شفافیت مالی، نیاز حیاتی فوتبال ایران

مسأله اصلی شاید نه سخنان یک رئیس فدراسیون درباره فدراسیون دیگر، بلکه پرسش‌هایی باشد که سال‌هاست درباره وضعیت فوتبال ایران بدون پاسخ روشن باقی مانده است. در روزهای اخیر، واکنش تند فدراسیون فوتبال به اظهارات علیرضا دبیر، رئیس فدراسیون کشتی بار دیگر این بحث را به میان آورد که جایگاه فوتبال، منابع آن و نحوه اداره این رشته در ساختار ورزش ایران دقیقاً چگونه تعریف شده است.
دبیر در اظهارات اخیر خود با طرح این دیدگاه که «نظام باید یکبار تکلیف خود را با فوتبال روشن کند»، موضوعی کلان‌ را مطرح کرد؛ اظهارنظری که با واکنش تند فدراسیون فوتبال مواجه شد.
البته روشن است که فوتبال حوزه مدیریتی دبیر نیست و از این منظر، می‌توان ورود رئیس یک فدراسیون به مسائل مربوط به فدراسیون دیگر را نقد کرد. اما جدا از این اختلاف، نمی‌توان پرسش‌های مربوط به منابع مالی فوتبال و نحوه هزینه‌کرد آنها را نیز نادیده گرفت، به‌خصوص با آماری که جدیداً از سوی فیفا منتشر شده است.
طبق اطلاعات رسمی منتشرشده از سوی فیفا، در پروژه‌های تکمیل‌شده و در حال اجرای فوروارد ایران بیش از ۵.۲میلیون دلار منابع تعهدشده ثبت شده است؛ اما در همین جدول، مقابل «حمایت از تیم‌های ملی» و «مسابقات» عدد صفر درج شده است.
این عدد به‌تنهایی به معنای آن نیست که فدراسیون فوتبال برای تیم‌های ملی هیچ هزینه‌ای نکرده است؛ اما ابهام جدی ایجاد می‌کند که فدراسیون می‌تواند با ارائه اسناد و توضیحات شفاف آن را برطرف کند. باید مشخص باشد منابع اختصاص‌یافته دقیقاً چه میزان بوده، در چه بخش‌هایی هزینه شده و چه خروجی مشخصی داشته است.
در کنار منابع فیفا، وضعیت منابع دریافتی از کنفدراسیون فوتبال آسیا نیز نیازمند توضیح است؛ چه میزان دریافت شده، در چه بخش‌هایی هزینه شده و آیا سهم‌های تعیین‌شده برای فوتبال زنان، فوتبال پایه و توسعه فوتبال واقعاً به همان بخش‌ها رسیده است؟
در چنین شرایطی، وزیر ورزش، سازمان بازرسی و سایر نهادهای نظارتی چرا نباید در چهارچوب اختیارات قانونی خود اسناد مربوط به این منابع را مطالبه و بررسی کنند؟
فدراسیون فوتبال نیز نباید هر مطالبه‌ای برای شفافیت و حسابرسی را به بحث «دخالت» یا خطر «تعلیق فیفا» گره بزند. استقلال فدراسیون در اداره امور فوتبال یک موضوع است و شفافیت مالی، حسابرسی و پاسخگویی درباره منابع و نحوه هزینه‌کرد آنها موضوعی دیگر.
حتی فیفا برای منابع برنامه فوروارد، سازوکارهای نظارت و حسابرسی مستقل مالی را پیش‌بینی کرده است. بنابراین مطالبه شفافیت مالی، به خودی خود، به‌معنای دخالت در امور فدراسیون نیست.
در نهایت، شاید بهتر باشد به‌جای گرفتار شدن در جدال بر سر اینکه چه کسی حق دارد درباره فوتبال صحبت کند، به اصل پرسش‌ها پاسخ داده شود. اگر منابعی از فیفا و AFC به فوتبال ایران اختصاص یافته، اسناد هزینه‌کرد آنها می‌تواند بهترین پاسخ به ابهامات باشد.
سخن علیرضا دبیر درباره اینکه باید یکبار تکلیف فوتبال روشن شود، هرچند مستقیماً به موضوع منابع فیفا و AFC مربوط نبود و اساساً فوتبال در حوزه مسئولیت او قرار ندارد، نباید بهانه‌ای برای کنار گذاشتن پرسش‌های واقعی درباره این رشته شود.
پاسخ به چنین پرسش‌هایی نه با واکنش تند، بلکه با سند و شفافیت داده می‌شود؛ منابع فیفا و AFC کجا هزینه شده‌اند و خروجی این منابع برای فوتبال ملی، امید، زنان و رده‌های پایه چه بوده است؟