روزهای عجیب صندوق‌های طلا

حبیب آرین، گروه بورس:  شاخص هم‌وزن که نماینده سهام کوچک‌تر است، افت بالاتری را در محدوده ۱.۳ درصدی تجربه کرد. با این حال، ارزش معاملات افزایش یافت و به بیش از ۲۳ هزار میلیارد تومان رسید؛ به طوری که برخی سهم‌ها حتی مثبت و صف خرید شدند. حجم صف‌های فروش نیز نسبت به روزهای قبلی کاهش معناداری را تجربه کرد و به کمتر از ۵ هزار میلیارد تومان محدود شد. اتفاقی که دو برداشت از آن وجود دارد؛ عده‌ای معتقدند دلیل این وضعیت خریدهای حمایتی بود و در نتیجه لزوماً به معنای بازگشت پایدار بازار سهام نیست. گروهی دیگر اما، قیمت‌های ارزنده سهام را دلیلی برای ورود خریداران در کمین می‌دانند. با این حال، خروج پول از سهام در سطوح نزدیک به دو هزار میلیارد تومان ادامه یافت که نشان می‌دهد هنوز سرمایه‌گذاران حقیقی نتوانسته‌اند در شرایط نااطمینانی‌های بالا رأی به ماندن در بورس تهران بدهند. در سوی دیگر، بازارهای موازی و پناهگاه‌های ارز و طلا با رکوردهای بی‌سابقه‌ای همراه شدند که دست کم درباره طلا در بازار جهانی نیز به همین اندازه شگفتی برای معامله‌گران به چشم می‌خورد.

بازار سهام به روایت آمار
شاخص کل بورس در پایان معاملات با افت ۳۰ هزار و ۷۴۶ واحدی معادل ۰.۷۷ درصد، در سطح ۳ میلیون و ۹۸۱ هزار واحد ایستاد و سطح حمایت ۴ میلیون واحدی را از دست داد. شاخص کل هم‌وزن که تصویر دقیق‌تری از وضعیت کلی نمادها ارائه می‌دهد، در پایان معاملات با افت ۱۳ هزار و ۶۸۴ واحدی معادل ۱.۳۲ درصد، به سطح یک میلیون و ۲۵ هزار واحد رسید.
 براساس آخرین آمار، ۵۱۵ نماد بازار در محدوده منفی یک تا منفی سه درصد متراکم شده‌اند. این یعنی بیش از نیمی از بازار در نزدیکی کف قیمتی روزانه خود قفل شده‌اند و خریداری برای آنها وجود ندارد.
سرانه فروش حقیقی در نمادهای بزرگ به رقم ۱۸۳ میلیون تومان رسید. این یعنی کدهای بزرگ در حال خروج هستند و خریدهای ۶۲ درصدی حقوقی‌ها نمی‌تواند به تغییر روند منجر شود. شکاف عمیق بین سرانه خرید ۶۴ میلیونی و سرانه فروش ۱۸۳ میلیونی نشان می‌دهد که خریداران در لاک دفاعی و تنها در حال تماشای ریزش هستند.

وقتی پارکینگ هم غیرجذاب می‌شود
نکته جالب توجه بازار سرمایه نه در تابلوی معاملات سهام، بلکه در صندوق‌های درآمد ثابت (Fixed Income) نهفته بود. بررسی‌ها نشان می‌دهد که نقدینگی در حال تخلیه این سنگر است؛ خروج نزدیک ۲ هزار میلیارد تومان پول از این صندوق‌ها پیامی صریح به سیاست‌گذار دارد: وقتی نقدینگی از درآمد ثابت فرار می‌کند، یعنی با پدیده‌ای فراتر از نوسان بورس روبه‌رو هستیم؛ خروج دسته‌جمعی از دارایی‌های ریالی به سمت دارایی‌های سخت (طلا و ارز) است.

پیشرانه های صعودی صندوق های طلا
در گروه صندوق‌های طلا، در شرایطی که در بازار آزاد دلار با جهشی خیره کننده به کانال ۱۵۷ هزار تومانی وارد شده بود و اونس در بازارهای جهانی قیمت ۵۳۰۰ دلار را نیز تجربه کرده بود، پیشرانه‌های صندوق‌های طلا بشدت صعودی بودند. اما علی‌رغم سبزپوشی دسته‌جمعی و رشد ۵ درصدی قیمت، جریان ورود پول به این صندوق‌ها بشدت محدود و حتی اوایل بازار منفی بود که به نظر می‌رسد برخی نگرانی‌ها از نقدشوندگی پایین این گروه از دارایی‌ها و البته احتیاط پس از جهش‌های پرشتاب باعث این وضعیت شده است.

قمار روی لبه تیغ معمای صندوق‌های اهرمی
در میانه این قرمزی مطلق، تصویر «صندوق‌های اهرمی» یک تناقض را فاش می‌کند. در حالی که کل بازار شاهد خروج پول بود، صندوق‌های اهرمی مجموعاً ۱۰۴.۸ میلیارد تومان ورود پول مثبت را ثبت کردند. این یعنی گروهی از معامله‌گران جسور یا نوسان‌گیران بزرگ، روی موقتی بودن این ریزش قمار کرده‌اند.
با این حال، نگاهی به ارزش سفارش‌ها در اهرمی‌ها نشان می‌دهد که دیوار فروش با ۷۳۷.۴ میلیارد تومان، بسیار بلندتر از دیوار خرید ۶.۷ میلیارد تومانی است، اما فشار عرضه چنان بالاست که حتی اهرمی‌ها هم ۱۰۰ درصد قرمزپوش شده و در کف قیمتی قرار گرفتند.
 
روایت متفاوت بازار آپشن
در حالی که بازار نقدی در قفل صف فروش فرو رفته، بازار اختیار معامله (Option) شاهد یک دوگانگی خیره‌کننده است که می‌توان از آن به عنوان قمار روی نوسانات بزرگ نام برد.‌ برخلاف انتظار، حجم معاملات در اختیار خریدها (Call   Option)رشد چشمگیری داشته و به عدد ۹۰۴.۱ میلیارد تومان (ارزش معاملات) رسیده است. ورود پول مفهومی ۳۲۳ میلیارد تومانی به این بخش نشان می‌دهد که بخشی از معامله‌گران هوشمند، ریزش امروز را یک فرصت خرید اهرمی تلقی کرده و به امید بازگشت سریع قیمت‌ها، شروع به جمع‌آوری قراردادهای خرید با قیمت‌های پایین کرده‌اند. ۲۸۰ قرارداد صعودی در برابر ۱۳۹ قرارداد نزولی، غلبه دیدگاه امیدوارانه در میان حرفه‌ای‌های آپشن را نشان می‌دهد.
در سمت دیگر، خروج پول مفهومی به میزان ۲۰۵.۹ میلیارد تومان از اختیار فروش‌ها (Put Option) ‌ثبت شده است. این به معنای آن است که معامله‌گرانی که پیش‌از این با خریدِ اختیار فروش، دارایی خود را بیمه کرده بودند، اکنون در حال شناسایی سود و بستن پوزیشن‌های خود هستند؛ رفتاری که نشان می‌دهد بخشی از بازار معتقد است اوج استرسِ ریزش تخلیه شده است.