مروری بر جام جهانی ۲۰۰۲
اولین ضیافت آسیایی
جام جهانی ۲۰۰۲ فقط یک تورنمنت فوتبالی نبود؛ روایتی بود از غافلگیری، بازگشت، فروپاشی غولها و طلوع نسلی تازه در فوتبال جهان. رقابتهایی که برای نخستین بار در قاره آسیا برگزار شد و برای اولینبار نیز دو کشور بهصورت مشترک میزبانی آن را برعهده داشتند؛ کره جنوبی و ژاپن. همین تفاوت جغرافیایی باعث شد میلیونها فوتبالدوست در سراسر جهان، بهویژه در اروپا و آمریکای جنوبی، ساعت خواب و زندگی خود را با مسابقات هماهنگ کنند اما چیزی که این جام را جاودانه کرد، فقط تغییر ساعت بازیها نبود؛ بلکه داستانهایی بود که در دل آن شکل گرفت.
در مرکز تمام این روایتها، نامی قرار داشت که انگار برای بازگشت ساخته شده بود؛ رونالدو لوئیس نازاریو. مهاجمی که چهار سال پیش از آن، در فینال جام جهانی ۱۹۹۸ با چهرهای گیج و بیمار مقابل فرانسه ظاهر شده بود و شکست تلخ برزیل، رازهای زیادی را پشت سر خود باقی گذاشت. پس از آن فینال، رونالدو با کابوسی به نام مصدومیت روبهرو شد؛ زانوهایی که بارها جراحی شدند و آیندهای که بسیاری تصور میکردند به پایان رسیده است اما جام جهانی ۲۰۰۲، صحنه رستگاری او شد.
رونالدو با همان مدل موی عجیب و مثلثیشکلش وارد مسابقات شد؛ مدلی که بعدها گفت هدفش دور کردن توجه رسانهها از وضعیت جسمانیاش بوده است اما در زمین مسابقه، همه نگاهها دوباره به پاهای او دوخته شد. او در هفت مسابقه، هشت گل به ثمر رساند و در فینال نیز با دو گل مقابل آلمان، برزیل را به پنجمین قهرمانی جهان رساند؛ قهرمانیای که بعدها با عنوان «پنتا» در حافظه فوتبال ثبت شد. رونالدو نهتنها آقای گل جام شد، بلکه یکی از بزرگترین بازگشتهای تاریخ ورزش را رقم زد.
در کنار رونالدو، مثلث جادویی برزیل یعنی رونالدینیو، ریوالدو و رونالدو، تصویری فراموشنشدنی از فوتبال هجومی ارائه کردند. تیم لوئیز فلیپه اسکولاری شاید از نظر دفاعی بینقص نبود اما در حمله نمایشی ارائه داد که بسیاری هنوز آن را یکی از زیباترین فوتبالهای تاریخ جام جهانی میدانند.
اما جام ۲۰۰۲ فقط متعلق به برزیل نبود. شاید بزرگترین ویژگی این تورنمنت، سقوط ناباورانه مدعیان بزرگ بود. فرانسه، قهرمان جهان در ۱۹۹۸ و قهرمان اروپا در ۲۰۰۰، با تیمی پرستاره پا به مسابقات گذاشت اما در نخستین مسابقه مقابل سنگال شکست خورد. تیمی آفریقایی که نخستین حضور خود در جام جهانی را تجربه میکرد، با فوتبالی شجاعانه، مدافع عنوان قهرمانی را مغلوب کرد و در نهایت نیز تا مرحله یکچهارم نهایی پیش رفت. فرانسه بدون حتی یک گل زده از دور مسابقات کنار رفت تا یکی از تلخترین حذفهای تاریخ جام جهانی رقم بخورد.
آرژانتین نیز با وجود ستارههایی چون گابریل باتیستوتا، خوان سباستین ورون و هرنان کرسپو، نتوانست از گروه مرگ صعود کند. تصویر اشکهای باتیستوتا پس از حذف آرژانتین، به یکی از غمانگیزترین قابهای آن جام تبدیل شد؛ تصویری که پایان نسل طلایی فوتبال آرژانتین را فریاد میزد. پرتغال هم با وجود نسل درخشانش، خیلی زود به خانه بازگشت تا جام ۲۰۰۲ به قتلگاه مدعیان مشهور شود.
