فوتبال عربستان؛ میان سنت، ثروت و جاهطلبی
رؤیاسازی شاهینهای سبز
فوتبال در عربستان سعودی دیگر تنها یک ورزش محبوب نیست بلکه به بخشی از هویت ملی و پروژه بزرگ تحول این کشور تبدیل شده است. کشوری که زمانی بیشتر با نفت و اقتصاد انرژی شناخته میشد، حالا با سرمایهگذاری گسترده در فوتبال، میزبانی رویدادهای جهانی و جذب ستارههای بزرگ، به یکی از مهمترین بازیگران جدید دنیای ورزش تبدیل شده است. تیم ملی عربستان، مشهور به «شاهینهای سبز»، در قلب این تحول قرار دارد؛ تیمی که هم تاریخ پرافتخاری در آسیا دارد و هم رؤیای درخشش در سطح جهانی را دنبال میکند.
آغاز فوتبال در سرزمین حجاز
تاریخ فوتبال در عربستان به اوایل قرن بیستم بازمیگردد. نخستین نشانههای این ورزش در سال ۱۹۰۲ ثبت شد و در ادامه باشگاه الاتحاد جده در سال ۱۹۲۷ به عنوان نخستین باشگاه رسمی کشور تأسیس شد. پس از آن، باشگاههایی مانند الهلال، النصر، الاهلی، الاتفاق و الشباب شکل گرفتند و پایههای فوتبال حرفهای عربستان را بنا کردند.
در سال ۱۹۵۶ فدراسیون فوتبال عربستان تأسیس شد و این کشور به عضویت فیفا درآمد. یک سال بعد نیز تیم ملی نخستین بازی رسمی خود را برابر لبنان برگزار کرد. در آن دوران فوتبال هنوز ساختاری منطقهای داشت، اما به تدریج با توسعه زیرساختها و افزایش محبوبیت، لیگ سراسری عربستان شکل گرفت و فوتبال به مهمترین ورزش کشور تبدیل شد.
تولد قدرتی تازه در آسیا
عربستان خیلی زود به یکی از قدرتهای بزرگ فوتبال آسیا بدل شد. این تیم در نخستین حضور خود در جام ملتهای آسیا در سال ۱۹۸۴ قهرمان شد و سپس در سالهای ۱۹۸۸ و ۱۹۹۶ نیز جام را بالای سر برد. «شاهینهای سبز» در مجموع شش بار به فینال جام ملتهای آسیا رسیدهاند؛ آماری که جایگاه ویژه آنها را در قاره تثبیت میکند.
ستارههایی مانند ماجد عبدالله، سامی الجابر، سعید العویران و محمد الدعیع نقش مهمی در دوران طلایی فوتبال عربستان داشتند. محمد الدعیع با ۱۷۳ بازی ملی رکورددار حضور در تیم ملی است و ماجد عبدالله با ۷۲ گل بهترین گلزن تاریخ این کشور به شمار میرود.
جام جهانی ۱۹۹۴؛ نقطه عطف تاریخی
بزرگترین لحظه تاریخ فوتبال عربستان بدون تردید جام جهانی ۱۹۹۴ آمریکا بود. تیمی که با هدایت خورخه سولاری آرژانتینی راهی مسابقات شده بود، موفق شد بلژیک و مراکش را شکست دهد و به مرحله یکهشتم نهایی برسد؛ دستاوردی تاریخی که عربستان را به دومین تیم عربی تاریخ تبدیل کرد که به مراحل حذفی جام جهانی میرسد.
گل فراموشنشدنی سعید العویران مقابل بلژیک هنوز یکی از زیباترین گلهای تاریخ جام جهانی محسوب میشود. هرچند عربستان در مرحله بعد مقابل سوئد حذف شد، اما آن تورنمنت جایگاه این کشور را در فوتبال آسیا متحول کرد.
