ion

نقد مراد فرهادپور به نظریه «پایان تاریخ» فرانسیس فوکویاما

پایان خوش تاریخ بر همه مبارک!

اندیشه /
شناسه خبر: 309895

دکتر مراد فرهادپور، برخلاف ادعای فرانسیس فوکویاما که اعلام داشت با فروپاشی شوروی و پیروزی لیبرال-دمکراسی ، تاریخ به پایانی خوش رسیده است، از کدام پایان خوش می پرسد؟

ایران آنلاین / گروه اندیشه: 

دکتر مراد فرهاد پور، مترجم و پژوهشگر فلسفه در سایت «تز یازدهم» یادداشتی را با عنوان «پایان خوش» قرار داده است که در ادامه گزیده ای از آن را می خوانید:

***

اکنون دیگر هیچ شک و تردیدی باقی نمانده که یگانه اصل متعالی و متافیزیکی حاکم بر سرنوشت همه ما فرصت طلبی است. از میلیاردر شدن در عرصه اقتصاد  و مشهور شدن در "هنر"  تا نشستن بر مسند قدرت حاکم و تبدیل شدن به مهمترین "نظریه پرداز" معاصر، همه چیز فقط و فقط در گرو یک چیز است : این که آدمی در زمان درست در مکان درست حاضر باشد، حاضر و آماده برای استفاده از فرصت و طلبیدن و به ارث بردن آن با تمام وجود. آنچه وجودش لازم نیست، بلکه حتی می تواند مزاحم و دست و پا گیر هم باشد، قابلیت است و شجاعت و استعداد و استقامت و خلاقیت و فداکاری و هوش و صداقت و صبر و شرم و شرافت و فروتنی و دوستی و تشخص و تجربه و تفکر و ...خلاصه هر آن چیزی که زمانی یک "فضیلت" شمرده می شد؛ حتی صفات و به اصطلاح امتیازاتی چون زیبایی و خوش پوشی و زرنگی و تردستی و خوش صحبتی و ظاهرسازی و...هم دیگر مؤثر یا به دردبخور نیستند. ظاهراً پیش بینی آدورنو درباره یکدست و یک شکل شدنِ آدمیان توسط سیستم، تحقق یافته است: با تبدیل شدنِ همگان به حشراتی انباشته از حرص و هراس؛ حرص به قدرت و شهرت و ثروت بیشتر، و هراس از هر چیزی جز این.

  ---

فکر کنم اواخر قرن گذشته بود که یک استاد دانشگاه و تحلیلگر (یا به زبان امروزی "کارشناس") بسیار معمولی و بسیار فرصت طلب به نام فرانسیس فوکویاما اعلام داشت که با فروپاشی شوروی و پیروزی لیبرال-دمکراسی در مقام بهترین نظام اجتماعی و سیاسی ممکن، تاریخ نیز به پایان رسیده است، آنهم پایانی خوش.

این حکم که اعلامش هواداران و شهرت و امکانات زیادی برای آقای فوکویاما به ارمغان آورد، به رغم لحن علمی و کارشناسانه اش، از قضا تا حدی شبیه ارسال نوعی پیام یا دستور به خود تاریخ هم بود.

ولی حال که به جهان اطراف خود می نگریم به نظر می رسد که تاریخ با همان طنز همیشگی و مکر هگلی اش دارد، به  تعبیر لاکان، پیام ایشان را در شکل وارونه شده اش پس می فرستد، شکلی که در قالب آن معنای حقیقی پیام – که خود فرستنده هم از آن بی خبر بوده – عیان و آشکار می شود :

    بحران  فراگیر مالی و اعتباری، تورم همراه با رکود، بیکاری گسترده، مافیایی شدن اقتصاد، ترس از تروریسم و امنیتی شدن همه ابعاد زندگی روزمره، پایمال شدن حقوق مدنی و صنفی و درگیر شدن در چندین جنگ ناتمام یا قریب الوقوع برای مردمان ظاهراً خوش اقبال بلاد مغرب زمین و چند کشور شرق آسیا که زودتر از همه ما به پایان خوش تاریخ رسیدند.

  گرسنگی شدید و روزافزون در نتیجه افزایش قیمت مواد غذایی، قحطی و خشکسالی و سیل و طوفان ناشی از تخریب محیط زیست ( که مسئول اصلی اش سرمایه داری مصرف گرای آمریکایی-غربی است)، انواع جنگ و کشتار و تجاوز و نسل کشی از بالکان تا کلمبیا، افزایش فقر و بیسوادی (که قرار بود تا یک دهه دیگر به کلی محو شود) و ....

پایان خوش تاریخ به همگان مبارک.

 

 

نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبز با خبر باشد منتشر نخواهد شد.