ion

آقاجان فیوج زاده،سرنانواز مازندرانی از دنیا رفت

سُرنای مازندران به سوگ نشست

فرهنگی /
شناسه خبر: 371147

یکی از آخرین بازماندگان نسل قدیمی سُرنانوازان مازندران نیز درگذشت تا موسیقی سنّتی این خطه سرسبز به سوگ بنشیند. آقاجان فیوج‌زاده متولد 6 تیرماه 1321 و یکی از آخرین بازماندگان سرنا نوازی مازندران بود.

ایران آنلاین /او در نوجوانی با ساز «لله‌وا» آشنا می‌شود و بعدها با انتخاب سُرنا به عنوان سازاصلی اش، نزد استادانی چون کربلایی علی جان و محمد قلیمی مشق می‌کند. آقاجان با کار و ممارست فراوان، آرام آرام به راوی متفاوتی از مقام‌های ویژه سُرنا تبدیل می‌شود؛ هرچند صد افسوس که در این سال‌ها آن طور که باید قدر ندید و سرانجام بعد از سال‌ها تحمل بیماری شامگاه روز دوشنبه (۲۱ خرداد) درگذشت.

ناصر وحدتی، خواننده پیشکسوت و پژوهشگر موسیقی به «ایران» می‌گوید: آشنایی من با زنده یاد آقاجان فیوج‌زاده به سال 1381 در ساری و در مراسم بزرگداشت حسینعلی طیبی (للوا یا لله‌وا)نواز برجسته مازندان برمی گردد که به اتفاق دو نوازنده نقاره در آن مراسم حاضر شدند و این اولین وآخرین دیداروشنیدن نوای سرنای او بود. مرحوم فیوج‌زاده درسال 65 و درجشنواره‌ای که در تهران برگزار شد، عنوان بهترین سرنانواز ایران را به خود اختصاص داد. البته پیش از او، علی نینواز که اهل خراسان بود- و متأسفانه چند سال پیش فوت کرد- به عنوان یکی از بهترین سرنانوازان آسیا معرفی شده بود. مرحوم فیوج‌زاده از سرنا‌نوازان سینه به سینه بود به این معنا که مانند سُرنا نوازان امروزی و مدرن که بر اساس نت یا گاهی اوقات نغمه و ترانه می‌نوازند این هنر را نیاموخت و در واقع یکی از ویژگی‌های او این بود که صدایی که از سرنایش در می‌آمد صدای اصیل مازندران بود؛ یعنی صدای کهن مازندران.
وحدتی درادامه بیان داشت: این افراد هنرمند در همه استان‌های ما حضور دارند و فکر می‌کنم این نسل سرنانوازان آرام آرام ازبین رفته است. دیگر کسی نیست که این نغمه‌ها را بنوازد و تنها باید به چند نمونه آثاری که در آلبوم‌ها جمع‌آوری و ضبط شده است مراجعه کنیم شاید هم کسی دیگر رغبت نواختن آن را ندارد و براین نظر باشند که فرآیند آن به سر آمده و دوران این سازها سپری شده است و فرآیند مدرن امروزه جای آن را گرفته است. یعنی دیگرموسیقی را با نت می‌آموزیم و دانشگاه موسیقی آمده است. امروزه تحصیل موسیقی حرف اول را می‌زند ودیگر کسی در آموزشگاه‌های موسیقی از طریق گوش، موسیقی را تعلیم نمی‌بیند و بعد ایشان آن نسلی که از طریق گوش و سینه به سینه موسیقی و سرنا نوازی را آموزش می‌داد دیگر وجود ندارد حتی در عروسی‌ها هم منسوخ شده است.
ناصر وحدتی افزود: آقاجان فیوج‌زاده نماد و یا تجسم نغمه‌های سپری شده مردم مازندران و گیلان بود.فیوج در گیلان به افراد زرنگ و باهوش گفته می‌شود و سرنانوازی در نقاط مختلف ایران با هم متفاوت و براساس زبان و لهجه است که سبب شده نغمه‌های سرنا از دیرباز شکل بگیرد.
جمال محمدی کارشناس انجمن موسیقی استان مازندران و سرپرست گروه موسیقی «کایر» نیز در گفت‌و‌گو با ایسنا بیان داشت: با وجود تعصباتی در زندگی خانوادگی برخی ازهنرمندان، فرزندان آنها موسیقی کار نمی‌کنند؛ البته نواختن سرنا نفسگیر است و کمتر جوانی در شهرستان‌ها پیدا می‌شود که به نواختن این ساز روی بیاورد.می‌توان گفت حاج آقاجان فیوج‌زاده یکی از آخرین‌های نسل قدیمی سُرنانوازی در مازندران بوده است و بعد از او کسانی که سُرنا می‌نوازند، نیروی جوان هستند. این استاد شاگرد هم نداشت و این ساز را به صورت آکادمیک آموزش نمی‌داد. ما نیز به واسطه نوازندگی آن شادروان، قطعاتی که یاد گرفتیم را به نسل جدید منتقل می‌کنیم.
به گفته محمدی مرحوم آقاجان فیوج‌زاده شیوه نوازندگی منحصر به فردی داشت، استاد، نوازندگی را به گونه‌ای انجام می‌داد که در انتها، چند موتیف پیوسته در کنار هم قرار می‌گرفتند. قطعاتی که استاد فیوج‌زاده نواخت با اسم‌هایی از جمله «یک چوب» یا «پیش نوازی» که خودش مطرح کرد، ثبت شده است. او می‌گوید: مسئولان هنری کشورمان تا زمانی که این هنرمندان در قید حیات هستند به آنها توجه کنند. استاد فیوج‌زاده سال‌های سال خانه‌نشین شده بود و مسئولان هنری ما در زمان حیات او محفل یا دیداری برای همنشینی اهالی فرهنگ و هنر با این هنرمند ترتیب ندادند. به همین دلیل هنرمندان پیشکسوت بعد از فوتشان نغمه‌ها را با خود می‌برند بدون آنکه این نغمه‌ها منتقل شوند. وظیفه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است که ترتیب برنامه‌هایی برای دیدار هنرمندان جوان‌تر را با پیشکسوتان بدهد.
مرحوم فیوج‌زاده در نوازندگی ضرب و دسرکوتن نیز چیره‌دست بود.برادر بزرگش مصطفی علیزاده فیوج‌زاده که همچنان در قید حیات است نوازندهٔ چیره‌دست ساز کمانچه و دسرکوتن است که از وی اثری به همت فرهنگ خانه تحت عنوان کمانچهٔ مازندران منتشر شد. مصطفی علیزاده علیرغم این‌که هم‌اکنون روشن‌دل است و ۹۵ سال سن دارد ولی ساز را خوش می‌نوازد. علی و محسن علیزاده در مکتب وی آموزش‌دیده و سال‌ها به همراه عموی خود به اجرای برنامه‌های سرنا و دسرکوتن پرداختند و هم‌اکنون از راویان برجسته تکنیک‌های دسرکوتن هستند./روزنامه ایران

نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.