مشاور اجتماعی وزیر بهداشت در گفتوگو با «ایران» :
مردم، ذینفعان اصلی محلات هستند
مدیریت هر شهر با سه عنصر شهر، شهروندان و دولت ارتباط دارد. در جامعه ایران مشارکت اجتماعی، زمانی تنها در راستای شبکههای خونی ، عشیرهها و قبیلهها تعریف میشد، اما امروز الگوی جدید محلهمحوری جایگزین این تعریف شده است.
سمیه افشینفر - گروه اجتماعی: رسالت و هدف چنین نهادی پیدایش حلقه واسط میان ساکنین محله با سازمانهاست. هرچه مشارکت مردم در شهر بیشتر شود، حس تعلق آنها به شهر نیز افزایش پیدا میکند. محله به عنوان یک مکان کالبدی و اجتماعی که قابلیت انجام کنشهای جمعی و سازمانیافتگی مردم را دارد، میتواند شرایط مناسبی را برای افزایش مشارکت مردم و استفاده از توان جمعی آنها فراهم کند.
حس تعلق و مشارکت شهروندان در محله، ایجاد فضاهای عمومی و گفتوگو بین شهروندان و حفظ حافظه تاریخی محله، در جهت تقویت سازمان محلهای بسیار مهم است. محلهمحوری میکوشد تا نظم اجتماعی را برقرار کند و امنیت اجتماعی، تفاهم و مشارکت مدنی تحقق یابد. مشارکت مدنی در سطح محله موجب وفاق اجتماعی میشود و از بار تصدیگری دولت کم میکند.
تشکلها، انجمنهای محلی و شورایاریهای محلات، حلقه ارتباطی میان مدیریت محلی و شهروندان هستند که در واقع به تمرین مشارکت مدنی در سطح محلی میپردازند و زمینه لازم برای توانمندسازی و ظرفیتسازی ساکنین در حل مسائل و چالشها در سطح محلی را در نظام مدیریت شهری فراهم میآورند.
با توجه به نوپا بودن طرح محلهمحوری در کشور و تأکیدات رئیسجمهوری بر این موضوع، نواقصی در کلیت طرح مدیریت محله دیده میشود. این نواقص در موارد ساختاری مثل قوانین، منابع انسانی و روشهای اجرایی از قبیل تعاملات و اهداف مشارکتی بیشتر قابل مشاهده است. بنابراین با آسیبشناسی طرح مدیریت محله میتوانیم به آینده بهتری برسیم.
رویکردی که رئیسجمهوری در مورد بحث محلهمحوری دارند از دو منظر بسیار درست و دقیق است.
زینب نصیری مشاور اجتماعی وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در توضیح این دو رویکرد به «ایران» میگوید: «اولین نکته این است که ضرورت دارد همه فعالیتهایی که دستگاهها انجام میدهند به شکل محلی و متناسب با شرایط، اقتضائات و تفاوتهایی که ما در کل کشور در محلههای مختلف داریم، ارائه شود. نکته دوم به اساس محلهمحوری و مشارکت مردم ربط دارد. وقتی از محلهمحوری صحبت میکنیم، معنای آن این است که سازوکارهای لازم برای مشارکت ذینفعان اصلی که در محلهها هستند، دیده شود. در حقیقت اهمیت بحث محلهمحوری هم این است که یک همافزایی بین دستگاهها اتفاق بیفتد و از موازیکاری در فعالیتهایی که دستگاهها میتوانند انجام بدهند، پیشگیری شود.»
اهمیت دادههای صحیح در محلهمحوری
نصیری با تأکید بر اهمیت نقش دادههای آماری در محلهمحوری توضیح میدهد: «اینکه هر دستگاه یا مجموعهای از دستگاهها بخواهند در محلات اقداماتی را ارائه کنند، یک برنامهریزی مبتنی بر دادههاست، پس لازمه محلهمحوری این است که باید دادههای دقیقی از شرایط هر محله داشته باشیم. یعنی از شرایط هر محله اطلاعات دقیقی داشته باشیم که نیازمند سازوکارهایی است که توسط خود مردم و با مشارکت آنها جمعآوری شود و بعد هم باید بتوانیم مبتنی بر همان داده خدماتی را ارائه کنیم.»
او با بیان اینکه در مجموعه دستگاههای دولتی در ابتدای مسیر قرار داریم و امیدوارم این کار در مسیر درست دنبال شود، میگوید: «اما یک سری چالشها، موانع و کجفهمیهایی در دستگاهها وجود دارد، چون هنوز در اشتراک داده با هم به تفاهم نرسیدهایم. هر دستگاهی دادههای خود را برای خودش نگه میدارد و در بعضی از دستگاهها شاهد موازیکاری هستیم. در برخی از دستگاهها هم اشتراک داده اتفاق نمیافتد و همین مانع اجرای کار به شیوه صحیح است. از این گذشته در برخی از دستگاهها هم چون تعریفهای واحد نداریم یا برداشتهایمان از سنجههای آماری متفاوت است، با تناقض آمار مواجه هستیم.»