سالهای سقوط و بازسازی
پس از حضور متوالی در جامهای جهانی ۱۹۹۸، ۲۰۰۲ و ۲۰۰۶، فوتبال عربستان وارد دوران افت شد. حذفهای زودهنگام در جام ملتهای آسیا و ناکامی در صعود به جام جهانی ۲۰۱۰ و ۲۰۱۴ باعث شد انتقادها از ساختار فوتبال کشور افزایش یابد.
شکست سنگین ۸ بر صفر مقابل آلمان در جام جهانی ۲۰۰۲ و حذف در مرحله گروهی جام ملتهای ۲۰۱۱ از بدترین مقاطع تاریخ فوتبال عربستان بود. با این حال، پروژه بازسازی فوتبال این کشور از اواسط دهه ۲۰۱۰ آغاز و نتایج آن به تدریج نمایان شد.
بازگشت به صحنه جهانی
عربستان در سال ۲۰۱۸ پس از ۱۲ سال دوباره به جام جهانی رسید و هرچند شروعی کابوسوار برابر روسیه داشت، اما با پیروزی مقابل مصر تورنمنت را با خاطرهای مثبت به پایان رساند.
اوج بازگشت عربستان اما در جام جهانی ۲۰۲۲ رقم خورد؛ جایی که این تیم در یکی از بزرگترین شگفتیهای تاریخ مسابقات، آرژانتین مدعی قهرمانی را ۲ بر ۱ شکست داد. گل سالم الدوسری به آرژانتین هنوز یکی از نمادینترین لحظات تاریخ فوتبال آسیاست. هرچند عربستان در ادامه مقابل لهستان و مکزیک شکست خورد و حذف شد، اما همان پیروزی کافی بود تا نگاه جهان دوباره به فوتبال این کشور جلب شود.
لیگ حرفهای و انقلاب ستارهها
تحول بزرگ فوتبال عربستان فقط محدود به تیم ملی نیست. لیگ حرفهای این کشور در سالهای اخیر با سرمایهگذاری عظیم صندوق سرمایهگذاری عمومی عربستان وارد مرحلهای تازه شده است. حضور فوقستارههایی مانند کریستیانو رونالدو، کریم بنزما و بسیاری دیگر، توجه جهانی را به لیگ عربستان جلب کرد.
برخلاف تصور رایج در اروپا، فوتبال عربستان تنها به ستارههای پا به سن گذاشته محدود نمیشود. ورزشگاههای پرشور، رقابت شدید میان باشگاهها و فرهنگ فوتبالی پرهیجان، تصویری متفاوت از این لیگ ارائه داده است. در شهرهایی مانند ریاض و جده، فوتبال بخشی جداییناپذیر از زندگی روزمره مردم به شمار میرود و رکورد بیش از دو و نیم میلیون تماشاگر در فصل ۲۰۲۵-۲۰۲۴ نشاندهنده رشد سریع محبوبیت لیگ است.
فوتبال در خدمت «چشمانداز ۲۰۳۰»
فوتبال امروز یکی از ستونهای اصلی پروژه «چشمانداز ۲۰۳۰» عربستان است؛ برنامهای که هدف آن کاهش وابستگی اقتصادی کشور به نفت و تبدیل عربستان به یک قدرت جهانی در حوزههای مختلف است. خصوصیسازی باشگاهها، میزبانی رقابتهای بینالمللی و سرمایهگذاری میلیارد دلاری در ورزش بخشی از همین برنامه محسوب میشود.
عربستان اکنون خود را برای میزبانی جام ملتهای آسیا ۲۰۲۷ و جام جهانی ۲۰۳۴ آماده میکند؛ رویدادهایی که میتوانند جایگاه این کشور را در فوتبال جهان بیش از پیش تثبیت کنند. شاهینهای سبز حالا دیگر فقط یک تیم آسیایی نیستند، آنها نماد جاهطلبی کشوری هستند که میخواهد در مرکز نقشه جدید فوتبال جهان قرار بگیرد.
انتهای پیام/