقدام کردند.

نتایج دو عملیات محدود
موفقیت در دو عملیات محدود گذشته باعث تقویت روحیه‌ نیروهای خودی شد و فرماندهان مطمئن شدند که زمینه‌ مناسبی برای طرح‌ریزی و اجرای عملیات ثامن الائمه و آزادسازی آبادان از محاصره نیروهای عراق به وجود آمده است. محاصره آبادان برای ارتش عراق نوعی تظاهر قدرت به شمار می‌آمد و علاوه بر موفقیت نظامی، برای رژیم بعثی عراق جنبه سیاسی هم داشت، چون صدام مدعی بود که قادر است آبادان را تصرف کند، اما به علت تمایل به صلح و پایان دادن به جنگ از تصرف آن شهر منصرف شده و به این ترتیب سعی می‌کرد ایران را کشوری جنگ طلب معرفی کند، در حالی که ارتش دشمن قادر به چنین عملیاتی نبود. با وجود این حضور نیروهای عراقی در شرق کارون و همچنین محاصره آبادان از جانب آنان برای فرماندهان و مسئولان جنگ تحمیلی قابل تحمل نبود و بر این اساس طرح‌ریزی عملیات آفندی به منظور انهدام و بیرون راندن نیروهای عراقی از شرق کارون آغاز شد.

طرح‌ریزی عملیات
پس از اجرای عملیات تپه‌های مدن (میدان تیر آبادان) و دارخوین، طرح‌ریزی عملیات به منظور انهدام نیروهای دشمن در شرق کارون آغاز شد. برای طرح‌ریزی عملیات به اطلاعات دقیق تری از استعداد، وضعیت و کیفیت نیروها و مواضع دشمن نیاز بود. بر این اساس اعزام گشتی‌های شناسایی رزمی مورد توجه بیشتری قرار گرفت.  علاوه بر اعزام شناسایی‌های متعدد و برنامه‌ریزی شده، گروه تک هوانیروز با پرواز در غرب کارون مواضع نیروهای عراقی را مورد هدف قرار می‌داد که گاهی با اسارت گرفتن تعدادی از افراد دشمن اطلاعات کامل تری از طریق آنان به دست می‌آمد. هواپیماهای نیروی هوایی ارتش نیز با تهیه عکس‌های هوایی از گسترش مواضع و نیروهای دشمن اطلاعات دیگری در اختیار ستاد لشکر 77 پیاده قرار می‌دادند. فرماندهان تیپ و گردان و رؤسای ارکان ستاد لشکر 77 نیز نسبت به شناسایی مواضع دشمن و کسب اطلاعات دقیق اقدام می‌کردند. مجموع این فعالیت‌های شناسایی سبب شد که در اواخر مرداد ماه سال 1360 استعداد و چگونگی استقرار و گسترش نیروهای عراقی و خطوط ارتباطی و مواصلاتی و همچنین موانع آنان در شرق کارون و منطقه مورد نظر کاملاً مشخص شود.

مأموریت لشکر 77
انهدام نیروهای عراقی مستقر در شرق کارون، مأموریتی بود که لشکر 77 موظف به اجرای آن بود. این مأموریت با تصرف پل‌های مارد و حفار قابل دسترسی بود، زیرا با تصرف پل‌های مزبور نیروهای عراقی در شرق کارون کاملاً در محاصره رزمندگان ایرانی در می‌آمدند و چاره‌ای جز پذیرش شکست نداشتند.  براساس هدف‌های مزبور طرح عملیات به این صورت مورد توافق و هماهنگی فرمانده لشکر 77 قرارگرفت که پیشروی با سه یگان عمده به سمت سه هدف مختلف به تفکیک انجام شود

هدف اول: پل حفار ، هدف دوم: پل مارد، هدف سوم: جاده ماهشهر - آبادان
هدف سوم به این منظور تعیین شد که مسیر تقویتی و کمکی نیروهای عراقی در دو هدف اول و دوم کاملاً بسته شود. تاکتیک پیشروی به سمت اهداف اول و دوم از انواع احاطه‌ای در نظر گرفته شد. به عبارتی پیشروی به سمت پل‌های مارد و حفار از دو جناح باید انجام می‌گرفت تا فرصت عقب نشینی به نیروهای دشمن داده نشود، ضمن آنکه با این شیوه امکان تقویت نیروهای عراقی نیز وجود نداشت. به این ترتیب لشکر 77 با سه تیپ در مناطق فیاضیه، دارخوین و ذوالفقاریه وارد عمل می‌شد و به سمت پل‌های موجود در روی رودخانه کارون و همچنین جاده ماهشهر - آبادان پیشروی می‌کرد. تلاش و محور اصلی از یگانی بود که از سمت فیاضیه عملیات را آغاز می‌کرد. زیرا این یگان مسئولیت پدافند از آبادان را نیز به عهده داشت.

