چند نام تازه، چند غیبت معنادار؛ اولین تصویر تیم ملی پس از جام جهانی
دگردیسی نرم یوزها
اولین فهرست تیم ملی فوتبال ایران پس از جام جهانی ۲۰۲۶ را باید بیشتر از یک فهرست معمولی برای دو بازی دوستانه مقابل ازبکستان و روسیه دید؛ این فهرست میتواند نخستین تصویر از تیمی باشد که قلعهنویی قرار است در دوره پس از جام جهانی بسازد. ۱۸بازیکن داخلی به اردو دعوت شدهاند و در میان آنها نامهایی دیده میشود که در فهرست نهایی ایران برای جام جهانی حضور داشتند، در کنار چند بازیکن تازهوارد و چند چهرهای که پیش از این نیز در اردوهای تیم ملی دیده شده بودند.
در جام جهانی، فهرست ۲۶نفره ایران همچنان به شکل محسوسی متکی بر بازیکنان باتجربه بود. احسان حاجصفی ۳۶ساله، شجاع خلیلزاده ۳۷ساله، رامین رضاییان ۳۶ساله، علیرضا جهانبخش ۳۳ساله، مهدی طارمی ۳۳ساله و علیرضا بیرانوند ۳۳ساله، بخشی از ستون اصلی آن تیم را تشکیل میدادند. در عین حال بازیکنانی مانند امیرمحمد رزاقینیا و دانیال ایری نیز در فهرست جام جهانی حضور داشتند که نشان میداد قلعهنویی بهطور کل از جوانها غافل نبوده است. فهرست رسمی فیفا تاریخ تولد و مشخصات کامل هر ۲۶بازیکن را ثبت کرده است.
حالا از میان بازیکنان داخلی حاضر در جام جهانی، هشت نفر همچنان در فهرست جدید حضور دارند؛ بیرانوند، حسینی، نیازمند، حاجصفی، خلیلزاده، حردانی، رضاییان و آریا یوسفی. در مقابل، چهرههایی مانند میلاد محمدی، محمدحسین کنعانیزادگان، علی نعمتی، روزبه چشمی، مهدی ترابی، علی علیپور و شهریار مغانلو در این فهرست داخلی دیده نمیشوند. دانیال ایری و امیرمحمد رزاقینیا نیز غایبند، اما غیبت آنها را نمیتوان بهسادگی کنار گذاشته شدن از تیم ملی قلمداد کرد؛ هر دو در اردوی تیم امید برای بازیهای آسیایی ناگویا حضور دارند.
در مقابل، چهرههای تازهتری وارد فهرست شدهاند؛ محمد نادری، عارف آغاسی، سامان فلاح، محمدمهدی زارع، میلاد سورگی، عارف حاجیعیدی، مهدی لیموچی، محمدمهدی محبی و امیرحسین محمودی. در میان این نامها، حضور سورگی بیش از همه جلب توجه میکند؛ بازیکنی ۲۴ساله که در شمسآذر فرصت بیشتری برای بازی پیدا کرده و حالا نخستین دعوت خود به تیم ملی بزرگسالان را تجربه میکند. امیرحسین محمودی نیز با ۲۰سال سن جوانترین بازیکن این فهرست است.
از نظر سنی، تغییر قابل اندازهگیری است. میانگین سنی همین ۱۸بازیکن داخلی، با محاسبه سن آنها در ۱۸سپتامبر ۲۰۲۶، حدود ۲۸.۷سال است. میانگین سنی فهرست ۲۶نفره ایران در جام جهانی، بر اساس تاریخ تولد ثبتشده در فهرست رسمی فیفا، حدود ۳۰سال بوده است. بنابراین در بخش داخلی فهرست جدید، میانگین سنی حدود ۱.۴سال کاهش پیدا کرده است. این کاهش، بهخصوص در شرایطی قابل توجه است که سه دروازهبان فهرست همچنان همان سه دروازهبان جام جهانی هستند و بازیکنانی چون حاجصفی، خلیلزاده و رضاییان نیز حفظ شدهاند. ترکیب سنی فهرست نیز معنای مشخصی دارد؛ چهار بازیکن کمتر از ۲۵ سال سن دارند؛ محمدمهدی زارع ۲۳ساله، آریا یوسفی و میلاد سورگی ۲۴ساله و امیرحسین محمودی ۲۰ساله هستند. در کنار آنها سامان فلاح ۲۵ساله، مهدی لیموچی و محمدمهدی محبی ۲۶سالهاند. بنابراین تغییر نسل صرفاً در قالب یک یا دو نام جوان اتفاق نیفتاده و چند بازیکن در بازه ۲۰ تا ۲۶سالگی فرصت ورود به چرخه اصلی را پیدا کردهاند.
