وقتی به سطح جهانی تعلق ندارید!

در تاریخ جام جهانی، صحنه‌های عجیب کم نبوده‌اند؛ از گل‌های مردود و اشتباهات داوری گرفته تا اشک‌های تلخ و شادی‌های دیوانه‌وار. اما آنچه در تابستان ۱۹۸۲ در ورزشگاه «خوزه ثوریا»ی وایادولید رخ داد، چیزی فراتر از یک حاشیه فوتبالی بود. 
ماجرا از دیدار فرانسه و کویت آغاز شد؛ مسابقه‌ای که روی کاغذ، نبردی نابرابر به نظر می‌رسید. فرانسه میشل پلاتینی یکی از مدعیان جام بود و کویت، نماینده‌ای تازه‌وارد از آسیا که صرفاً حضورش در جام جهانی یک موفقیت تاریخی محسوب می‌شد اما آنچه این مسابقه را جاودانه کرد، نه هنر فرانسوی‌ها بود و نه نتیجه ۴ بر ۱؛ بلکه ورود مردی بود که با دشداشه سفید و عقال سیاه، اقتدار داور را در برابر چشم میلیون‌ها نفر فرو ریخت. 
وقتی آلن ژیرس گل چهارم فرانسه را به ثمر رساند، بازیکنان کویت ناگهان دست از بازی کشیدند. آنها مدعی بودند صدای سوتی از سکوها شنیده‌ و تصور کرده‌اند داور بازی را متوقف کرده است. در شرایط عادی، اعتراض بازیکنان بخشی همیشگی از فوتبال است و داور با اقتدار تصمیمش را اعلام می‌کند. اما این بار، فوتبال وارد قلمرویی شد که هیچ قانونی برایش نوشته نشده بود. 
«شیخ فهد الاحمد الصباح»، رئیس فدراسیون فوتبال کویت و برادر امیر این کشور، از جایگاه ویژه پایین آمد، از خطوط امنیتی عبور کرد و مستقیماً وارد زمین شد؛ اتفاقی که حتی امروز هم تصورش دشوار است. در آن لحظه، تصویر مردی با لباس سنتی عربی در میانه زمین فوتبال، بیشتر شبیه صحنه‌ای از یک فیلم سوررئال بود تا مسابقه جام جهانی. 
تماشاگران مات مانده بودند. بازیکنان فرانسه با ناباوری نگاه می‌کردند و داور مسابقه «میروسلاو استوپار» که اهل شوروی بود، در مرکز بحرانی قرار گرفته بود که هیچ آموزشی برایش ندیده بود. شیخ فهد تهدید کرد که اگر گل مردود نشود، تیم کویت زمین را ترک خواهد کرد و سپس، اتفاقی افتاد که هنوز هم یکی از شرم‌آورترین لحظات تاریخ فوتبال به شمار می‌رود، داور عقب نشست و گل مردود اعلام شد. 
در آن لحظه، نه فقط یک تصمیم داوری، بلکه اصل بنیادین فوتبال زیر سؤال رفت. فوتبال بر پایه یک قانون ساده استوار است؛ داور، آخرین مرجع زمین است. اما در وایادولید، این اصل فروپاشید. مردی که حتی عضو رسمی مسابقه نبود، وارد زمین شد و رأی داور را تغییر داد. شاید به همین دلیل است که این صحنه هنوز هم، بیش از چهار دهه بعد، حالتی کابوس‌وار و غیرواقعی دارد. 
هرچند فرانسه چند دقیقه بعد دوباره گل زد و مسابقه را ۴ بر ۱ برد اما نتیجه دیگر اهمیتی نداشت. بازنده واقعی آن روز، اعتبار فوتبال بود. فیفا برای حفظ ظاهر، داور مسابقه را محروم و شیخ فهد را جریمه کرد، اما جهان فهمیده بود که گاهی قدرت سیاسی می‌تواند بلندتر از سوت داور باشد. 
طنز تلخ ماجرا اینجاست که سرنوشت شیخ فهد بعدها رنگی تراژیک به خود گرفت. او در جریان حمله عراق به کویت در سال ۱۹۹۰ کشته شد و در کشورش به عنوان چهره‌ای ملی شناخته شد. 
امروز، با وجود فناوری VAR، سیستم‌های امنیتی پیشرفته و نظارت شدید فیفا، تصور ورود یک مقام سیاسی به زمین و تغییر رأی داور تقریباً محال است اما جام جهانی ۱۹۸۲ یادآوری می‌کند که فوتبال، گاهی از چهارچوب ورزش خارج و به آینه‌ای از مناسبات قدرت در جهان بدل می‌شود. 
و شاید به همین دلیل است که هنوز هم، وقتی صحبت از سوررئال‌ترین لحظه تاریخ جام‌های جهانی می‌شود، تصویر آن مرد با عبا و عقال در ذهن‌ها زنده می‌شود؛ مردی که برای چند دقیقه، قانون فوتبال را متوقف کرد.