سلام دوباره به یوز ایرانی

نقش بستن تصویر یوز ایرانی روی پیراهن تیم ملی فوتبال ایران طی سال‌های گذشته تدریجاً به هویتی نمادین برای فوتبال کشورمان تبدیل شده است؛ نشانه‌ای که هم پیام محیط‌زیستی دارد و هم نوعی امضای بصری برای تیم ملی محسوب می‌شود. اتفاقی که باعث شد حتی لقب تیم ملی فوتبال ایران به «یوزها» تغییر کند. مسیری که از دغدغه‌های حفاظت از گونه‌های در خطر انقراض آغاز شد، حالا به یکی از شناخته‌شده‌ترین عناصر طراحی لباس ایران در تورنمنت‌های بین‌المللی رسیده و هر بار بازگشت یا حذف آن، با واکنش‌های فراوانی همراه بوده است.
نخستین بار در آستانه جام جهانی فوتبال 2014 بود که ایده استفاده از یک نماد زیست‌محیطی روی لباس تیم ملی جدی شد. همزمان با تلاش کشورهای مختلف برای بهره‌گیری از ظرفیت فوتبال در جلب توجه افکار عمومی به مسائل زیست‌محیطی، پیشنهاد قرار گرفتن یوزپلنگ ایرانی به‌عنوان گونه‌ای در معرض خطر مطرح شد. این طرح پس از رایزنی‌های فراوان به مرحله اجرا رسید و ایران با پیراهنی متفاوت پا به بزرگ‌ترین رویداد فوتبالی جهان گذاشت؛ لباسی که فراتر از نتیجه‌های داخل زمین، در رسانه‌های بین‌المللی هم بازتاب گسترده‌ای داشت. این روند در جام جهانی فوتبال 2018 ادامه پیدا کرد، اما با فرازونشیب‌هایی همراه بود. در مرحله مقدماتی، تصویر یوز همچنان روی پیراهن دیده می‌شد، ولی هنگام حضور در رقابت‌های اصلی، به‌دلیل برخی محدودیت‌ها و ایرادهای فنی و مقرراتی، اندازه و جایگاه آن کوچک‌تر شد و عملاً از جلوه اصلی افتاد. با این حال، همان حضور حداقلی هم باعث شد، ارتباط ذهنی هواداران با این نماد قطع نشود.
در جام جهانی فوتبال 2022 اما شرایط متفاوت بود. یوز تقریباً از روی پیراهن حذف شد و تنها نشانه‌هایی بسیار محدود از طرح پوست آن روی آستین یا کناره لباس باقی ماند. همین موضوع انتقادهای زیادی را میان هواداران و فعالان محیط‌زیست برانگیخت، چراکه بسیاری معتقد بودند این نماد می‌توانست پیام فرهنگی و ملی مهمی را منتقل کند و حذفش به معنای از دست رفتن یک فرصت ارزشمند است. اکنون و در آستانه جام جهانی فوتبال 2026 بار دیگر زمزمه‌های بازگشت یوز ایرانی شنیده می‌شود؛ اتفاقی که می‌تواند دوباره نگاه‌ها را متوجه فوتبال ایران کند. به گفته مهدی محمدنبی، مکاتبات لازم با فیفا انجام شده و نمونه‌های فیزیکی پیراهن‌های اول و دوم تیم ملی به همراه سایر تجهیزات در کارگاه‌های مربوطه ارائه شده است. او تأکید کرده طرح پیشنهادی که شامل نماد یوزپلنگ است، مورد تأیید اولیه قرار گرفته و احتمالاً با همین شکل نهایی خواهد شد.
نکته مهم دیگر، سپردن تولید البسه به یک شرکت ایرانی است؛ تصمیمی که می‌تواند به تقویت توان داخلی و خلق طرحی بومی‌تر منجر شود. قرار است مراسم رونمایی نیز پیش از اعزام تیم برگزار شود تا هواداران از نزدیک با لباس جدید آشنا شوند. اگر این بازگشت به‌درستی اجرا شود، یوزپلنگ ایرانی دوباره می‌تواند به‌عنوان پلی میان فوتبال، هویت ملی و دغدغه‌های محیط‌زیستی عمل و پیراهن تیم ملی را به نمادی فراتر از یک لباس ورزشی تبدیل کند. با این امید که این بار نیز مانند جام‌های جهانی ۱۹۹۸ و ۲۰۰۶، شاهد یک طراحی زیبا روی پیراهن تیم ملی کشورمان در جام جهانی باشیم.
انتهای پیام/