اما اگر قرار باشد از شگفتی واقعی آن جام نام ببریم، باید به کره جنوبی اشاره کنیم. تیمی که با هدایت گاس هیدینک هلندی، تاریخیترین عملکرد یک تیم آسیایی در جام جهانی را ثبت کرد. کره جنوبی موفق شد پرتغال، ایتالیا و اسپانیا را حذف کند و به نیمهنهایی برسد. ورزشگاههای سئول و بوسان در آن روزها به جهنمی سرخ برای حریفان تبدیل شده بودند و شور تماشاگران کرهای، فضای مسابقات را متفاوت کرده بود.
با این حال، صعود کره جنوبی بدون حاشیه نبود. دیدار این تیم برابر ایتالیا و اسپانیا هنوز هم جزو جنجالیترین مسابقات تاریخ جام جهانی به شمار میرود. تصمیمات بحثبرانگیز داورانی چون بایرون مورنو، اعتراضهای گستردهای را به همراه داشت و بسیاری معتقد بودند اشتباهات داوری در صعود کره نقش تعیینکنندهای داشته است. همین اتفاقها بعدها یکی از دلایل جدیتر شدن بحث استفاده از تکنولوژی در فوتبال شد.
در سوی دیگر جدول، ترکیه نیز یکی از شگفتیهای بزرگ مسابقات بود. تیمی جنگنده که با بازیکنانی چون ایلهان مانسیز، تا دیدار ردهبندی پیش رفت و در نهایت سوم جهان شد. هاکان شوکور نیز در بازی ردهبندی مقابل کره جنوبی، در ثانیه یازدهم سریعترین گل تاریخ جام جهانی را به ثمر رساند؛ رکوردی که هنوز پابرجاست.
فینال مسابقات میان برزیل و آلمان برگزار شد؛ دو تیمی که پیش از آن هرگز در جام جهانی مقابل هم قرار نگرفته بودند. آلمان با رهبری الیور کان، دروازهبانی که عملکردی خیرهکننده در طول تورنمنت داشت، به فینال رسیده بود. کان تا پیش از دیدار پایانی فقط یک گل دریافت کرده بود و بارها ناجی تیمش شده بود اما در مهمترین شب، اشتباه او روی شوت ریوالدو باعث شد رونالدو گل نخست را به ثمر برساند و سپس با گل دوم، پرونده مسابقه را ببندد.
با وجود شکست آلمان، الیور کان به عنوان بهترین بازیکن جام انتخاب شد و تبدیل به نخستین دروازهبانی شد که توپ طلای جام جهانی را به دست میآورد؛ افتخاری که نشاندهنده نقش فوقالعاده او در مسیر آلمان تا فینال بود.
جام جهانی ۲۰۰۲ همچنین آغاز دورهای تازه در میزبانی فوتبال جهان بود. ورزشگاههای مدرن ژاپن و کره جنوبی، نظم فوقالعاده برگزاری مسابقات و استقبال گسترده مردم آسیا، ثابت کرد که فوتبال دیگر صرفاً متعلق به اروپا و آمریکای جنوبی نیست. شرق آسیا در آن تابستان، قلب تپنده فوتبال جهان شد.
هرچند حواشی داوری لکهای بر چهره این جام باقی گذاشت اما درخشش ستارهها، داستان بازگشت رونالدو، سقوط غولها و ظهور شگفتیها باعث شد جام جهانی ۲۰۰۲ به یکی از ماندگارترین تورنمنتهای قرن بیستویکم تبدیل شود؛ جامی که هنوز هم با شنیدن نامش، تصویر رونالدوی موعجیب، شادیهای دیوانهوار کرهایها و لبخند جادویی رونالدینیو در ذهن فوتبالدوستان زنده میشود.
انتهای پیام/