پیامی که موضع اینفانتینو در قبال روسیه دارد
فیفا تعلیق غیرورزشی نمیکند
در ماههای اخیر، بحث بازگشت روسیه به رقابتهای بینالمللی فوتبال دوباره به یکی از موضوعات جنجالی محافل ورزشی تبدیل شده است. جیانی اینفانتینو، رئیس فدراسیون جهانی فوتبال (فیفا)، در گفتوگویی تازه تأکید کرده که محرومیتهای طولانیمدت تیمها به دلایل غیرورزشی نهتنها کمکی به حل بحرانهای سیاسی نمیکند، بلکه صرفاً به افزایش تنش، نارضایتی و شکاف میان ملتها میانجامد. اینفانتینو صراحتاً اعلام کرده که باید موضوع بازگرداندن روسیه مورد بررسی قرار گیرد، زیرا این تعلیق هیچ دستاورد مثبتی نداشته است.
روسیه پس از آغاز جنگ اوکراین در سال ۲۰۲۲ از حضور در مسابقات رسمی فیفا و یوفا محروم شد؛ محرومیتی که باعث شد این تیم نه در جام جهانی قطر حاضر باشد و نه در مسیر انتخابی جام جهانی ۲۰۲۶ شرکت کند. با این حال، طی این سالها انتقادهای گستردهای نسبت به رویکرد دوگانه نهادهای بینالمللی شکل گرفته است؛ چراکه در حالی روسیه با تعلیق کامل مواجه شد که در قبال برخی دیگر از کشورها و رژیمها، بویژه رژیم صهیونیستی با وجود کارنامه سنگین در نقض حقوق بشر، چنین برخوردی مشاهده نشده است.
افزون بر این بسیاری از کارشناسان حقوق ورزش معتقدند، ورود سیاست به ساختار تصمیمگیری فیفا میتواند به یک رویه خطرناک تبدیل شود؛ زیرا اگر ملاک حذف تیمها ملاحظات سیاسی باشد، هر بحران منطقهای میتواند به محرومیتهای زنجیرهای منجر شود و اصل بیطرفی مسابقات را از بین ببرد. تجربه سالهای اخیر نشان داده که ورزشکاران و هواداران نخستین قربانیان چنین تصمیمهایی هستند؛ افرادی که هیچ نقشی در تصمیمات دولتها ندارند اما از حق طبیعی حضور در رقابتها محروم میشوند. به همین دلیل، تأکید بر استقلال فوتبال و رعایت عدالت یکسان برای همه کشورها، به مطالبه جدی فدراسیونهای ملی و افکار عمومی تبدیل شده است.
همین استاندارد دوگانه، فشار رسانهای و افکار عمومی زیادی علیه فیفا ایجاد کرد و حتی برخی فدراسیونها این پرسش را مطرح کردند که آیا فوتبال باید ابزار مجازات سیاسی باشد یا بستری برای تعامل و همگرایی ملتها؟ اینفانتینو اکنون تلاش دارد با تأکید بر «بیطرفی ورزش» و جدایی آن از منازعات سیاسی، اعتبار از دست رفته فیفا را ترمیم کند.
موضع اخیر فیفا را میتوان نوعی بازنگری در سیاستهای گذشته دانست؛ سیاستی که حذف تیمها را راهحل مشکلات سیاسی تلقی میکرد. تجربه روسیه نشان داد که چنین تصمیمهایی نهتنها بحرانها را حل نمیکند، بلکه فوتبال را وارد بازیهای ژئوپلیتیک میکند و عدالت رقابتی را زیر سؤال میبرد. از همین رو، اکنون در ادبیات مدیران فیفا بیش از گذشته بر «حق بازی کردن ورزشکاران» و «تفکیک سیاست از فوتبال» تأکید میشود.
این رویکرد برای کشورهایی مانند ایران نیز اهمیت ویژهای دارد. طی سالهای گذشته، برخی جریانهای سیاسی خارجی همواره تلاش کردهاند از ابزار ورزش برای فشار بر ایران استفاده کنند. اما با توجه به تجربه پرهزینه تعلیق روسیه و انتقادهایی که بهدلیل برخورد گزینشی با کشورها متوجه فیفا شده، بعید بهنظر میرسد که این نهاد بینالمللی دوباره بخواهد تیمی را صرفاً بهدلایل غیرورزشی از جام جهانی یا رقابتهای رسمی کنار بگذارد.
