ion

روزنه های امید درعملیات «نجات برجام»

سیاسی /
شناسه خبر: 360357

وضعیت برجام که سه شریک اروپایی آمریکا پیشتر برای جلوگیری از خروج این کشور از آن ناکام بودند، در روند همکاری تهران و اروپا به جایی رسیده است که مقام های بلند پایه قاره سبز را به موضع گیری آشکار سیاسی در برابر رئیس جمهوری آمریکا واداشته است.

ایران آنلاین /مریم سالاری: اگرچه تضمین شدن منافع ایران در چارچوب برجام که در پی خروج آمریکا از این توافق در معرض تهدید قرار گرفته است، هنوز به باور بسیاری از کارشناسان و حتی خود مقام های ایرانی و اروپایی با تردیدهایی مواجه است، امارایزنی‌های تنگاتنگ حضوری و تلفنی که مقامات عالی ایران و مقام های بلندپایه اروپایی طی روزهای گذشته داشته‌اند و مهم‌تر از آن راهکارهای عملی که کشورهای اتحادیه اروپا برای مقابله با تحریم های فرامرزی آمریکا جستجو می کنند، می‌تواند تا حدود زیادی از حجم این تردیدها بکاهد. راهکارهایی که نخستین بارقه های دست یابی به آن چهارشنبه گذشته و یک روز پس از دیدار وزرای خارجه سه کشور اروپایی طرف برجام با مقام های دیپلماتیک ایران دیده شد و ژان کلود یونکر، رئیس کمیسیون اروپا، اعلام کرد که اتحادیه اروپا از صبح دیروز(جمعه) روند حقوقی اجرای مقررات بازدارنده‌ای را آغاز کرده است که به موجب آنها می‌تواند با تحریم‌های آمریکا علیه ایران مقابله کند. مقررات بازدارنده ای که اتحادیه اروپا پیش از این در سال ۱۹۹۶ و برای مقابله با تحریم‌های آمریکا علیه کوبا طراحی کرده بود. این اقدامات که نشان می دهد اروپا عزم خود را برای نجات برجام جزم کرده است اگرچه در متن واقعیت برجام، ابعاد در هم پیچیده آن و تبعاتی که می تواند خروج آمریکا به عنوان یکی از اصلی ترین کشورهای این پیمان داشته باشد، چندان خارق العاده به نظر نمی رسد اما در واقعیت، پدیده کم سابقه ای در روابط میان اروپا و آمریکا به شمار می آید و خالی از معانی و پیام های سیاسی خاص نیست.

وضعیت برجام که سه شریک اروپایی آمریکا پیشتر برای جلوگیری از خروج این کشور از آن ناکام بودند، در روند همکاری تهران و اروپا به جایی رسیده است که مقام های بلند پایه قاره سبز را به موضع گیری آشکار سیاسی در برابر رئیس جمهوری آمریکا واداشته است. چنانکه دونالد توسک، رئیس شورای اروپا در انتقاد از تصمیم ترامپ برای خروج از برجام گفت: «مشکل این است که نزدیکترین دوست شما قابل پیش‌بینی نباشد. شوخی نیست. این حالا اصل مشکل ما با دوستانمان در آن سوی اقیانوس اطلس است. من با حرف آقای ترامپ موافقم که پیش‌بینی‌ناپذیری می‌تواند ابزاری موثر در سیاست باشد، اما ابزاری جلوی دشمنان و رقیبان، نه دوستان».

تاکید مکرون و مرکل بر حفظ برجام

در امتداد این انتقادات و تلاشها برای حفظ برجام امانوئل مکرون، رئیس جمهوری فرانسه و آنگلا مرکل، صدر اعظم آلمان، افزون بر همکاری های مشترک جمعی با کشورهای اتحادیه اروپا، دفاع از موجودیت برجام دربرابر پیامدهای پیش بینی ناپذیر خروج دولت آمریکا که می‌تواند ادامه این توافق را با مخاطره‌ای جدی مواجه سازد، در دستور کار خود قرار داده اند. این تاکید مکرون که اتحادیه اروپا فعالیت شرکت‌های خارجی در ایران را حتی پس از خروج آمریکا از توافق هسته‌ای و بازگشت تحریم‌ها تضمین خواهد کرد» و در کنار همراهی مرکل که «باید برجام را حفظ کرد و ما می‌توانیم از شرکت‌های کوچک و متوسط برای تجارت با ایران حمایت کنیم»؛ موضع گیری هایی نشانه مند بود که شاید بتوان گفت در ایجاد چشم اندازی امید بخش برای حفظ برجام بی تاثیر نیست. این در حالی است که «فدریکا موگرینی» مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا که خود نقش موثری در دست یابی به برجام داشت، از اراده جدی اروپا برای حراست از منافع اقتصادی ایران از برجام از جمله در زمینه بانکداری و نفتی سخن گفته است. یکی از طرح‌های مد نظر اروپا برای مقابله با تحریم‌های آمریکا به روز رسانی قوانین مسدودساز است که شرکت‌های اروپایی را ملزم می‌کند تحریم‌های یکجانبه آمریکا را نادیده بگیرند. طرحی که  مورد حمایت کشورهای اصلی طرف توافق با ایران قرار گرفته است.چنانکه رئیس جمهور فرانسه رسما اعلام کرده «پاریس از پیشنهادات کمیسیون اروپایی برای حفاظت از شرکت‌های اروپایی و جبران ضررهایی که ممکن است بواسطه تحریم‌های آمریکا به خاطر تجارت با ایران متحمل می‌شوند، حمایت کرده است».

