ion

کتاب جدید علی پایا منتشر شد

اندیشه /
شناسه خبر: 345428

به‌تازگی کتاب «گره‌گشایی به شیوه فیلسوفان و مهندسان» از علی پایا با عنوان فرعی «مجموعه‌مقالاتی در باب علم و تکنولوژی و سیاست‌گذاری» منتشر شده است.

ایران آنلاین / گروه اندیشه:

گره‌گشایی به شیوه فیلسوفان و مهندسان

علی پایا

انتشارات پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی

 

به‌تازگی کتاب «گره‌گشایی به شیوه فیلسوفان و مهندسان» از علی پایا با عنوان فرعی «مجموعه‌مقالاتی در باب علم و تکنولوژی و سیاست‌گذاری» منتشر شده است. تقریبا همه مقالات این مجموعه بازنشر مقالات یا گفت‌و‌گوهای پیشین نویسنده و برخی نیز به‌صورت مقالاتی مستقل و ناظر به مسائلی خاص نوشته شده‌اند. تعداد اندکی از مقاله‌ها نیز نقد مقالات نویسندگان دیگر است. نخستین مقاله از بخش اول به موضوع «علم و نقادی» اختصاص دارد که در قالب گفت‌وگویی مکتوب به رابطه علم و نقد می‌پردازد و پاسخ‌ها عموما برای مخاطبانی نوشته شده‌اند که با همه مباحث فلسفی مربوط به علم آشنایی دارند. دومین مقاله شامل گفت‌و‌گویی است حول محور تفکر انتقادی و رابطه آن با عقلانیت نقاد. آخرین مقاله بخش نخست مجموعه کنونی نیز با عنوان «ملاحظاتی نقادانه درباره تأثیرات متقابل علم، فناوری و جامعه»، باز هم در قالب یک گفت‌و‌گو پیش‌تر منتشر شده و ناظر است به شماری از مهم‌ترین مسائل در قلمرو علم و فناوری و اجتماع.

