بازگشت نافرجام از لب چشمه فوتبال

حضور در جام جهانی آرزوی هر فوتبالیستی است و تقریباً تمام آنهایی که فوتبال حرفه‌ای را شروع می‌کنند امیدوارند روزی پیراهن تیم ملی کشورشان را به تن کرده و در جام جهانی بازی کنند. این آرزو در بسیاری از سال‌های دوران فوتبال ملی ایران شبیه امری محال و عملیات غیر ممکن بود چرا که فقط 24 تیم منتخب از 5 کنفدراسیون در این تورنمنت حاضر می‌شدند و سهم آسیا و اقیانوسیه تا سال‌های سال فقط یک تیم بود.
با این حال در شش دوره‌ای که تیم ملی ایران به جام جهانی راه یافته بسیاری از بازیکنان مطرح و شناخته شده فوتبال ایران در نهایت به فهرست نهایی تیم ملی راه یافته و راهی این تورنمنت شدند اما هرگز در این مسابقات بازی نکردند. این بازیکنان که در هر دوره به نسبت دوره قبل تعدادشان کمتر شد و در جام جهانی 2022 به خاطر اعمال 5 تعویض به کمترین حد ممکن رسید به مثابه افرادی تشنه بودند که بعد از طی مسافتی دور و دراز و سخت به چشمه‌ای با آب زلال و شفاف و خنک رسیدند اما اجازه نوشیدن از آن آب گوارا به آنها داده نشد و دست خالی از تورنمنت برگشتند.
در این مطلب در شش دوره حضور تیم ملی در این رقابت‌ها، این بازیکنان که در حسرت بازی در جام جهانی ماندند را بررسی می‌کنیم.

1978: با اینکه تعداد زیادی از بازیکنان جوان به این تورنمنت رفتند و حتی فیکس شدند اما تعداد ناکامان هم کم نبود. علیرضا قشقاییان بازیکن سابق برق شیراز، مجید بیشکار که اواخر فوتبالش را در هند و بنگلادش سپری کرد، حمید مجید تیموری مهاجم سابق شهباز، بانک ملی و شاهین، ناصر نورایی مهاجم هما و پرسپولیس که در جام ملت‌های آسیا 1976 سه گل زد و آقای گل شد، بهرام مودت گلر سابق شاهین، پیکان و پرسپولیس و در نهایت محمد علی شجاعی و رسول کربکندی که در سال‌های اخیر آنها را به عنوان سرمربی و مدیر تیم ذوب‌آهن می‌شناختیم، نفراتی بودند که از آرژانتین دست خالی برگشتند.
1998: رضا شاهرودی بدشانس‌ترین بازیکن تیم ملی در این تورنمنت بود که در آستانه بازی اول مقابل یوگسلاوی انگشت شست پایش آسیب دید و کل تورنمنت را از دست داد. پرویز برومند هم دروازه‌بان سوم بود و بازی نکرد. علی لطیفی و بهنام سراج مهاجمان شاخصی بودند که شانس بازی پیدا نکردند؛ در خط میانی بین آن همه هافبک خوب به ستار همدانی با قابلیت بازی در دو سه پست بازی نرسید. علی اکبر استاد اسدی مدافع میانی اهل تبریز هم با اینکه در مسابقات مقدماتی به میدان رفته بود پشت خط نفراتی مثل نادر محمدخانی، پاشازاده و خاکپور ماند و حتی به اندازه افشین پیروانی هم شانس بازی پیدا نکرد.
2006: رضا عنایتی که یکی از بهترین گلزنان تاریخ فوتبال باشگاهی ایران به حساب می‌آید به این تورنمنت رسید اما پشت خط دایی و هاشمیان ماند. وحید طالب‌لو و حسن رودباریان هم به عنوان گلرهای دوم و سوم شانس بازی نیافتند. محرم نویدکیا یکی از بهترین هافبک‌های فوتبال ایران بعد از انقلاب هم به آلمان رفت اما به خاطر مصدومیت قبل از تورنمنت شانس بازی پیدا نکرد. سهم جواد کاظمیان جوان هم در این تورنمنت فقط نیمکت‌نشینی بود.
2014: در این تورنمنت 9 بازیکن به برزیل رفتند و اصلاً بازی نکردند تا رکورد شکسته شود. تازه رضا حقیقی هم فقط دو دقیقه مقابل آرژانتین بازی کرد و از شانس بدش وقتی به زمین رفت مسی گل زد و تیم ملی باخت. بختیار رحمانی، دنیل داوری، قاسم حدادی فر، هاشم بیک‌زاده، رحمان احمدی، استیون بیت آشور، آحمد آل نعمه و حسین ماهینی، 8 بازیکنی بودند که در این تورنمنت اصلاً بازی نکردند. در این میان مشخص نشد بیت آشور و داوری اصلاً چرا در فهرست نهایی تیم ملی قرار گرفتند و به برزیل رفتند.
2018: محمدرضا خانزاده که چهار سال قبل از فهرست تیم ملی خط خورده بود اما به عنوان توریست به برزیل رفت و در پایان بازی با آرژانتین پیراهن لیونل مسی را هم گرفت. او در روسیه نیز عضوی از تیم ملی بود اما اصلاً بازی نکرد. این اتفاق برای رشید مظاهری و امیرعابدزاده گلرهای دوم و سوم تیم ملی هم رخ داد.
2022: در اتفاقی عجیب شجاع خلیل‌زاده مدافع محبوب اسکوچیچ که در تمام بازی‌های مقدماتی همراه کنعانی‌زادگان به میدان رفته بود با بازگشت کارلوس کی‌روش موقعیتش در تیم ملی را از دست داد و هر سه بازی را از روی نیمکت تماشا کرد. غیر از شجاع فقط پیام نیازمند و امیر عابدزاده گلرهای دوم و سوم تیم ملی تنها نفراتی بودند که از آن تیم بازی نکردند. گفتنی است شجاع و نیازمند – اگر خوش شانس باشد – می‌توانند این طلسم را بشکنند.

تیم منتخب ناکامان جام جهانی(بر اساس کیفیت دوران بازیگری و سابقه حضور در تیم ملی)
دروازه‌بان: رحمان احمدی، مدافعان میانی: شجاع خلیل‌زاده و علی اکبر استاداسدی، مدافع چپ: رضا شاهرودی، مدافع راست: حسین ماهینی، هافبک‌های میانی: محرم نویدکیا و ستار همدانی، هافبک چپ: قاسم حدادی‌فر، هافبک راست: جواد کاظمیان،  مهاجمان: رضا عنایتی و ناصر نورایی