معاون سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی در گفتوگو با «ایران»:
حال جامعه با توسعه مددکاری خوب میشود
جامعه
138470
یاریرساندن به افراد جامعه و تلاش برای زندگی کسانی که با آسیبهای اجتماعی دستوپنجه نرم میکنند، از انسانیترین و ضروریترین کارهایی است که کسی میتواند بهعنوان شغل انتخاب کند.
سمیه افشین فر_ گروه اجتماعی: کمک به انسانها کاری تخصصی است. این همان نقطهای است که ضرورت وجود مددکاری اجتماعی احساس میشود.
مددکاری اجتماعی علاوه بر کمک به برطرف کردن مشکلات نیازمندان، زمینه توانمندی آنها را نیز فراهم میکند و به این ترتیب میتواند نجاتبخش زندگی افراد باشد.
مددکاری اجتماعی (Social Work) نقش حیاتی و چندوجهی در جامعه ایفا میکند. در حقیقت یک رشته حرفهای است که هدف اصلی آن توانمندسازی افراد، خانوادهها، گروهها و جوامع برای بهبود رفاه و حل مشکلات اجتماعی، روانی و اقتصادی آنهاست.
مددکاران اجتماعی به جای اینکه فقط به افراد «کمک» کنند، بر «توانمندسازی» آنها تأکید میکنند. چند سالی است ۱۳ رجب، بهعنوان روز ملی مددکاری اجتماعی شناخته میشود.
این تقارن زمانی، نمادی از اهمیت و ارزش مددکاری اجتماعی در فرهنگ اسلامی و ایرانی است. اما با همه این اوصاف مددکاری اجتماعی با چالشهایی روبهروست.
یکی از اهداف اصلی مددکاری اجتماعی، تلاش برای تحقق عدالت اجتماعی است. مددکاران اجتماعی با شناسایی و مبارزه با نابرابریها و تبعیضها در جامعه کار میکنند.
آنها مدافع حقوق گروههای آسیبپذیر (مانند کودکان، سالمندان، معلولان، مهاجران و افراد کمدرآمد) هستند و تلاش میکنند موانع سیستمی را از سر راه آنها بردارند.
دکتر سیدحسن موسوی چلک رئیس انجمن مددکاران اجتماعی ایران، معاون سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی کشور و عضو هیأت مدیره منطقه آسیا و اقیانوسیه «فدراسیون جهانی مددکاران اجتماعی» با بیان سابقه ۶۷ ساله حرفه مددکاری در کشور به «ایران» میگوید: ««مددکاری اجتماعی در ایران از سال ۱۳۳۷ و توسط خانم ستاره فرمانفرماییان تأسیس شده است.
خوشبختانه امروز در تمام مقاطع تحصیلی دانشگاههای کشور دانشجویان این رشته پذیرش میشوند. هر چند ظرفیت پذیرش دانشجوی مددکاری کمتر از چیزی است که نیاز داریم.»
چلک با بیان اینکه مددکاری اجتماعی هم مانند هر شغل دیگری نقاط قوت و ضعف دارد، میگوید: ««یکی از مهمترین نقاط قوت، توسعه کمی مددکاری اجتماعی در سازمانهای مختلف دولتی و غیردولتی است. در سالهای اخیر حضور مددکاران در سازمانهای مختلف رشد قابل توجهی داشته است.»
رئیس انجمن مددکاران اجتماعی ایران با اشاره به اهمیت تعاملات بینالمللی در این حوزه به عضویت خود در هیأت رئیسه آسیا و اقیانوسیه، کمیسیر اخلاق فدراسیون جهانی و کمیته سازمان ملل فدراسیون جهانی اشاره میکند که باعث گستردگی تعاملات بینالمللی شده است.
او با بیان اینکه از سال ۹۰ و بعد از عضویت در فدراسیون جهانی، انجمن مددکاران اجتماعی ایران توانسته تعاملاتی را در سطح بینالمللی ایجاد کند، از برگزاری ششمین همایش بینالمللی و چهلمین همایش ملی روز مددکاری با موضوع «مددکاری اجتماعی و سرمایه اجتماعی» در شانزدهم دی سالجاری با حضور رئیس فدراسیون جهانی، رئیس انجمن بینالمللی آموزش مددکاری اجتماعی در آسیا و اقیانوسیه و دبیر فدراسیون جهانی مددکاران اجتماعی در آسیا و اقیانوسیه خبر میدهد.
اهمیت مددکاری در سیاستگذاری اجتماعی
چلک با اشاره به اهمیت سیاستگذاری در عرصه اجتماعی میگوید: «یکی از نقاط قوت در این حرفه این است که مددکاری اجتماعی در عرصه سیاستگذاری مورد توجه سیاستگذاران قرار گرفته است.
