نگاهی به ابزارهای مالی مبتنی بر نقره در بازار جهانی و ایران
فلزی که از طلا بیشتر درخشید
مونا حاجی علی اصغر_ کارشناس و فعال بازار سرمایه در یادداشتی نوشت: نقره در معماری بازارهای مالی جهانی جایگاهی پیچیدهتر از آن چیزی دارد که در نگاه اول به نظر میرسد.
گروه اقتصادی: برخلاف طلا که عمدتاً بهعنوان ذخیره ارزش و دارایی امن شناخته میشود، نقره ماهیتی دوگانه دارد؛ هم فلزی گرانبها و هم کالایی صنعتی با نقش پررنگ در زنجیره تولید جهانی، از انرژیهای تجدیدپذیر گرفته تا صنایع الکترونیک.
همین ویژگی باعث شده ابزارهای مالی مبتنی بر نقره در بازارهای توسعهیافته، هم از منطق بازار فلزات گرانبها تبعیت کنند و هم از سازوکارهای بازار کالاهای صنعتی.
در سطح جهانی، مالیسازی نقره به مرحلهای رسیده که نگهداری فیزیکی، تنها یکی از گزینهها و نه گزینه اصلی سرمایهگذاری محسوب میشود.
صندوقهای قابل معامله مبتنی بر نقره، مهمترین درگاه ورود سرمایهگذاران خرد و نهادی به این بازار هستند.
این صندوقها با اتکا به ذخایر فیزیکی استاندارد یا سبدی از قراردادهای مشتقه، امکان سرمایهگذاری شفاف، نقدشونده و کمهزینه را فراهم میکنند. نکته کلیدی اینجاست که این ابزارها در عمل نقره را از یک دارایی فیزیکی پرهزینه به یک ابزار مالی با قابلیت معامله لحظهای تبدیل کردهاند.
اما هسته اصلی بازار نقره در جهان، نه صندوقها بلکه مشتقات است. قراردادهای آتی نقره نقشی محوری در کشف قیمت جهانی دارند و به تولیدکنندگان، مصرفکنندگان صنعتی و سرمایهگذاران اجازه میدهند ریسک نوسانات قیمت را مدیریت کنند.
بازار اختیار معامله نقره نیز بهعنوان لایهای پیشرفتهتر، امکان طراحی استراتژیهای ترکیبی، مدیریت نوسان و حتی کسب بازده در بازارهای بدون روند را فراهم کرده است.
در چنین ساختاری، نقره نهتنها دارایی سرمایهگذاری، بلکه ابزار مدیریت ریسک در سطح کلان اقتصاد جهانی است.
در مقایسه، بازار طلا در جهان نمونه کاملتری از مالیسازی است. ابزارهای طلا از نظر حجم، تنوع و عمق، بالغترین ساختار را در میان فلزات دارند. در سوی دیگر، فلزاتی مانند مس عمدتاً از مسیر قراردادهای آتی و ابزارهای پوشش ریسک صنعتی مالیسازی شدهاند.
نقره دقیقاً در نقطه تلاقی این دو جهان قرار دارد و همین امر، اهمیت ابزارسازی دقیق برای آن را دوچندان میکند.
در ایران اما وضعیت متفاوت است. بازار نقره تا مدتها فاقد ابزارهای مالی رسمی بود و در عمل در حاشیه بازار طلا قرار داشت.
راهاندازی گواهی سپرده شمش نقره در بورس کالا، اولین گام جدی برای ورود نقره به نظام مالی رسمی کشور بود. این ابزار امکان مالکیت و معامله نقره را بدون نگهداری فیزیکی فراهم کرد و بستر اولیه کشف قیمت شفاف را شکل داد.
پس از آن، صندوقهای سرمایهگذاری مبتنی بر نقره مطرح شدند که از نظر فلسفه وجودی، مشابه صندوقهای طلا هستند. با این حال، تفاوت اصلی ایران و جهان در اینجاست که ابزارهای نقره در ایران هنوز به شبکهای کامل و بههمپیوسته تبدیل نشدهاند.
نبود قراردادهای آتی و اختیار معامله نقره باعث شده بازار عمق کافی نداشته باشد و سرمایهگذاران حرفهای نتوانند استراتژیهای مدیریت ریسک یا آربیتراژ را پیادهسازی کنند.
در نتیجه، نقره در ایران هنوز بیشتر یک دارایی سرمایهگذاری خطی و یکطرفه است، در حالی که در جهان به یک دارایی مالی چندبعدی تبدیل شده است. این فاصله، نه به دلیل نبود تقاضا، بلکه ناشی از ناتمام ماندن زنجیره ابزارسازی است.
برای صندوقهای نقره فعلی موضوع تعهد هماهنگی با یک عرضه کننده گواهی شمش نقره یا تأمین گواهی شمش نقره از ابتدا مطرح هست. امیدواریم بزودی شاهد تنوع ابزارهای مالی روی کالاهای با توجیهپذیری مناسب برای سرمایهگذاری باشیم.
انتهای پیام/
منبع: روزنامه ایران