سه جام جهانی فقط برای دو مدافع چپ

اینکه فوتبال ایران مدافع چپ باکیفیت و درجه یک تولید نمی‌کند در بیش از ده سال اخیر تبدیل به یک بیماری بزرگ شده که لاعلاج به نظر می‌رسد؛ بزرگترین شاهدش حضور تنها دو مدافع چپ در سه دوره اخیر جام جهانی است.
 کمبود مدافع چپ حاذق و کارآمد در بالاترین سطح فوتبال ایران البته اتفاق تازه‌ای نیست اما در بیست سال اخیر به تدریج اوج گرفته است. هنوز یادمان نرفته وقتی ستار زارع در آستانه بازی با مکزیک آسیب دید محمد نصرتی که ذاتاً مدافع میانی بود در جام جهانی 2006 به عنوان مدافع چپ بازی کرد چرا که زارع رقیبی نداشت.
8 سال بعد از آن مشکل دفاع چپ به گونه دیگری بروز و ظهور یافت و در نهایت مهرداد پولادی که ذاتاً هافبک میانی محسوب می‌شد طی رقابت‌های جام جهانی 2014 در این پست به میدان رفت و درخشید.

یک گسست 20 دقیقه‌ای در قطر
در جام جهانی 2018 روسیه مدافع چپ فیکس تیم کی‌روش، احسان حاج صفی بود که در جام جهانی 2014 در مرکز زمین به میدان می‌رفت. حاج‌صفی 90 دقیقه مقابل مراکش بازی کرد و سازنده تنها گل تیم ملی لقب گرفت. در مصاف با اسپانیا هم احسان فیکس بود تا اینکه دقیقه 69 به خاطر مصدومیت زمین را ترک کرد و میلاد محمدی به میدان رفت.
در همان بازی بود که میلاد آن اوت منجنیقی ناقص را به نمایش گذاشت تا به سبک خودش در جام جهانی خاطره‌سازی کند. این رویه در دیدار سرنوشت ساز مقابل پرتغال هم تکرار شد به گونه‌ای که حاج‌صفی در دفاع چپ فیکس بود تا اینکه از دقیقه 56 میلاد جای او را گرفت. در آن تورنمنت وحید امیری نیز قابلیت بازی در دفاع چپ را داشت اما هیچ‌گاه در این پست به میدان نرفت.
چهار سال بعد از آن در قطر این بار کی‌روش، میلاد محمدی را در دفاع چپ فیکس گذاشت و احسان را به خط میانی فرستاد. در بازی نخست مقابل انگلیس این چیدمان لحاظ شد تا اینکه در دقیقه 63 با تعویض میلاد، احسان یک خط عقب آمد و حدود 30 دقیقه دفاع چپ بازی کرد. مقابل ولز این رویه تکرار شد و میلاد دفاع چپ فیکس بود و احسان در مرکز زمین بازی کرد. در بازی مقابل آمریکا هم میلاد محمدی مدافع چپ فیکس بود اما مصدوم شد و بین دو نیمه از زمین بیرون رفت تا احسان یک خط عقب بیاید. با این حال حاج‌صفی دقیقه 72 تعویض شد تا ابوالفضل جلالی حدود بیست دقیقه بازی کند و شاید این تنها وقفه بین حضور حاج صفی و محمدی طی سه دوره جام جهانی باشد.
نکته مهم اینجاست که در اسکواد فعلی تیم ملی غیر از احسان و میلاد، علی نعمتی و امید نورافکن هم قابلیت بازی در دفاع چپ را دارا هستند اما به نظر می‌رسد شانس بازی دوباره بین محمدی و حاج صفی تقسیم شود و فقط در مواقع اضطرار یا تغییر سیستم‌های مقطعی است که دو بازیکن دیگر شانس بازی در این پست را پیدا خواهند کرد.

فقط یک تست کوتاه از زکی‌پور
نکته جالب اینکه طی سه سال اخیر و از زمان سرمربیگری قلعه‌نویی تنها سه بازیکن دیگر غیر از مدافعان چپ فعلی تیم ملی در ترکیب تیم ایران طی مسابقات رسمی به میدان رفته‌اند ضمن اینکه تعداد بازی‌های حاج‌صفی و محمدی با دو رقیب دیگرشان قابل مقایسه نیست.
سه سال قبل وقتی قلعه‌نویی سرمربی تیم ملی شد مقابل روسیه از حاج صفی در پست دفاع چپ استفاده کرد اما در آن مسابقه از میلاد زکی‌پور هم به عنوان بازیکن ذخیره بهره برد. مقابل کنیا باز هم احسان فیکس بود و این بار نورافکن با او تعویض شد. در فیفادی بعدی همچنان احسان مقابل بلغارستان و آنگولا فیکس بود که در هر دو بازی محمدی در نیمه دوم جای او وارد زمین شد.
در تورنمنت اردن مقابل میزبان احسان 90 دقیقه مدافع چپ بود اما مقابل قطر کی‌روش میلاد فیکس شد و در نیمه دوم جای خود را به احسان داد.
با شروع مسابقات مقدماتی جام جهانی در مصاف با هنک‌گنگ باز هم حاج‌صفی فیکس بود اما در مصاف با ازبکستان قضیه عکس شد و میلاد در ترکیب اصلی به میدان رفت و احسان تعویضی وارد زمین شد.
در تورنمنت کافا که در نهایت با قهرمانی تیم ملی تمام شد در برد پرگل مقابل افغانستان احسان فیکس بود و نورافکن در نیمه دوم جای او را گرفت. مقابل قرقیزستان نورافکن 90 دقیقه بازی کرد و در فینال باز هم حاج‌صفی فیکس شد.