در حال حاضر در سیاستگذاریهای مختلف قضایی، انتظامی، رفاهی، اجتماعی، بهداشتی، درمانی و حتی کار و تولید مددکاری اجتماعی مسیر خوبی را طی میکند. مثلاً در قانون حمایت از اطفال و نوجوانان سال ۹۹ اختیارات بینظیری به مددکاران اجتماعی داده شده که نشان دهنده نقش مؤثر این افراد است.»
معاون سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی کشور با تأکید بر چالشهای این حرفه توضیح میدهد: «کیفیت آموزش مددکاری اجتماعی در ایران یکی از مهمترین چالشهای این حوزه است. باید قبول کنیم در موضوع آموزش به توسعه کیفی بیشتری نیاز داریم.
تا جایی که میدانم در دانشگاههایی که این رشته تدریس میشود با هیچ دانشگاه بینالمللی، مراودات بینالمللی و تبادل استاد و دانشجو وجود ندارد. این یک نقطه ضعف جدی است.
بویژه اینکه شاهد توسعه تولیدات علمی در دنیا هستیم بنابراین این بخش را باید تقویت کنیم.»
نقش کمرنگ پژوهش در مسائل اجتماعی
یکی از مأموریتهای مددکاران ارتقای سلامت اجتماعی است و از آنها به عنوان سفیران سلامت اجتماعی یاد میشود.
چلک با اشاره به نقش کمرنگ پژوهش در حوزه مددکاری اجتماعی میگوید: «هر چند تحقیقات اجتماعی یکی از اصول مددکاری است اما متأسفانه در حوزه پژوهش بهخصوص پژوهشها و سنجشهای ملی نقش مؤثری در سنجش سلامت اجتماعی در کشورمان نداریم.»
همه این موارد به گفته چلک باعث شده تا مددکاری هم مانند بسیاری از مشاغل از ورود افراد غیرمتخصص در امان نماند.
او توسعه کمی مراکز غیردولتی و حضور افرادی که فارغالتحصیل این رشته نیستند، یکی از مهمترین چالشهای امروز این رشته میداند و میگوید: «هر چند به همه افرادی که دغدغه مسائل اجتماعی دارند ادای احترام میکنم، اما طبق تعریف سال ۲۰۱۴ فدراسیون جهانی، مدرک دانشگاهی اولین شرط اشتغال در این حرفه است ولی با کمبود مددکاران اجتماعی مواجهایم.
هر چند ظرفیتهایی ایجاد شده است، اما تعداد مددکاران اجتماعی که نیازمندیم، پاسخگوی نیازمان نیست، بنابراین در برخی از مراکز از افراد غیر مرتبط استفاده میشود.»
چلک با اشاره به همه تلاشهای انجام شده برای ایجاد سازمان نظام مددکاری اجتماعی در کشور توضیح میدهد: «علیرغم اینکه بحث تأسیس سازمان نظام مددکاری چند بار به مجلس پیشنهاد شده، اما متأسفانه هنوز موفق نشدهایم این موضوع را به سرانجام برسانیم.
فقدان سازمان نظاممددکاری به عنوان یک پشتوانه قانونی، فراگیر و صنفی یکی از مهمترین چالشهای این حرفه است.
اینکه همانند نظام پزشکی، نظام مهندسی و حتی نظام روانشناسی سازمانی منسجم برای پیگیری مطالبات فعالان این حوزه وجود داشته باشد، یک چالش جدی است که علیرغم همه فعالیتهای انجمن متأسفانه عزمی در کشور مبنی بر واگذاری امور مربوط به این حرفه به خودشان هنوز دیده نمیشود. همین باعث شده تا در مراکز غیر دولتی کم توجهی به بیمه کامل مددکاران را شاهد باشیم که آینده آنها را دچار مشکل میکند.»
ضرورت استقرار دائم مددکاران در مدارس
رئیس انجمن مددکاران اجتماعی ایران با تأکید بر اینکه باید ساختار مدیریتی مددکاری را در سازمانها و دستگاههای مختلف مورد بازنگری قرار بدهیم از عدم حضور مددکاران اجتماعی در مدارس انتقاد میکند: «متأسفانه سالهاست که بر استقرار دائم مددکاران اجتماعی در مدارس تأکید میکنیم، اما متأسفانه هیچ چشمانداز روشنی برای این موضوع وجود ندارد.»
او معتقد است علیرغم سابقه ۶۷ ساله مددکاری اجتماعی دانشگاهی در کشوردر تولیدات علمی و دانش بومی ضعیف عمل کردهایم و سهمی در تولید دانش جهانی نداریم و سابقه طولانی ما در این حوزه باعث اثرگذاری علمی در دنیا نشده است.
با این اوصاف به نظر موسوی چلک باید سازمانهای مرتبط، ارتباطات هدفمند و مستمری را با مراکز سیاستگذاری دنیا داشته باشند.