یگان‌های مانوری
لشکر 77 دارای 10 گردان بود که دو گردان آن در سایر مناطق جبهه حضور داشتند و هشت گردان دیگر در عملیات شرکت می‌کردند. این هشت گردان عبارت بودند از: گردان 291 و 246 تانک، گردان 214، گروه رزمی 37زرهی، گردان 107 پیاده، سه گردان تانک (که از لشکر‌های 16 و 92 مأمور شده بود). هشت گردان از توپخانه لشکر نیز در عملیات شرکت می‌کردند.  تعداد گردان‌های موجود برای شرکت در عملیات با تعداد گردان‌هایی که براساس گسترش و استعداد نیروهای عراقی و اهداف مورد نظر لازم بود، تناسبی نداشت و نیاز به تعداد بیشتری از نیروهای رزمنده بود. به این علت از سپاه پاسداران درخواست شد که تعداد10گردان پیاده از رزمندگان بسیج را در اختیار لشکر 77 قرار دهد.

اهداف عملیات
اهداف سه تیپ لشکر 77 به شرح زیر تعیین و تفکیک شد:
1- تیپ یکم: در منطقه ذوالفقاریه و هدف آن تصرف و تأمین جاده ماهشهر- آبادان بود. 2- تیپ دوم (تلاش اصلی): در منطقه فیاضیه و هدف آن تصرف و تأمین پل حفار بود. 3- تیپ سوم: در منطقه دارخوین و هدف آن تصرف و تأمین پل مارد بود.پوشش حاشیه شرقی کارون (از دارخوین تا سلمانیه) به عهده گردان 107 امداد ژندارمری و گردان 214 سوار زرهی بود و گردان 134 و گروه رزمی 104پیاده و یک گردان تانک مأمور به لشکر، احتیاط عملیات را تشکیل می‌دادند.

تعیین خطوط حد
برای تداخل نداشتن یگان‌ها پس از دستور پیشروی، خطوط حد تیپ‌ها نیز تعیین شد. این خطوط حد که در واقع مرز حرکت وپیشروی تیپ‌ها را از یکدیگر تفکیک می‌کرد، از عوارض مصنوعی انتخاب شد. خط حد یکم و دوم جاده آبادان - اهواز و خط حد تیپ یکم و سوم نیز مسیر لوله نفت تعیین شد که حتی در شب قابل تشخیص بود.

ایجاد معابر در میدان‌های مین
نیروهای دشمن در برابر مواضع خود، دارای موانع و میدان مین‌های متعدد بودند، بخصوص پس از اجرای دو عملیات محدود تپه‌های مدن (میدان تیر آبادان) و دارخوین میدان‌های مین توسعه بیشتری یافته بود. به همین علت لازم بود قبل از اجرای عملیات برای آنکه پیشروی تیپ‌ها در اثر برخورد با موانع متوقف نشود، معابر و مسیرهایی در میدان‌های مین دشمن ایجاد شود.  گردان مهندسی لشکر 77 این کار مهم و حساس را با موفقیت انجام داد و زمینه را برای دسترسی رزمندگان به اهداف مورد نظر مهیا کرد.

هماهنگی آتش
بدیهی است وقتی در یک عملیات میان حرکت نیروهای پیاده و اجرای آتش پشتیبانی هماهنگی ایجاد نشود، به تلفات نیروهای خودی منجر خواهد شد. به همین علت از قبل در این مورد و متناسب با زمان پیشروی رزمندگان، به دقت طرح‌ریزی و پیش‌بینی‌های لازم نیز مورد توجه قرار گرفت. مسئولیت تطبیق آتش به عهده‌ سرتیپ دوم بازنشسته منوچهر صابریان بود، او در زمان عملیات ثامن الائمه فرماندهی توپخانه‌ لشکری 77 را به عهده داشت. وی می‌گوید:«توپخانه لشکر به منظور پشتیبانی آتش مؤثر و مطمئن تدابیر ویژه‌ای را اتخاذ کرد و به یگان‌های آتش تأکید کرد که روی هدف‌های مشخص قبل از شروع عملیات، ثبت تیر و تنظیم آتش به دقت اجرا شود. همچنین طرح‌ریزی آتش مؤثر بخصوص روی پل‌ها مورد توجه قرار گیرد و از دکل‌های دیده بانی در روز، به منظور هماهنگی آتش در پشتیبانی ازعملیات استفاده شود.»