در واقع، منطق جدید فیفا بر این اصل استوار شده که فوتبال باید عرصه رقابت سالم باشد، نه میدان تسویهحسابهای سیاسی. اگر این رویکرد تثبیت شود، میتواند مانع از تکرار تصمیمهای شتابزده و تبعیضآمیز گذشته شود و حق حضور همه تیمها از جمله تیم ملی ایران را در چهارچوب معیارهای صرفاً ورزشی تضمین کند.
انتهای پیام/
روسیه پس از آغاز جنگ اوکراین در سال ۲۰۲۲ از حضور در مسابقات رسمی فیفا و یوفا محروم شد؛ محرومیتی که باعث شد این تیم نه در جام جهانی قطر حاضر باشد و نه در مسیر انتخابی جام جهانی ۲۰۲۶ شرکت کند. با این حال، طی این سالها انتقادهای گستردهای نسبت به رویکرد دوگانه نهادهای بینالمللی شکل گرفته است؛ چراکه در حالی روسیه با تعلیق کامل مواجه شد که در قبال برخی دیگر از کشورها و رژیمها، بویژه رژیم صهیونیستی با وجود کارنامه سنگین در نقض حقوق بشر، چنین برخوردی مشاهده نشده است.
افزون بر این بسیاری از کارشناسان حقوق ورزش معتقدند، ورود سیاست به ساختار تصمیمگیری فیفا میتواند به یک رویه خطرناک تبدیل شود؛ زیرا اگر ملاک حذف تیمها ملاحظات سیاسی باشد، هر بحران منطقهای میتواند به محرومیتهای زنجیرهای منجر شود و اصل بیطرفی مسابقات را از بین ببرد. تجربه سالهای اخیر نشان داده که ورزشکاران و هواداران نخستین قربانیان چنین تصمیمهایی هستند؛ افرادی که هیچ نقشی در تصمیمات دولتها ندارند اما از حق طبیعی حضور در رقابتها محروم میشوند. به همین دلیل، تأکید بر استقلال فوتبال و رعایت عدالت یکسان برای همه کشورها، به مطالبه جدی فدراسیونهای ملی و افکار عمومی تبدیل شده است.
همین استاندارد دوگانه، فشار رسانهای و افکار عمومی زیادی علیه فیفا ایجاد کرد و حتی برخی فدراسیونها این پرسش را مطرح کردند که آیا فوتبال باید ابزار مجازات سیاسی باشد یا بستری برای تعامل و همگرایی ملتها؟ اینفانتینو اکنون تلاش دارد با تأکید بر «بیطرفی ورزش» و جدایی آن از منازعات سیاسی، اعتبار از دست رفته فیفا را ترمیم کند.
موضع اخیر فیفا را میتوان نوعی بازنگری در سیاستهای گذشته دانست؛ سیاستی که حذف تیمها را راهحل مشکلات سیاسی تلقی میکرد. تجربه روسیه نشان داد که چنین تصمیمهایی نهتنها بحرانها را حل نمیکند، بلکه فوتبال را وارد بازیهای ژئوپلیتیک میکند و عدالت رقابتی را زیر سؤال میبرد. از همین رو، اکنون در ادبیات مدیران فیفا بیش از گذشته بر «حق بازی کردن ورزشکاران» و «تفکیک سیاست از فوتبال» تأکید میشود.
این رویکرد برای کشورهایی مانند ایران نیز اهمیت ویژهای دارد. طی سالهای گذشته، برخی جریانهای سیاسی خارجی همواره تلاش کردهاند از ابزار ورزش برای فشار بر ایران استفاده کنند. اما با توجه به تجربه پرهزینه تعلیق روسیه و انتقادهایی که بهدلیل برخورد گزینشی با کشورها متوجه فیفا شده، بعید بهنظر میرسد که این نهاد بینالمللی دوباره بخواهد تیمی را صرفاً بهدلایل غیرورزشی از جام جهانی یا رقابتهای رسمی کنار بگذارد.
در واقع، منطق جدید فیفا بر این اصل استوار شده که فوتبال باید عرصه رقابت سالم باشد، نه میدان تسویهحسابهای سیاسی. اگر این رویکرد تثبیت شود، میتواند مانع از تکرار تصمیمهای شتابزده و تبعیضآمیز گذشته شود و حق حضور همه تیمها از جمله تیم ملی ایران را در چهارچوب معیارهای صرفاً ورزشی تضمین کند.
انتهای پیام/