او میگوید: «در این حوزه دانشگاهها باید ظرفیتهایی را ایجاد کنند و نباید فقط محدود به انجمن شویم. ممکن است برخی از اساتید ارتباطات فردی داشته باشند، اما اثرگذاری ارتباطات هدفمند و ساختاری هزاران بار بیشتر است.»
او با بیان اینکه مددکاری اجتماعی در ایران مشکل محور است میگوید: «با توجه به پیچیدگی و سیال بودن مسائل اجتماعی و ضرورت توجه بیشتر به ارتقای کیفیت زندگی باید اعتراف کنیم که مددکاری اجتماعی ایران عمدتاً مددکاری اجتماعی مشکلمحور است نه مددکاری اجتماعی نیازمبنا. ساختارها، قوانین، برنامهها و آموزشهای ما حول زمانی است که افراد دچار مشکل شدهاند و این صحیح نیست.
اگر به سمت نیازمبنا حرکت کنیم، آن وقت بیشترین تلاشمان در عرصه پیشگیری از آسیبها، ارتقای کیفیت زندگی مردم خواهد بود.
در حوزه پیشگیری سطح یک و ارتقای کیفیت زندگی مردم به مراتب میتوانیم اثرگذاری بیشتری داشته باشیم. البته این به معنای تعطیلی فعالیتهای مددکاران در سطوح دوم و سوم پیشگیری نیست.
باید بپذیریم هر چه به سمت نیازمبنا حرکت و بر اساس چشمانداز، آینده آن را درست ترسیم کنیم و رصد مستمر و دیدهبانی اجتماعی خوبی داشته باشیم، بهتر میتوانیم برنامههای پیشگیری را انجام بدهیم. این ضعف البته فقط مربوط به مددکاری نیست، به طور کلی حوزه اجتماعی ایران از نبود یک نظام دیدهبانی هوشمند و به روز رنج میبرد.»
بــــرشوزیر بهداشت:مددکاری اجتماعی، گذرگاه امن حمایت از کودکان است«مددکاری اجتماعی، گذرگاه امن حمایت از کودکان در نظام سلامت و یکی از شاخصهای توسعه یافتگی است.»محمدرضا ظفرقندی وزیر بهداشت روز گذشته در چهلمین بزرگداشت روز ملی مددکاری اجتماعی در نظام سلامت، با بیان این مطلب و تأکید بر اینکه باید کاری کنیم بیماران علاوه بر رنج بیماری، دغدغه و نگرانی دیگری را متحمل نشوند، گفت: «این جمله دو بخش دارد یکی رنج بیماری و دیگری رنجهای جانبی است.»او با اشاره به تجربه چندین ساله خود در یکی از بیمارستانهای جنوب تهران از سال ۱۳۶۲ تاکنون، نقش حساس مددکاری اجتماعی را یادآور شد و گفت: «مددکار اجتماعی که با کودک بیمار یا خانوادهای درگیر است، هنر و برخوردی متفاوت نیاز دارد. کودکان پاکترین و در عین حال آسیبپذیرترین افراد هستند و ممکن است قربانی تصمیمات دیگران شوند.» وزیر بهداشت با اشاره به آمار جهانی مرگ سالانه ۷۰۰ هزار کودک به دلیل آلودگی هوا، بر لزوم همکاری همگانی برای انجام این کار مقدس تأکید کرد. به گزارش ایرنا، ظفرقندی، حمایت از کودکان را یکی از اساسیترین اولویتهای نظام سلامت و رفاه اجتماعی عنوان کرد و گفت: «این مهم با همبستگی، هماهنگی، مسئولیتپذیری و همکاریهای درونبخشی و برونبخشی امکانپذیر است.»او مددکاری اجتماعی را یکی از گذرگاههای راهبردی برای عبور از مشکلات اجتماعی، اقتصادی و روانی عنوان کرد و گفت: «مددکاری اجتماعی یکی از شاخصهای توسعه یافتگی است. حضور آسیبدیدگان اجتماعی در مراکز درمانی و مراکز سراج (مراکز سلامت روانی - اجتماعی) از کودکان بیسرپرست و بدسرپرست، کودکان رهاشده در بیمارستانها، کودکان قربانی کودکآزاری و زنان و کودکانی که در بستر فقر، خشونت خانگی و نابرابریهای اجتماعی قرار دارند یادآور این واقعیت است که این مجموعهها در نظام سلامت یکی از مهمترین نقاط مداخله زودهنگام محسوب میشوند. در این عرصه مددکار اجتماعی نقش گذرگاهی امن را میان کودک، خانواده، نظام سلامت و نهادهای حمایتی جامعه ایفا میکند.»
انتهای پیام/
منبع: روزنامه ایران