صداهایی که پژواک می‌شود

گروه فرهنگ: چند سالی است اقبال و استقبال اهالی موسیقی به فرم هنری یا موسیقایی «اپرا» بیشتر شده و تلاش این هنرمندان براین است که با به روی صحنه بردن کنسرت‌هایی در قالب اپرا، مخاطبان بیشتری را با خود همراه کنند. گونه‌ای هنری برگرفته از نمایش و موسیقی که با اقتباس از آثار نویسندگان بزرگ دنیا، داستان‌های اساطیری و یا بهره‌مندی از تاریخ و ادبیات ایران زمین و همچنین روایت‌های مذهبی در تلفیق با موسیقی به روی صحنه می‌رود. مانند «اُپرای شیدا» اثری از پرواز همای که روایت‌کننده داستان محاکمه رامشگران و شاعران دوره شاه طهماسب صفوی و سرنوشت غم‌انگیز مسیحی آوازخوان و رامشگران و شاعران دوران شاه طهماسب صفوی و داستان عاشقانه‌اش با شیدا دختر شاه طهماسب است.
یا اُپرای «پیروز و پریزاد» اثری از علی قمصری که اولین اُپرای کاملاً منظوم ایرانی است و همچنین اپرای «داستان شهریار» با آهنگسازی علی قمصری و کارگردانی گلاب آدینه؛ اثری که می‌توان آن را تلاشی برای همنشینی هرچه بیشتر موسیقی و نمایش دانست یا اپراهای عروسکی «حافظ»، «مولوی»، «خیام» به نویسندگی و کارگردانی بهروز غریب‌پور و همچنین اپرای «باباطاهر» که به همت قادر شهسواری و کارگردانی فرهاد لباسی ساخته شده؛ تلفیقی از موسیقی دستگاهی ایران و درقالب یک درام تاریخی و اندیشه اجتماعی. اپرای عروسکی «عاشورا» نیز در قالب آثار دینی و آیینی است. اثری به نویسندگی، طراحی و کارگردانی بهروز غریب‌پورکه مخاطبان بسیاری دارد و اپراهای دیگری از این دست که در این یک دهه به روی صحنه رفته است.
سمیرا معین، مدرس موسیقی در گفت‌و‌گو با ایسنا بر این نظر است: «چیزی که امروزه آن را با عنوان هنر «اپرا» می‌شناسیم تقریباً از اواخر قرن شانزدهم در ایتالیا شکل گرفته است، اما اگر به کمی عقب‌تر بازگردیم و این نوع از موسیقی را هنری متشکل از اجرای روی صحنه همراه با موسیقی زنده و آواز تعریف کنیم، تاریخچه‌اش به قرن پنجم پیش از میلاد مسیح، به دوران نمایشنامه‌نویسان تراژیک یونانی مثل «سوفوکل» و «آیسخولوس» بازمی‌گردد. در آن زمان در چینش صحنه، افرادی که با نام «هم‌سرایان» آنها را می‌شناسیم، به صورت گروهی و هماهنگ روی سن مشغول خواندن آواز می‌شدند و بازیگران نیز همراه با سازهای بادی و زهی به اجرا مشغول می‌شدند. صرف نظر از اینکه اپرا زمانی تنها به قشر مرفه جامعه تعلق داشت، باید گفت پیوند موسیقی با ادبیات، اتفاقی بود که از دیرباز مورد توجه قرار می‌گرفت و روی مخاطبان به مراتب تأثیر بیشتری می‌گذاشت.
این مدرس موسیقی به پیشینه اجرای موزیکال در ایران اشاره کرد و گفت: «اپرا در ایران تقریباً به یک قرن پیش بازمی‌گردد. اپرت نویسی که شامل موضوعات مختلفی از جمله مذهبی، کمیک، تراژدی، افسانه‌ای و غیره می‌شود، در ایران با نمایشنامه‌های منظوم آغاز شده است. کمدی موزیکال که از دوران مشروطیت در کشور از استقبال بی‌نظیری برخوردار شد، نوعی اپرا بوده که در آن از آهنگ‌های عامیانه و کمیک استفاده می‌شده است.
در آن زمان، اپرت‌نویسی حالت مدون پیدا کرد و عده‌ای از نویسندگان و نمایشنامه‌نویسان به طور جدی به این کار پرداختند و آثاری را خلق کردند که چندین و چندبار به روی صحنه رفت. موضوعات این‌گونه از اپراها در کنار مضامین تاریخی و اساطیری، پرداخت به باستان‌گرایی به عنوان یکی دیگر از جریان‌های فکری آن دوره بود، البته موضوعات عاشقانه هم از محبوبیت بسیاری برخوردار بود.» 
به گفته او اپرا در دوران پس از انقلاب اسلامی فراز و فرودهایی داشته است: «حدود سه دهه است که با دوباره تشکیل شدن گروه‌های موسیقی و بازگشت افرادی که به صورت آکادمیک در خارج از کشور در رشته آواز کلاسیک تحصیل کرده بودند، اپرا بار دیگر جایگاه خود را در بین سایر اجراها تثبیت کرد.»