نخستین مقاله در بخش دوم مجموعه که شامل مباحث مربوط به «تکنولوژی» است «ارزیابی فلسفی و دلالت‌های سیاست‌گذارانه تأثیرات چهارمین موج توسعه علمی و فناورانه بر فرهنگ و جامعه: ملاحظاتی از دیدگاه عقلانیت نقاد» نام دارد. این مقاله هم که قبلا منتشر شده بر این نکته تأکید دارد که ارزیابی نقادانه تحولات اجتماعی و بررسی تأثیرات متقابل عواملی که در صحنه حیات آدمی، احوال و شیوه زیست افراد و جوامع را شکل می‌دهند، از دغدغه‌های اصلی آن‌دسته از متفکران معاصر است که تلاش می‌کنند از ابزار‌های نظری برای راهگشایی در حوزه‌های عملی بهره بگیرند. دومین مقاله بخش «تکنولوژی» که بازنشر مقاله‌ای با عنوان «ملاحظاتی نقادانه درباره توسعه تکنولوژی» است با اندکی بسط و گسترش در این مجموعه بازنویسی شده. سومین مقاله این بخش نیز گفت‌و‌گویی است در بررسی دو کتاب نویسنده. چهارمین و پنجمین مقالات از آنچه بخش دوم مجموعه حاضر را تشکیل می‌دهد، مربوط است به بحث درباره چیستی و کارکرد‌های مهندسی. مقاله چهارم بر این نکته تأکید دارد که تفکر مهندسی، تفکری ناظر به حل مسائل عملی است و این تفکر، ضرورتا نظام‌مند است. پنجمین مقاله در این بخش با عنوان «در قوت‌ها و ضعف‌های مهندسی و تأثیر آن در علوم انسانی و اجتماعی» با بحث از چیستی مهندسی به ارزیابی نقادانه جایگاه معرفت‌شناسانه مهندسی و تعیین حدود و ثغور تقریبی محدوده‌ای می‌پردازد که مهندسی را اولا از علوم جدا و ثانیا در میان انواع فناوری‌ها، ممتاز می‌کند. آخرین مقاله در بخش ششم به بررسی یک نمونه از «تکنولوژی دینی» اختصاص دارد. هدف این مقاله که با عنوان «ارزیابی نقادانه امکان‌پذیری تکنولوژی دینی: نمونه تکنولوژی فرقه آمیش» همچون مقالات و گفت‌‌وگوهای پیشین در این کتاب بازنشر شده‌اند، ارزیابی ظرفیت، کارآمدی، تنوع و انحصاری‌بودن تکنولوژی‌هایی است که در یک فرهنگ دینی و بر اساس آموزه‌های خاص آن فرهنگ رشد می‌کند. برای این منظور، تکنولوژی‌هایی که فرقه مسیحی آمیش ابداع کرده‌اند، مورد بررسی قرار گرفته است. بخش نخست این مقاله شامل توصیفی نسبتا مبسوط و از دیدگاهی کاملا همدلانه درباره تکنولوژی آمیش است و در بخش دوم، دستاوردهای تکنولوژیک آمیش‌ها مورد ارزیابی نقادانه
قرار گرفته است.
سومین بخش مجموعه‌مقالات حاضر به مباحث مربوط به «سیاست‌گذاری» در قلمرو علوم و تکنولوژی‌ها اختصاص دارد. در نخستین مقاله این بخش با عنوان «آیا الگوی توسعه ایرانی‌- اسلامی دست‌یافتنی است؟»، اندیشه مربوط به طراحی و تدوین الگویی «ایرانی‌- اسلامی» برای دستیابی به توسعه که مدتی است در کشور مطرح شده ارزیابی نقادانه می‌شود. استدلال اصلی مقاله این است که با توجه به اینکه همه الگو‌های توسعه در زمره تکنولوژی‌ها قرار می‌گیرند و همه تکنولوژی‌ها به ظرف و زمینه‌ای که در آن به‌ کار گرفته می‌شوند، حساسند و علاوه‌بر‌این، حامل ارزش‌هایی هستند که طراحان و نیز به‌کاربرندگان در آنها به ودیعه می‌گذارند، تکمیل و تدوین یک «الگوی ایرانی-‌اسلامی توسعه» به‌مثابه یک «تکنولوژی بومی» به‌طورکلی امکان‌پذیر است، اما نکته مهمی که کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد، این است که چنین الگویی، جز در برخی جزئیات با دامنه محدود، با الگو‌های کارآمدی که در دیگر کشور‌ها برای توسعه به‌ کار گرفته شده‌اند، تفاوت چندانی نخواهد داشت. مقاله دوم بخش سوم به گفت‌و‌گوی مکتوبی اختصاص دارد. سومین مقاله این بخش نیز ناظر به سیاست‌گذاری در حوزه علوم انسانی و اجتماعی با نگاهی آسیب‌شناسانه است. چهارمین مقاله بخش سوم با عنوان «آیا دستیابی به نوآوری، تابع قاعده است؟» نقدی است بر مقاله‌ای که دو همکار دانشگاهی پایا، علی کرمانشاه و آرش موسوی، با عنوان «تغییرات مفهومی در مسیر ظهور رویکرد نظام‌های نوآوری» نوشته‌اند. آخرین مقاله در مجموعه حاضر نیز ارزیابی نقادانه‌ای از تحریر چهارم، پیش‌نویس سند «نقشه جامع علمی کشور» است. این مقاله که قبلا در «ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺗﮑﻨﻮﻟﻮژی ﺻﻨﻌﺘﯽ»، منتشر شده، توضیحات مختصری درباره مفاد و مضمون فناوری نرمی است که تولید و تدوین «نقشه راه» نام دارد.  / شرق
 

نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبز با خبر باشد منتشر نخواهد شد.