تیم قلعه‌نویی رکورد می‌شکند؟

از حدود یک سال قبل و شاید هم کمی بیشتر رسانه‌ها و کارشناسان فوتبال درباره پوست‌اندازی تیم ملی و تغییر نسل صحبت کردند و این موضوع تبدیل به چالشی برای کادرفنی تیم ملی شد. کم‌کم صحبت‌ها در این باره بیشتر و جدی‌تر شد و سرمربی تیم ملی به عنوان مسئول فنی مجبور شد در این باره نکاتی را مطرح کند. در عین حال او با دعوت از چند بازیکن جوان در اردوهای مختلف و فیفادی‌های متفاوت نشان داد فعالیت‌هایی را در این زمینه آغاز کرده تا هم صدای منتقدان را کم کند هم اینکه واقعاً دنبال پایین آوردن میانگین سنی تیم ایران باشد. اتفاقی که می‌تواند به لحاظ دوندگی و پویایی شرایط تیم ملی را تحت تأثیر قرار داده و تیم ایران با چهره‌های جدید و انرژیک چهره و کیفیت متفاوتی پیدا کند.
روند دعوت از بازیکنان جوان تا همین اردوی اخیر در ترکیه ادامه پیدا کرد و حتی بازیکن 19ساله‌ای مثل امیرحسین محمودی دعوت و به میدان نیز فرستاده شد اما در واقع سخت است تصور کنیم تیمی که قرار است راهی امریکا شده و در جام جهانی شرکت کند تیم جوانی باشد و حتی اگر برخی بازیکنان جوان به فهرست نهایی برسند جایی در ارنج اصلی نخواهند داشت.
در فهرست اخیر تیم ملی جوان‌ترین بازیکنان نزدیک به ترکیب آریا یوسفی 23ساله و محمد قربانی 24ساله هستند اما اگر این دو بازیکن در فهرست نهایی باشند و به ترکیب اصلی نرسند احتمالاً تنها یک بازیکن زیر 30سال در ارنج اصلی خواهیم داشت که او کسی نیست جز محمد قربانی 27ساله. محبی وینگر مورد علاقه امیر قلعه‌نویی است و شاید در کنار نفراتی مثل شجاع خلیل‌زاده، علیرضا بیارنوند، مهدی طارمی و سامان قدوس از فیکس بودنش در ترکیب اصلی اطمینان داشته باشد.
 
بررسی پست به پست ترکیب تیم ملی
در خط دروازه احتمالاً هر سه گلر باتجربه و بالای 30سال‌مان به امریکا خواهند رفت. در دفاع میانی گزینه‌های دیگر نزدیک به ترکیب اصلی یعنی کنعانی‌زادگان و نعمتی بالای 30سال دارند، در دفاع راست رقابت چهارجانبه بین آریا یوسفی، دانیال اسماعیلی‌فر، صالح حردانی و رامین ر ضاییان بسیار نزدیک دنبال می‌شود و اگر آریا فیکس نباشد یا صالح 27ساله شانسی پیدا نکند، دو گزینه دیگر بالای 30سال هستند.
در دفاع چپ اگر ابوالفضل جلالی و محمد نادری به جام جهانی نرسند رقابت اصلی بین میلاد محمدی و احسان حاج‌صفی مسن خواهد بود. در مرکز زمین چنانچه عزت‌اللهی به ترکیب برگردد و کنار قدوس بازی کند باز هم ارنج وسط زمین بالای 30 می‌شود. در کناره‌ها قلی‌زاده، جهانبخش، ترابی همه بالای 30 سال هستند و فقط قایدی و محبی 27ساله‌اند. در خط حمله اگر حسین‌زاده به لیست نهایی برسد تنها مهاجم نسبتاً جوان به حساب می‌آید (25 سال) و دنیس اکرت هم در مرز قرار دارد (29سال) اما حضور اینها در ترکیب اصلی بعید است. علیپور، طارمی و مغانلو همه بالای 30سال هستند.
 
رکورد پیرترین تیم ایران شکسته می‌شود؟
واقعیت این است که بازیکنان جوانی مثل محمودی، رزاقی‌نیا، هاشم‌نژاد، خلیفه و حتی سامان فلاح شانس زیادی برای سیدن به فهرست نهایی ندارند و تنها جوان‌هایی که می‌توان به بازی کردن‌شان امیدوار بود آریا یوسفی و محمد قربانی هستند تا شاید در کنار محبی میانگین سنی تیم ایران را اندکی پایین بیاورند.
نکته عجیب اینجاست که بالاترین رکورد میانگین سنی تیم ملی در تمام تاریخ و در ارنج اولیه مربوط به دوره اخیر و سرمربیگری امیر قلعه‌نویی است که در سال 2023 تیمی با میانگین سنی 31.8سال را به میدان فرستاده و پیش‌بینی می‌شود ارنج اولیه تیم ملی در سه بازی مرحله مقدماتی جام جهانی 2026 نیز بالای 30سال باشد. اتفاقی که در مقایسه با شش جام جهانی قبل که تیم ملی در آنها حاضر بوده قابل بررسی است.
نکته اینجاست که در تاریخ جام جهانی و 18مسابقه‌ای که تیم ملی ایران در این تورنمنت به میدان رفته میانگین سنی ترکیب اولیه هیچ‌گاه به 30سال نرسیده و بالاترین کورد 29.5سال بوده که احتمال دارد در تورنمنت پیش‌رو شکسته شود چراکه شواهد و قرائن نشان می‌دهد احتمال شروع بازی با ترکیبی که میانگین سنی‌اش 30 یا بالای 30سال باشد، وجود دارد.
 
