ion

« ایران» در گفت و گو با محمدطاهر کنعانی ، ابعاد حقوقی برخورد با معترضان خیابانی را بررسی می‌کند

اجتماعات قانونی و اغتشاشات غیر قانونی

حقوقی /
شناسه خبر: 323754

خطیب نماز جمعه تهران در هفته گذشته با بیان اینکه در فقه ما کسی که علیه حاکم عادل اسلامی به‌خیابان بریزد و بزند و بکشد و به آتش بکشد «باغی» نامیده می‌شود و حکمش اعدام است، خواستار مجازات شدید لیدرهای اغتشاشات اخیر شد.

ایران آنلاین / طبق ماده ۲۸۷ قانون مجازات اسلامی اگر گروهی علیه نظام جمهوری اسلامی ایران مسلحانه قیام و از سلاح استفاده کنند، باغی محسوب شده ومجازات‌شان اعدام است.اما اگرسلاح داشته باشند و از سلاح استفاده ننمایند، به حبس تعزیری درجه سه ودرصورت فقدان مرکزیت به حبس درجه پنج محکوم می‌شوند. در خصوص تعریف و مصداق فقهی و حقوقی «باغی» و همچنین مرز تمایز و تفاوت اجتماع از اغتشاش  محمد طاهر کنعانی – حقوقدان- به «ایران» می‌گوید: انسان، بالطبع حیوانی مدنی است یعنی ذاتاً تمایل دارد در جمع زندگی کند. دراسلام نیز به تشکیل اجتماعات بسیار سفارش شده است و دو آیه «امرهم شوری بینهم» و نیز «شاورهم فی الامر» جز با اجتماع مردم محقق نمی‌شود.
از سوی دیگر دفاع ازارزش‌ها وجهاد درراه خدا با اجتماع مردم محقق می‌شود و مسجد ونماز جمعه وجماعت ونماز عیدین ونماز میت همگی جلوه‌هایی از تشکیل اجتماعات بشری است. بنابراین اصل برطبیعی بودن اجتماعات واحزاب وجمعیت‌هاست ودست خدا با جماعت است.
این وکیل دادگستری در ادامه می‌افزاید: درجهان مدرن امروز نیز رمز بالندگی و رشد جوامع بشری در اجتماعات، تشکیل انجمن‌ها وگروه‌های سیاسی وحرفه‌ای وعلمی واجتماعی است. درسیره اسلامی تشکیل جمعیت مخالفین وخروج برامام عادل و ورود برمنابر تا زمانی که مبادرت به شورش و جنگ نکنند، مجاز است.
درزمان امیر مؤمنان ناکثین ومارقین و قاسطین علیه امام(ع) جمعیت تشکیل دادند اما احدی مزاحم‌شان نشد. طلحه و زبیر وعایشه شهرها را گشتند وتا زمانی که حمله نکردند امام علیه السلام با برهان ونصیحت ونامه وگفت و گو کار را پیش بردند.خوارج هم تازمانی که شروع به جنگ نکردند حجت برامام تمام نشد.
به گفته کنعانی طبق اصل ۲۷ قانون اساسی جمهوری اسلامی تشکیل اجتماعات بدون حمل سلاح مجاز است. این اصل درقوانین اساسی بسیاری از کشورها بدون قید تصریح شده است. اما متأسفانه در کشور ما این اصل ازاصول معطل مانده قانون اساسی است و نهادهای دخیل ، نه تنها این اصل را اجرا نمی‌کنند بلکه با تمام قدرت مانع اجرای اصل مزبور نیز می‌شوند.
کنعانی می‌گوید: موکول کردن تشکیل اجتماعات به مجوز وزارت کشور طبق قانون احزاب تعلیق به محال است، زیرا فرمانداری‌ها بندرت اجازه تشکیل اجتماعات می‌دهند اما ازسویی شاهدیم که اجتماعات افراطی برخی جناح‌های سیاسی در کشور بدون هیچ مجوزی و هرزمان که اراده کنند، تشکیل می‌شود.
شاید به صراحت بتوان گفت که در قانون، تفاوت اجتماع واغتشاش روشن نیست‌. در واقع اصلاً در ادبیات حقوقی تعریفی به نام اغتشاش وجود ندارد.هراجتماعی باید با رعایت نظم وقانون تشکیل شود و دولت هم باید زمینه تأمین نظم وامنیت را فراهم آورد. اگر درخلال تشکیل اجتماع افرادی در نظم اخلال ایجاد کردند و به اعراض واموال و نفوس مردم تعرض کردند دولت طبق قواعد دفاع مشروع «بلغ ما بلغ» باید مقابله نماید.
وی با تأکید بر اینکه طبق قانون به‌کارگیری سلاح توسط نیروهای مسلح، پلیس فقط زمانی حق استفاده از سلاح را دارد که برای مقابله با مجرم درجرایم ‌مشهود وبا رعایت مراحل قانونی باشد، می‌افزاید: اگر مأمور پلیس بدون تعرض و جرمی به جمعیت مجتمعین ولو غیرقانونی آتش بگشاید قاتل عمد و مجرم محسوب می‌شود.
البته در مورد افرادی که جرم مشهود مرتکب می‌شوند و به اموال عمومی وخصوصی ونوامیس ونفوس مردم تعرض می‌کنند پلیس حق وبلکه تکلیف دارد که با سلاح سرد وگرم وابزارهای ضد شورش مجرمین را دستگیر وطبق مقررات دفاع مشروع سرکوب بنماید.
این مدرس دانشگاه می‌گوید: اگر گروهی علیه نظام جمهوری اسلامی ایران قیام مسلحانه واز سلاح استفاده نمایند طبق ماده مترقیانه ۲۸۷ قانون مجازات اسلامی «باغی» محسوب ومجازات‌شان اعدام است. اما اگرسلاح داشته باشند و از سلاح استفاده نکنند به حبس تعزیری درجه سه و درصورت عدم سازماندهی به حبس درجه پنج محکوم می‌شوند.
همچنین به موجب مواد ۴۹۸الی ۵۰۷ قانون مجازات اسلامی دربخش تعزیرات، اجتماعاتی که به قصد برهم‌زدن امنیت ملی تشکیل شوند مجرم امنیتی هستند.این قبیل اجتماعات استثنایی وشامل گروه‌های محارب وجرایم سازمان یافته است و طبق مواد ۲۸۷ و۲۸۸ باید با سازماندهی و حمل واستفاده از سلاح توأم باشند.
در حقوق جزای اسلامی حتی «بغات» و«خوارج» نیز حق تشکیل انجمن دارند. ‌امیرمؤمنان(ع) خطاب به خوارج گفت شما سه حق برمن دارید؛ یکی جیره شما را ازبیت المال قطع نکنم دوم از تشکیل اجتماعات‌تان و مساجد جلوگیری نکنم و سوم مانع شما از تشکیل اجتماع حج نشوم.
وی در پایان با بیان اینکه مطابق قوانین موضوعه و موازین شرعی و اصول پذیرفته شده ملل متمدن تظاهرات واجتماعات بدون حمل سلاح و ارتکاب جرم علیه اشخاص واموال مجاز ونشانه پویایی وبالندگی وبیداری مردم یک کشور است، می‌گوید: منظور از تشکیل اجتماعات نفس باهم بودن واجتماعات اتفاقی مانند مسافران یک کشتی و هواپیما نیست. بلکه مقصود اجتماعاتی با سازماندهی و تمرکز و برنامه و کنش متقابل و هدفمند برای پیشرفت جامعه است.

نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.