چگونه فیفا بزرگترین ماشین پولسازی تاریخ ورزش را ساخت؟
جام جهانی ۱۰ میلیارد دلاری
جام جهانی ۲۰۲۶ تنها یک تورنمنت فوتبال نیست؛ یک پروژه عظیم اقتصادی است که فیفا را وارد مرحلهای تازه از درآمدزایی کرده است. رقابتی که با میزبانی مشترک آمریکا، کانادا و مکزیک برگزار میشود، قرار است نخستین رویداد ورزشی تاریخ باشد که درآمدی ۱۰ میلیارد دلاری را تجربه میکند؛ عددی که حتی بزرگترین رویدادهای ورزشی جهان مانند المپیک و سوپربول نیز فاصله زیادی با آن دارند.
فیفا در گزارش مالی سال ۲۰۲۲، پس از جام جهانی قطر، با افتخار از درآمد نزدیک به ۵.۸ میلیارد دلاری خود سخن گفت؛ رقمی که در آن زمان یک رکورد تاریخی محسوب میشد. افزایش درآمدهای تجاری، حق پخش تلویزیونی، فروش بلیت و قراردادهای اسپانسری باعث شد جام جهانی قطر تقریباً دو برابر جام جهانی آفریقای جنوبی در سال ۲۰۱۰ درآمد ایجاد کند.
اما این رکورد تنها چهار سال دوام داشت. جام جهانی ۲۰۲۶ قرار است مرزهای جدیدی برای درآمدزایی فیفا تعریف کند؛ تورنمنتی با ۴۸ تیم، ۱۰۴ مسابقه و گسترهای بیسابقه که از مکزیکوسیتی تا ونکوور و از سواحل غربی آمریکا تا بوستون در شرق ادامه دارد.
جانی اینفانتینو رئیس فیفا، بارها تأکید کرده که این دوره میتواند درآمدی نزدیک به دو برابر جام جهانی قطر ایجاد کند؛ هدفی که اگر محقق شود، فوتبال ملی را به بزرگترین صنعت ورزشی جهان تبدیل خواهد کرد.
جام جهانی؛ فراتر از المپیک و دیگر رقابتها
سالها المپیک تابستانی نزدیکترین رقیب جام جهانی از نظر اهمیت و درآمد محسوب میشد، اما فاصله این دو رویداد روزبهروز بیشتر شده است. المپیک پاریس ۲۰۲۴ حدود ۵ میلیارد دلار درآمد داشت، در حالی که یورو ۲۰۲۴ نیز با وجود محبوبیت بالای فوتبال اروپا، حدود ۲.۹ میلیارد دلار درآمدزایی کرد.
راز موفقیت جام جهانی در یک واژه خلاصه میشود: «تقاضا».
همین موضوع باعث شده فیفا برای چرخه مالی ۲۰۲۷ تا ۲۰۳۰ نیز انتظار درآمدهای بیشتری داشته باشد؛ دورهای که با صدسالگی جام جهانی در سال ۲۰۳۰ در اسپانیا، پرتغال، مراکش و کشورهای آمریکای جنوبی ادامه خواهد یافت.
بازار آمریکا؛ موتور اصلی درآمدزایی فیفا
مهمترین برگ برنده جام جهانی ۲۰۲۶، حضور در بازار آمریکا است؛ کشوری که بزرگترین اقتصاد جهان را در اختیار دارد و هواداران آن سالهاست به پرداخت مبالغ بالا برای تماشای رویدادهای ورزشی بزرگ عادت کردهاند. از مجموع ۱۰۴ مسابقه این جام، ۷۸ بازی در خاک آمریکا برگزار شده و تمام دیدارهای مرحله حذفی پس از یکهشتم نهایی نیز در این کشور انجام میشود.
فیفا پیشبینی کرده درآمد حاصل از فروش بلیت و خدمات میهماننوازی در این دوره به حدود ۳.۵ میلیارد دلار برسد؛ رقمی که سه برابر درآمد مشابه جام جهانی قطر است. افزایش تعداد تیمها از ۳۲ به ۴۸، اضافه شدن ۴۰ مسابقه و افزایش ظرفیت فروش بلیت، اصلیترین عوامل این رشد هستند.