مقدماتی به نام میلاد
با رسیدن به مسابقات مقدماتی جام جهانی میلاد محمدی به یکباره به ترکیب اصلی رسید و در دو بازی مقابل ترکمنستان بدون تعویض کامل در زمین بود. مقابل هنگ‌کنگ به یکباره ابولفضل جلالی در این پست فیکس شد اما در دقیقه 66 جای خود را به محمدی داد.
میلاد در چهار بازی متوالی مقابل ازبکستان، قرقیزستان، امارات و ازبکستان 90 دقیقه در زمین بود تا اینکه در برد پرگل مقابل قطر نورافکن فیکس شد. این هم البته یک وقفه بود چرا که محمدی در دو بازی بعدی مقابل کره شمالی و قرقیزستان فیکس شد و تعویض هم نشد.

روند چرخشی در جام ملت‌ها
در جام ملت‌های آسیا، قلعه‌نویی روند جالبی را در پیش گرفت و مثل آنچه بعضاً مربیان در مورد گلرهای آماده خود اعمال می‌کنند یک بازی در میان میلاد و احسان را در ترکیب اصلی قرار داد. مقابل فلسطین احسان 90 دقیقه بازی کرد اما در مصاف با هنگ‌کنگ میلاد فیکس شد. در مصاف با امارات باز هم احسان فیکس شد اما در مصاف با سوریه در اولین بازی حذفی فیکس ماند. حاج‌صفی 120 دقیقه بازی کرد و در نهایت پنالتی آخر را هم زد.
با این وجود در بازی حساس یک چهارم نهایی مقابل ژاپن باز هم میلاد محمدی در ترکیب اصلی قرار گرفت اما در مصاف با قطر در نیمه‌نهایی احسان فیکس شد که بین دو نیمه جای خود را به محمدی داد.

 ورود نعمتی
 با رسیدن به سال 2025 اتفاق تازه‌ای در این پست افتاد و در دیدار با روسیه در خاک این کشور علی نعمتی 90 دقیقه در پست مدافع چپ به میدان رفت. در همان فیفادی میلاد محمدی که در پرسپولیس نیمکت‌نشین بود مقابل تانزانیا فیکس شد و از زمین بیرون نرفت. در فیفادی بعدی در تورنمنت العین باز هم نعمتی فیکس شد که در دقیقه 71 جای خود رابه محمدی داد و در نهایت مقابل ازبکستان باز هم محمدی فیکس شد و تا پایان در میدان بود.
در ادامه رقابت‌های مقدماتی جام جهانی میلاد 90 دقیقه مقابل امارات بازی کرد و در مصاف با ازبکستان هم فیکس بود که دقیقه 81 جای خود را به نورافکن داد و نعمتی هم دقیقه 90 در این پست به میدان رفت. در بازی با قطر که برای تیم ملی فرمالیته بود میلاد محمدی در دقیقه 35 با دریافت کارت زرد دوم از بازی اخراج شد و علی نعمتی جای او را گرفت.
در آخرین بازی مقدماتی هم نورافکن فیکس شد و 90 دقیقه در زمین ماند.

تست بازیکنان جدید در کافا
 با ورود به تورنمنت کافا قلعه‌نویی از مدافع چپ جدیدی بهره برد و در این تورنمنت به حاج صفی و محمدی میدان نداد.
در بازی افغانستان نورافکن فیکس بود که دقیقه 62 جای خود را به محمد نادری داد. نادری در مصاف با هند فیکس شد و بین دو نیمه جای خود را به ابوالفضل جلالی داد. مقابل تاجیکستان نعمتی فیکس بود و این رویه در فینال تورنمنت مقابل ازبکستان هم تکرار شد اما در وقت‌های اضافه و دقیقه 106 جلالی جای نعمتی را گرفت.

بازگشت به میلاد و احسان
در آخرین بازی‌های تیم ملی و در سال 2026 در دیدار مقابل نیجریه با اینکه خط دفاع تیم ملی 5 نفره بود میلاد محمدی فیکس بود اما بین دو نیمه جای خود را به نعمتی داد و از دقیقه 86 نورافکن فیکس شد. در مصاف با کاستاریکا هم میلاد فیکس بود و بین دو نیمه از زمین بیرون رفت تا احسان در نیمه دوم بازی کند.
آخرین بازی مقابل گامبیا باز هم احسان حاج صفی در دفاع چپ فیکس بود که با ورود شجاع، نعمتی به دفاع چپ آمد و در نیمه دوم بازی کرد.
به نظر می‌رسد در بازی پنجشنبه با مالی میلاد محمدی که اخیراً مصدومیتی را پشت سر گذاشته فیکس باشد اما در نهایت به نظر می‌رسد شانس میلاد و احسان برای بازی مقابل نیوزیلند برابر باشد بخصوص که امید نورافکن با حضور در لیست رزرو به نوعی از این رقابت بیرون رفت و نعمتی هم در شرایطی به میدان خواهد رفت که قلعه‌نویی بخواهد آن طرف زمین را ببندد.