البته برای قضاوت درباره میزان جوانگرایی قلعهنویی، یک نکته مهم را نباید نادیده گرفت؛ این فقط فهرست بازیکنان داخلی است و نام لژیونرها هنوز اعلام نشده است. به همین دلیل میانگین ۲۸.۷ساله را نمیتوان میانگین قطعی تیم ملی در فیفادی پیشرو دانست. ممکن است حضور چند بازیکن باتجربه خارجیپایه، میانگین نهایی را دوباره افزایش دهد. بنابراین عدد فعلی بیشتر یک نشانه است تا نتیجه نهایی.
نکته مهم دیگر، غیبت بازیکنان تیم امید است. تیم امید ایران با هدایت حسین عبدی برای بازیهای آسیایی ۲۰۲۶ ناگویا راهی ژاپن شده و نام بازیکنانی مانند محمد خلیفه، امین حزباوی، مسعود محبی، دانیال ایری، امیرمحمد رزاقینیا، اسماعیل قلیزاده، امیرحسین حسینزاده، سعید سحرخیزان، رضا غندیپور و کسری طاهری در فهرست این تیم قرار دارد.
در واقع برگزاری بازیهای آسیایی دقیقاً در همین بازه زمانی، دست قلعهنویی را برای استفاده از بخشی از نسل جوانتر بسته است. رقابتهای فوتبال ناگویا از ۱۶سپتامبر آغاز شده و مرحله گروهی ایران تا ۲۳سپتامبر ادامه دارد؛ در نتیجه تعدادی از بازیکنانی که میتوانستند در این فیفادی در جمع بزرگسالان حضور داشته باشند، در اختیار تیم امید هستند. فهرست اعلامشده تیم ملی نیز حنشان از آن دارد که بازیکنان حاضر در تیم امید در فیفادی بعدی به تیم ملی دعوت خواهند شد.
این نکته اهمیت فهرست فعلی را بیشتر میکند. اگر بازیکنان تیم امید را نیز بخشی از نسل در حال انتقال بدانیم، تصویر جوانگرایی احتمالی تیم ملی گستردهتر از همین ۱۸نفر خواهد بود. به بیان دیگر، بخشی از غایبان جوان این فهرست، به دلایل انتخاب فنی غایب نیستند؛ آنها در بخشی دیگر از فوتبال ملی، یعنی بازیهای آسیایی مأموریت دارند. فهرست جدید را میتوان نشانهای قابل توجه اما هنوز ناکافی برای اثبات تغییر دیدگاه امیر قلعهنویی دانست. دعوت از زارع، فلاح، آغاسی، سورگی، لیموچی، محبی و محمودی در کنار حفظ چهارچوبی از بازیکنان باتجربه، نشان میدهد که مسیر انتقال نسل دستکم در سطح انتخاب نفرات آغاز شده است. کاهش حدود ۱.۴ساله میانگین سنی بخش داخلی نیز این تغییر را از نظر آماری قابل مشاهده میکند.