مشاور اجتماعی وزیر بهداشت با اشاره به موضوع دوم در رابطه با بحث محلهمحوری میگوید: «اتفاق دیگری که شاهد هستیم، این است که هر دستگاهی در حال محلهمحوری است. دستگاههای مختلف به محلات رفتهاند و با همین رویکرد برنامهها و اقدامات خودشان را در سطح محلی ارائه میدهند . برای مثال سازمان بهزیستی، کمیته امداد حضرت امام(ره)، وزارت رفاه، وزارت کشور و...هر کدام با عنوان محلهمحوری خدمات محلی ارائه میکنند. اما این غلط است زیرا باید همافزایی اتفاق بیفتد.» او با بیان اینکه اگر این نکات اصلاح نشود، ما شاهد محلههایی خواهیم بود که دستگاههای زیادی در آن خدمات ارائه میدهند، میگوید: «چون لکهگیری نمیکنیم یعنی دوباره به این محلات برنمیگردیم، شاهد محلههایی خواهیم بود که هیچ دستگاهی تا حالا به آنجا نرفته است، یعنی این محلات یا دورتر از مرکز بودهاند یا صدایشان آن قدر بلند نبوده که شنیده شود، بنابراین دستگاهها برای ارائه خدمات به آنها مراجعه نکردهاند.»
برش
همافزایی بین دستگاهها، رکن مهم محلهمحوری
به اعتقاد نصیری، آفت بزرگ این است که دستگاهها خودشان بروند و خدمتی را ارائه کنند و ما آن سطح تقلیلیافته مشارکت اجتماعی را در محلهها داشته باشیم. او تأکید میکند: «ذینفعان اصلی مردم، معتمدین محلی و نهادهای مدنی هستند که نفوذ خوبی دارند و همواره در محلات کار میکنند، این افراد باید برای اجرا درگیر شوند. وقتی از همه ذینفعان صحبت میکنیم در تمام سطوح سیاستگذاری یعنی از زمانی که برنامهریزی اتفاق میافتد تا اجرا انتظار میرود همه ذینفعان حضور داشته باشند. به نظر میرسد در مورد همه این موارد هم باید تصمیمگیری شود.» اما به اذعان کارشناسان برای اجرای درست و اصولی محلهمحوری باید دستگاهی به عنوان هماهنگ کننده اصلی وجود داشته باشد. نصیری در این مورد میگوید: «وزارت کشور در چهارچوب سیاستگذاریای که در حال انجام آن است، به نظر میرسد گامهای خوبی در این زمینه برداشته است، اما باید ببینیم در اجرا کار به چه شکلی دنبال میشود. البته خود وزارت کشور نباید به نهادی تبدیل شود که خودش هم میخواهد محلهمحوری انجام دهد. وزارت کشور باید بتواند نقش تنظیمگری بین دستگاهها را ایفا کند. همچنین سازمان اجتماعی و شورای اجتماعی کشور باید نقش هماهنگکننده بین دستگاهها را بپذیرند، چون تشکیل این سازمانها به همین دلیل بوده است.» با این اوصاف مهمترین نکته به اعتقاد مشاور اجتماعی وزیر بهداشت، ایجاد همافزایی بین دستگاههای مختلف است، اما این همافزایی با اقدامات فرهنگی باید ایجاد شود یا با تقویت و توسعه نهادهای مدنی، که او در این مورد میگوید: «به نظرم رئیسجمهوری رویکرد درستی در بحث محلهمحوری مطرح کردهاند که این رویکرد نیازمند دقت بسیاری است. اگر امور به وزارت کشور یا هر بخش دیگری در ارکان دولت تفویض میشود، باید محوربندی درستی از محلهمحوری مورد نظر رئیسجمهوری انجام شود. همچنین تعریف دقیقی از محلهمحوری و وظایف دستگاهها و اینکه کدام دستگاه باید چه همکاریای انجام بدهد، وجود داشته باشد. اگر این اتفاق نیفتد، رویکرد درست رئیسجمهوری محقق نمیشود و دستگاهها به سمت همان اقدامات بوروکراتیک قدیمی میروند.» مشاور اجتماعی وزیر بهداشت تأکید میکند: «با توجه به اینکه بیش از یک سال از عمر دولت چهاردهم گذشته است؛ ضرورت دارد هر چه سریعتر برنامهریزیها و اقدامات انجام شود و همه دستگاهها بر طبق آن عمل کنند.»
انتهای پیام/