بررسی ارنج سنی تیم ملی در شش دوره جام جهانی
1978: در بازی اول مقابل هلند حشمت مهاجرانی تیمی را به زمین فرستاد که میانگین سنی‌اش 26.8سال بود. در آن تورنمنت حسین کازرانی و علی پروین 31ساله تنها بازیکنان بالای 30سال ترکیب اصلی بودند و بازیکنان جوانی مثل ابراهیم قاسمپور 21، فرکی 22 و حسن نظری 22ساله بازیکنان فیکس جوان تیم به حساب می‌آمدند. در بازی با اسکاتلند هم همین نفرات و همین میانگین سنی تکرار شد. در بازی با پرو مهاجرانی حسن روشن 23ساله را هم به ترکیب اصلی فرستاد تا تعداد جوان‌ها به چهار برسد. جالب اینکه روی نیمکت تیم ملی در این تورنمنت 7بازیکن 21 تا 23ساله و دو بازیکن 25ساله حضور داشتند. میانگین سنی ترکیب اصلی تیم ملی مقابل پرو 26.1 بود که جوان‌ترین تیم تاریخ ایران در جام‌های جهانی به حساب می‌آید.
1998: میانگین سنی ترکیب اولیه تیم ملی در این جام جهانی بین 27.2 تا 28 در نوسان بود. در بازی با یوگسلاوی فقط سه بازیکن بالای 30سال در ترکیب حضور داشتند که نادر محمدخانی، استیلی و زرینچه بودند. در بازی بعدی مقابل امریکا تیم ملی با حضور عابدزاده که یکی دیگر از نفرات بالای 30سال بود پیرتر شد و همین میانگین سنی مقابل آلمان تکرار شد. نکته جالب اینکه در آن تورنمنت بازیکنانی مثل مهدوی‌کیا با 20، میناوند با 22 و مهدی پاشازاده 24ساله هم در ترکیب اصلی حضور داشتند.
2006: در بازی با مکزیک گل‌محمدی، رحمان رضایی و دایی بازیکنان بالای 30سال بودند اما بقیه نفرات زیر 30سال بوده و از کعبی 20ساله تا مهدوی‌کیای 28ساله در ارنج قرار گرفتند. در بازی با پرتغال فقط یحیی و رحمان بالای 30سال داشتند و در مصاف با آنگولا تنها دایی و رحمان شرایط سنی بالایی داشتند. میانگین سنی تیم ملی در بازی اول با مکزیک 28.4 بود که مقابل پرتغال به 27.1 رسید و دوباره مقابل انگولا به 27.5سال افزایش یافت.
2014: در بازی نخست این تورنمنت مقابل نیجریه، بالاترین میانگین سنی تاریخ تیم ملی در جام جهانی رقم خورد. با حضور سیدجلال، منتظری، نکونام، امیرحسین صادقی، آندو و خسرو حیدری که همه 30 یا بالای 30سال سن داشتند میانگین سنی 29.5سال در بازی نخست ثبت شد. دو بازی بعدی مقابل آرژانتین و بوسنی باز هم با همان نفرات میانگین سنی 29.4 ثبت شد و این تورنمنت پیرترین تیم ایران در تاریخ جام‌های جهانی بود. روی نیمکت تیم ملی در این تورنمنت علیرضا جهانبخش 20 و بختیار رحمانی 22ساله نفرات جوان بودند که جهانبخش دقایقی کوتاه بازی کرد. احسان حاج‌صفی هم با 24سال سن یکی از معدود نفرات زیر 25سال تیم به حساب می‌آمد.
2018: تیم ملی ایران با سه بازیکن بالای 30سال در ترکیب اصلی شامل امید ابراهیمی، وحید امیری و مسعود شجاعی مقابل مراکش برنده شد اما سردار آزمون 23ساله و روزبه چشمی 24ساله هم فیکس بودند یا ترابی 23ساله و مجید حسینی 21ساله روی نیمکت قرار داشتند. مقابل اسپانیا با خروج شجاعی و اضافه شدن مجید حسینی تیم ایران جوان‌تر هم شد و در دیدار با پرتغال بازهم آن ارنج تکرار شد.تیم ملی با میانگین سنی 27.7 سال این تورنمنت را شروع کرد و در دوبازی بعدی مقابل اسپانیا و پرتغال که جزو بهترین نمیاش‌های تیم ملی در تاریخ جام جهانی بوده به 26.5 و سپس 26.2 سال کاهش یافت تا تا تیم کی‌روش مقابل پرتغال به شرایط سنی تیم مهاجرانی در بازی با پرو بسیار نزدیک شود.
2022: شرایط سنی تیم کی‌روش در این جام مثل 2014 شد و تیم ایران میانگین سنی بالایی داشت. در بازی اول مقابل انگلیس بیرانوند، پورعلی‌گنجی، حاج‌صفی و طارمی نفرات 30ساله یا بالای 30سال بودند. مقابل ولز سیدحسین حسینی با همین شرایط جانشین بیرانوند شد و رامین رضاییان هم جای صادق محرمی را گرفت تا میانگین سنی تیم بالا بماند. این مهم در بازی امریکا هم اتفاق افتاد و میانگین سنی تبم بالا ماند. در این تورنمنت ابوالفضل جلالی 24ساله جوان‌ترین بازیکن ایران بود که دقایقی هم به میدان رفت اما میانگین سنی ترکیب اصلی در هر سه مسابقه بالا و 29.4سال بود.