ion

شایگان از نوادر نسل خود بود

اندیشه /
شناسه خبر: 342917

بعضی از دوستان از من می‌پرسند چرا برای داریوش شایگان چیزی ننوشتم. حقیقت امر این است که آقای شایگان از نوادر نسل خود بود که جا داشت من درباره‌اش چیزی قلمی کنم و نشان دهم که در بخش عمده‌ای از عمر خویش، یک لیبرال تمام بود؛ ولی چه‌ کنم که نسبت به موضوعی که همه راجع به آن اطلاعیه‌های «ملت عزیز ایران…» بدهند حساسیت پیدا می‌کنم و می‌گویم خوب است ‌من ‌یکی عرصه را بیش از این شلوغ نکنم.

ایران آنلاین / گروه اندیشه:

اینجا و با این بهانه هم نمی‌خواهم در اینباره چیزی بگو‌یم. باری، در این شلوغ‌بازار چیزهای ناسزاواری هم گفته شد.‌ از جمله کسی که فرمود خراب‌کاری را خود شایگان و دیگرانی کردند که به مذهب و سنت میدان دادند نه چپ‌های نسل او.

من البته با آنچه، در آن دهه‌ها، ذیل عنوان سنت‌گرایی و معنویت شرقی و سخنانی از این دست به ضدیت با غرب، و در واقع با تمدن و مدرنیته پرداخت، میانه‌ای ندارم، ولی اگر بدیل چنین چیزی «حماسه» سیاهکل یا حزب توده باشد، به‌گمانم بهتر همان که اهل معنویت آسیایی شویم تا ترکیبی از سفاهت روسی با سخافت مارکسیستی.

«معنویت شرقی»‌ و «سنت‌ عرفانی» تا به‌خود وانهاده بود، زیان چندانیش درپی نبود؛ ضایعه از زمانی آغاز شد که چپ‌های وطنی به این نتیجه رسیدند که حرف‌های مارکس در مورد مذهب و سنت به ‌درد اروپا می‌خورد. همانطور که روس‌ها و چینی‌ها چنین انگاشتند که اگر بخواهند، مطابق تعالیم سرکردۀ خود، برای تأسیس کمونیسم منتظر صنعتی‌شدن بمانند ممکن است دیر شود، لذا رعیت زارع را جایگزین پرولتاریا کردند، چپ‌های ایران هم گفتند دار و ندار ما همین سنن مذهبی است، اگر آن را بکوبیم پس با چه انقلاب کنیم. این بود که کسانی چون شریعتی و آل‌احمد به اید‌ئولوژیزه کردن دین و سنت پرداختند و از آن یک توپخانه‌‌ سنگین دوربرد برای حمایت از پیاده‌‌نظام سوسیالیستی ساختند. بر این ‌مبنا خراب‌کاری نسل شایگان باز هم از حیث چپ‌بودن بود نه سنتی و عرفانی و دینی بودن.

جریانی که در آن دهه‌ها خیزش گرفت، یک‌ نهضت تقریبا خالص کمونیستی بود، هر چیز دیگری، بیش از چاشنی‌ یا کاتالیزوری برای آن نبود. اینکه بعدها کار از دست‌شان در رفت از کندذهنی همانانی مایه گرفت که نفهمیدند آن توپ‌خانه سنگین با کمی کاستن از برد آتش خود می‌تواند پیاده‌هایی را که حمایت‌ می‌کرد زیر آتش بگیرد؛ همان اتفاقی که روی داد.

اعتراف آقای شایگان بیشتر در مورد آن اکثریتی از نسل ایشان راست بود که یا هیچ نسبتی با سنت و مذهب نداشتند و مارکسیست ضددین بودند یا اگر هم نسبتی داشتند کشاندن فضل‌الله نوری به عرصه مبارزه با غرب اجنبی و ابوذر به عرصه شورش سوسیالیست‌های خداپرست بود.

نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.