پیش‌بینی آتش ضد آتشبار
در این مرحله تمهیداتی در نظر گرفته می‌شود که براساس آن فعالیت یگان‌های توپخانه و آتش پشتیبانی دشمن خنثی می‌شود. از آنجایی که هواپیماهای نیروهای هوایی به دلیل محدود بودن منطقه عملیات قادر به پشتیبانی هوایی در شرق کارون نبودند به همین علت مقرر شد که این مرحله از عملیات توسط هوانیروز انجام شود. هوانیروز وظیفه داشت علاوه بر آتشبارها نیروهای زرهی دشمن را نیز مورد هدف قرار دهد و نیروی هوایی پوشش هوایی و بمباران مواضع توپخانه دشمن را به عهده گرفت. با پدافند هوایی نیز در مقابله با تهاجم هواپیماهای دشمن هماهنگی‌هایی به عمل آمد.

مقدمات اجرای عملیات
سلسله عملیات محدودی که در جبهه میانی در سال اول جنگ انجام می‌گرفت در حالی بود که لشکر 77 در منطقه آبادان آماده عملیات ثامن الائمه یا شکست حصر آبادان بود. امـام خمینی(ره) فرمانی مبنی برشکستن محاصره آبادان به نیروهای مسلح اعلام فرموده بود و از این‌رو در شهریور 1360 مقدمات تهیه طرح عملیاتی ثامن الائمه(ع) و اجرای آن در اوایل مهرماه از همه نظر فراهم شد.از طرفی لشکر سه زرهی عراق مأموریت داشت که مانع پیشروی نیروهای ایرانی در شرق کارون شود. دشمن در آن منطقه استحکامات بسیار قوی، از قبیل میدان‌های وسیع مین ایجاد کرده بود و لذا لشکر 77 موظف بود طرح عملیاتی را متناسب با توان رزمی دشمن و امکانات پدافندی آنان تهیه کند، چون مسئول اجرای عملیات ثامن الائمه علیه السلام، لشکر 77 بود؛ براین اساس تیپ سوم این لشکر، برای تکمیل استعداد رزمی لشکر، از منطقه غرب کشور فراخوانده شد تا همه یگان‌های سازمانی لشکر 77 شامل 9گردان پیاده، دو گردان تانک، گردان‌های توپخانه و مهندسی، یک گردان سوار زرهی و نیروهای پشتیبانی لشکر، در عملیات مزبور شرکت کند.مسئولیت کلی تهیه طرح عملیاتی با سرهنگ شهاب‌الدین جوادی فرمانده لشکر 77 بود که به اتفاق افسران اطلاعات و عملیات ستاد لشکر و رهنمودهای تیمسار سرلشکر فلاحی، طرح مقدماتی را آماده کرد. سرهنـگ جـوادی دربـاره تـهیه این طرح عملیاتی اظهار می‌دارد: «طرح‌ریزی عملیاتی سه ماه به طول انجامید. چون ضمن آموزش واحدها، گردان‌ها را یکی پس از دیگری به پشت جبهه می‌آوردیم تا عملاً تک نفوذی را با ایجاد موانع مصنوعی تمرین کنند.»

اجرای عملیات
پس از آماده شدن طرح عملیاتی و تمرکز نیروها در جبهه ماهشهر، لشکر 77 در اول مهر 1360، قرارگاه تاکتیکی خود را از ماهشهر تغییر مکان داد و در شادگان مستقر کرد. یک دقیقه بعد از نیمه شب یعنی در آغازین دقایق روز پنج مهرماه تیپ‌های یکم، دوم و سوم حرکت خود را به سمت خط آغاز کردند. تیپ یکم پیاده که در مرحله اول سنگین‌ترین مأموریت را در محور جنوب جاده ماهشهر- آبادان به عهده داشت در مدت دو ساعت آن محور را آزاد ساخت و به جاده اصلی رسید. دشمن در آن ناحیه کاملاً غافلگیر و افراد بسیاری از آنان به اسارت رزمندگان تیپ یکم درآمدند. رزمندگان تیپ یکم نیز در شمال جاده ماهشهر- آبادان با مقاومت دشمن مواجه شدند. تیپ دوم نیز به نخستین هدف خود رسید، اما حرکت افرادش به علت برخورد با میدان مین متوقف شد.
تیپ سوم هم که از شمال به سمت جنوب پیشروی می‌کرد، همزمان با تیپ دوم به نخستین خط پیش‌بینی شده رسید.