اما جوانگرایی واقعی زمانی معنا پیدا میکند که این بازیکنان فقط برای تکمیل فهرست دعوت نشوند، بلکه فرصت بازی، استمرار در اردوها و نقش واقعی در ساختار تیم ملی پیدا کنند. همچنین باید دید در فهرست لژیونرها چه تعداد از بازیکنان باتجربه قبلی حفظ خواهند شد و چه تعداد از نسل جوانتر به آنها اضافه میشوند. از همین رو، برای پاسخ دقیقتر به این پرسش که آیا «تغییر و دگردیسی» در دیدگاه قلعهنویی واقعاً نزدیک به واقعیت شده است، باید چند فیفادی آینده را بررسی کرد و نهفقط یک فهرست. آنچه فعلاً میتوان با اطمینان گفت این است که پس از جام جهانی، نخستین قدم برداشته شده؛ چند نام جدید وارد چرخه شدهاند، میانگین سنی فهرست داخلی پایین آمده و گروهی از بازیکنان جوانتر تیم امید نیز بهدلیل حضور در ناگویا موقتاً خارج از دسترس تیم بزرگسالان هستند. ادامه این روند، میزان واقعی بودن تغییر نسل در تیم ملی را روشن خواهد کرد.
دروازه؛ همان سه چهره همیشگی
علیرضا بیرانوند، سیدحسین حسینی و پیام نیازمند همچنان سه دروازهبان مورد اعتماد امیر قلعهنویی هستند. ثبات این بخش نشان میدهد کادرفنی فعلاً نیازی به تغییر احساس نکرده است. غیبت محمد خلیفه نیز بهدلیل حضور در بازیهای آسیایی ناگویا رقم خورده است.
دفاع میانی؛ غیبت کنعانی و بازگشت استقلالیها
مصدومیت محمدحسین کنعانیزادگان مهمترین غایب خط دفاعی است و محمدمهدی زارع جای او را گرفته است. حضور سامان فلاح و عارف آقاسی پس از نمایشهای قابل توجه در استقلال از نکات مثبت فهرست است؛ هرچند عملکرد آنها در سطح ملی هنوز نیازمند ارزیابی بیشتری است.
دفاع راست؛ رقابت سهنفره
رامین رضاییان، صالح حردانی و آریا یوسفی سه گزینه قلعهنویی در سمت راست هستند. تجربه رضاییان، توانایی حردانی در بازیهای دفاعی و انرژی یوسفی، دست کادرفنی را برای انتخابهای متفاوت باز گذاشته است.
دفاع چپ؛ حاجصفی و یک جای خالی
احسان حاجصفی تنها مدافع چپ تخصصی شناختهشده فهرست است و محمد نادری نیز میتواند در این منطقه بهکار گرفته شود. غیبت میلاد محمدی، یکی از تغییرات قابل توجه نسبت به فهرستهای قبلی است.
هافبکها؛ بازگشت نورافکن و غیبت چشمی
بازگشت امید نورافکن و عارف حاجیعیدی به فهرست، یکی از تغییرات خط میانی است. در مقابل، روزبه چشمی در این اردو حضور ندارد و محمد خدابندهلو نیز با وجود نمایشهای خوب در پرسپولیس، جایی در فهرست پیدا نکرده است.
سورگی؛ چهره تازه خط میانی
دعوت از میلاد سورگی یکی از اتفاقات متفاوت فهرست جدید است. هافبک شمسآذر با ۲گل در این فصل توانسته نظر کادرفنی را جلب کند. حضور او فرصتی برای آزمودن یک گزینه جوانتر در ساختار میانی تیم ملی است.
حمله؛ بازگشت لیموچی
مهدی لیموچی پس از پشت سر گذاشتن مصدومیت سنگین، دوباره به تیم ملی دعوت شده است. بازگشت تدریجی او به فرم گذشته و حضور مؤثر در ترکیب سپاهان از نکات مثبت این دعوت محسوب میشود.
علیپور؛ مهمترین غایب خط حمله
غیبت علی علیپور یکی از مهمترین نکات فهرست جدید است. مهاجم پرسپولیس با ۳گل و ۳پاس گل در ۶بازی از مؤثرترین بازیکنان لیگ بوده و خط خوردن او میتواند یکی از تصمیمهای بحثبرانگیز این فهرست باشد.
مغانلو؛ غیبت یک مهاجم باتجربه
شهریار مغانلو نیز در فهرست جدید حضور ندارد. حذف او در شرایطی رخ داده که تیم ملی در خط حمله همچنان بهدنبال ترکیب مناسب و گزینههای مؤثر برای نقشهای هجومی است.
انتهای پیام/