گرچه با وجود اظهارات مکرر مقام‌های اروپایی مبنی بر اراده این اتحادیه برای ادامه اجرای برجام، شرکت‌هایی چون «توتال» فرانسه، «مائرسک» دانمارک و «زیمنس» آلمان که همگی قراردادهای تجاری با ایران امضا کرده‌اند، می‌گویند به دلیل بازگشت تحریم‌های یکجانبه آمریکا مجبور به ترک بازار ایران هستند، اما باید دید که این همکاری و همسویی شکل گرفته، رفت و آمدهای دیپلماتیک غیر نمایشی و رایزنی‌های کارآمد در عالی‌ترین سطوح چگونه می تواند رابطه اقتصادی ایران و اروپا را به موازات رابطه سیاسی پس از دهه ها تعمیق کند. رویکرد سازنده ای که آنتونیو گوترش، دبیر کل سازمان ملل بر آن مهر تایید زده و در کنفرانس خبری مشترک با رئیس کمیسیون اروپا تاکید کرده که او و سازمان ملل از تلاش‌های اتحادیه اروپا برای نجات برجام حمایت می‌کنند.

جستجوی یک ائتلاف ضد ایرانی

اروپا که اینک در موجی از بحرانهای بین المللی که دولتمردان آمریکا در ایجاد آن نقش مستقیم داشته اند، دست و پا می زند، با ترامپی رو به رو هستند که بعد از کنار کشیدن از توافق، اصلی ترین کانون های رایزنی های دیپلماتیک اش را نه لندن، پاریس یا برلین که ریاض و متحدان منطقه ای اش قرار داده است. در این فضا دولت آمریکا که در فقدان همراهی متحدان اروپایی قدرتمند به سر می برد و اینک با خروج از برجام فاصله خود را با آنها بیشتر کرده،  با گره زدن سیاست منطقه ای اش به بهره گیری بیشتر از دلارهای نفتی اعراب، احیای پروسه موهوم ایران هراسی را دنبال می کند و می کوشد به ائتلاف تازه ای علیه ایران دست یابد. چنانکه به گزارش رویترز، هیثر ناوئرت، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا در بحبوحه تلاش اروپا برای حراست از منافع اقتصادی ایران در چارچوب برجام، از قصد آمریکا برای تشکیل ائتلافی  که به ادعای این کشور «فعالیت‌های بی‌ثبات‌کننده» ایران خوانده می‌شود، خبر داده است. این مقام آمریکایی مدعی شده: «ایالات متحده سخت در تلاش خواهد بود با تشکیل ائتلافی که بی‌شباهت به ائتلاف ضدداعش نیست، کشورهای زیادی از سراسر جهان را با هدف بررسی واقع گرایانه فعالیت های  ایران نه فقط از دریچه توافق هسته‌ای، بلکه بر اساس تمامی فعالیت‌های بی‌ثبات‌کننده - گرد هم بیاورد.»

اگرچه آمریکا و معدود متحدان منطقه ای اش حالا خود را متحدان موفقی می‌انگارند که باز کردن پرونده‌های جدید مانند همکاری با هدف مواجهه با نقش منطقه ای ایران و توان دفاعی و موشکی اش را در دستور کار خود قرار داده اند اما این کار وقتی که ایران و اروپا – به رغم مواضع مشابهی که با آمریکا در موضوعات یاد شده دارد- عزم خود را برای تعمیق بخشیدن به مناسبات سیاسی و اقتصادی  دوره پسابرجام جزم کرده باشند، کمی دشوار به نظر می رسد.

نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.