البته روشهای جدید درآمدزایی نیز نقش مهمی دارند. فیفا برای نخستینبار به شکل گستردهتر از قیمتگذاری شناور بلیتها و بازار فروش مجدد استفاده کرد؛ بازاری که در هر معامله، درصدی از مبلغ را نیز به این نهاد بازمیگرداند.
اسپانسرها؛ رقابت برندهای بزرگ برای حضور در فوتبال
جام جهانی ۲۰۲۶ فرصتی طلایی برای شرکتهای بزرگ جهان است. برندهایی مانند آدیداس، کوکاکولا، ویزا، آرامکو و هیوندای که سالها شریک فیفا بودهاند، همچنان در صدر فهرست حامیان مالی قرار دارند.
در کنار آنها، شرکتهایی مانند بانک آو آمریکا و مکدونالدز نیز قراردادهایی بزرگ برای حضور در این تورنمنت امضا کردهاند.
فیل کارلینگ، مدیرعامل بخش فوتبال آژانس ورزشی اکتاگون، معتقد است حضور جام جهانی در آمریکا باعث شد بسیاری از برندهای داخلی این کشور برای ورود به فوتبال احساس ضرورت کنند.
او میگوید: «شرکتهای آمریکایی نمیخواستند رقبایشان از این فرصت استفاده کنند و آنها عقب بمانند. جام جهانی در آمریکا یک رویداد ورزشی نبود، بلکه یک اتفاق فرهنگی و تجاری بزرگ بود.»
تلویزیون؛ همچنان بزرگترین منبع درآمد
با وجود رشد شبکههای اجتماعی و پلتفرمهای دیجیتال، حق پخش تلویزیونی همچنان یکی از ستونهای اصلی درآمد فیفا است.
این نهاد پیشبینی کرده در چرخه مالی ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۶ حدود ۵.۲ میلیارد دلار از حق پخش تلویزیونی درآمد داشته باشد.
جام جهانی همچنان تنها رویدادی است که میتواند مخاطبانی فراتر از فوتبال جذب کند. بسیاری از کسانی که در طول چهار سال مسابقات فوتبال را دنبال نمیکنند، هنگام جام جهانی پای تلویزیون مینشینند.
پیر مائس، متخصص فروش حقوق پخش فوتبال در اروپا، درباره اهمیت این رقابت میگوید: «جام جهانی بزرگترین دارایی فوتبال است. این تورنمنت کسانی را جذب میکند که هوادار دائمی فوتبال نیستند.»
در آمریکا نیز استقبال تاریخی از مسابقات نشان داد فوتبال در حال تبدیل شدن به یک ورزش مهمتر در این کشور است. حتی حذف تیم ملی آمریکا نیز میلیونها بیننده را پای تلویزیون کشاند و رکوردهای جدیدی ثبت کرد.
چالش بزرگ فیفا؛ آیا این رشد ادامه خواهد داشت؟
با وجود موفقیت اقتصادی جام جهانی ۲۰۲۶، پرسش اصلی این است که آیا فیفا میتواند این سطح از درآمد را در آینده حفظ کند؟
جام جهانی ۲۰۳۰ در اسپانیا، پرتغال و مراکش از نظر بازار اقتصادی با آمریکا قابل مقایسه نیست. قدرت خرید هواداران، حجم اسپانسرهای داخلی و ظرفیت تجاری این کشورها تفاوت زیادی با آمریکای شمالی دارد.
به همین دلیل، برخی کارشناسان معتقدند جام جهانی ۲۰۲۶ ممکن است یک استثنا در تاریخ درآمدزایی فیفا باشد.
افزایش تعداد تیمها نیز راهی است که فیفا برای حفظ رشد اقتصادی دنبال میکند؛ حتی صحبت از احتمال حضور ۶۴ تیم در جام جهانیهای آینده مطرح شده است.
اما کارشناسان هشدار میدهند افزایش بیش از حد تعداد تیمها ممکن است کیفیت مسابقات را کاهش دهد.
انتهای پیام/