آزاد‌سازی جاده ماهشهر - آبادان
تیپ‌های یکم و دوم تا ساعت 30و4 دقیقه بامداد توانستند، مقـاومت دشمن را در هم شکسته و پیشروی خود را ادامه دهند. در مواضع اصلی پدافندی شمال جاده ماهشهر - آبادان و همچنین جنوب کارخانه شیر پاستوریزه، واقع در کرانه شرقی کارون، نبرد بشدت ادامـه داشـت تا آنکه سرانجام فرمانده تیپ یکم در ساعت 30و8 دقیقه صبح پیام پیروزی را اعلام کرد: «جاده ماهشهر - آبادان آزاد شد.»پس از این موفقیت، رزمندگان تیپ یکم طرفین جاده را پاکسازی و به سمت غرب، حرکت خود را ادامه دادند. البته با آغاز روشنایی هوا در روز پنجم مهر، هواپیماهای نیروی هوایی هر دو طرف(ایران و عراق) و بالگردها نیز وارد میدان نبرد شدند. دشمن محورهای حرکت نیروهای ایرانی را تشخیص داد و ضمن استفاده از پشتیبانی آتش توپخانه، نیروی احتیاط خود را نیز وارد عمل کرد.

آزادسازی شهر آبادان
گروه رزمی 37 شیراز در شمال محور ماهشهر- آبادان، از شرق به غرب، پیشروی خود را آغاز کرد و پس از برخورد با میدان مین در روشنایی روز و در زیر گلوله‌های دشمن، عملیات مین‌برداری را با تلاش سرسختانه با موفقیت به پایان رساند و پیشروی خود را ادامه داد.گردان 207 تانک لشکر 92 زرهی و دو آتشبار کاتیوشا نیز وارد عرصه نبرد شدند و مجموعه این تلاش‌ها و هماهنگی‌ها که با فرماندهی و تدبیری اصولی هدایت می‌شد، نیروهای ایرانی را تا قبل از ظهر روز پنجم مهر به همه اهداف مورد نظر رساند. البته در این میان، مقاومت دشمن در منطقه تیپ دوم بشدت ادامه یافت تا آنکه تیپ در ساعت 20 و 6 دقیقه‌ بامداد روز ششم مهر، پیام زیر را به فرمانده لشکر اعلام کرد: «به‌طور کلی تأمین پل و شرق کارون برقرار شد و مأموریت به‌طور کامل اجرا شد.»بدین ترتیب نیروهای دشمن از منطقه شرق رودخانه کارون، پس از به‌جای گذاشتن 300 کشته و تعدادی اسیر، از منطقه‌ نبرد پا به فرار گذاشتند. شبه جزیره آبادان پس از گذشت یک سال از محاصره دشمن خارج شد و تهدید ارتش عراق در شرق کارون و شبه‌جزیره آبادان به کلی از میان رفت.»

نتایج عملیات
عملیات ثامن الائمه نخستین عملیات بزرگ نیروهای نظامی بود که با موفقیت کامل اجرا شد و تمام اهداف از پیش تعیین شده آن تحقق یافت. این عملیات سبب ارتقای روحیه رزمندگان و تضعیف و خواری نیروهای متجاوز عراقی شد. علاوه بر آثار روحی و روانی و معنوی، این عملیات دارای دستاوردهای مهم نظامی نیز بود.
آزادسازی قسمتی از سرزمین کشورمان به مساحت نزدیک به 200کیلومتر مربع، به اسارت درآمدن یک هزار و 700 نفر از نیروهای دشمن، به غنیمت گرفتن 180دستگاه تانک و نفربر، 301 دستگاه خودرو، 10 دستگاه لودر و وسایل مهندسی، تعدادی سلاح و موشک‌انداز و توپ‌های صحرایی و مهمات و خارج ساختن شهر آبادان از محاصره نیروهای متجاوز بعثی از جمله نتایج عملیات پیروزمند ثامن الائمه علیه‌السلام بود. / روزنامه ایران 

نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.