روایت «ایران» از فعالیت دانشبنیان حوزه دارو همراه با ستاد توسعه فناوریهای نانو و میکرو
بومیسازی داروی نانو، مرهم زخم بیماران مبتلا به سرطان
نوید ناطقیان، بنیانگذار و عضو هیأتمدیره این شرکت دانشبنیان با اشاره به مسیری که از دانشگاه تا برپایی این شرکت دانشبنیان طی کرده، از حمایتهای دولتی میگوید که راه را برای این متخصصان هموارتر کرده تا از دنیا عقب نمانند و بتوانند در زمانی کوتاهتر، هزینه بالاتری صرف تحقیق و توسعه برای تولید داروها برای جامعه هدف خود یعنی بیماران سرطانی کنند.
میترا جلیلی، دبیر گروه علم و فناوری: سرطان؛ واژهای همزاد با خوف و درد؛ ترس از دست دادن عزیزی که درد را با عمق وجودش لمس میکند؛ دردی که گرانی دارو و گاه کمبود یا نایاب شدن داروهای خارجی، کارد را به استخوان بیمار میرساند. زخمی که حالا جوانان ایرانی به دنبال التیام آن هستند. اینجا جایی دور از آلودگی تهران، جوانانی از جنس اراده و مصداق «ما میتوانیم»، تلاش کردند با علم و دانش خود، مرهمی باشند بر زخم این بیماران و دلیلی بر لبخند عزیزان و همراهانشان. اینجا شهرک صنعتی دارویی برکت است که فارغالتحصیلان دانشگاهی و متخصصان حوزه داروسازی، شیمی و... را گردهم آورده تا با باور و توان خود، ممکن کنند آنچه که از نگاه دیگران ناممکن بود. کاهش هزینه درمان بیماران و افزایش اثرگذاری دارو و همچنین افزایش ارزآوری برای کشور، بزرگترین خواسته این جوانان فعال دانشبنیان بود که محقق شد.
یکی از ۱۲ غزال دانشبنیان کشور
ستاد توسعه فناوریهای نانو و میکرو در ادامه نشستهای تخصصی و بازدیدهای میدانی، در قالب یک تور فناوری رسانهای با حضور جمعی از اصحاب رسانه، خبرنگاران و فعالان شبکههای اجتماعی، تلاش کرد توانمندیها و دستاوردهای یکی از شرکتهای دارویی این مجموعه را که در حوزه تولید نانوداروهای ضد سرطان پیشتاز است به تصویر بکشد. در کنار آن، روند شکلگیری شرکت، نقش فناوری نانو در توسعه محصولات و کاهش وابستگی به داروهای خارجی نیز در قاب دوربین و گزارش عکاسان و خبرنگاران ثبت شود. این شرکت دانشبنیان ایرانی در این شهرک به طور تخصصی بر داروهای سرطان تمرکز کرده، هرچند آسیبهای اجتماعی را هم از نظر دور نداشته و برای درمان اعتیاد نیز گامهای بزرگی برداشته است. این شرکت دانشبنیان توانمند به دلیل رشد مستمر و پایدار و سهم مناسب در اشتغال نیروی انسانی متخصص، فروش و صادرات محصولات دانشبنیان و همچنین خلق ارزش بهعنوان یکی از ۱۲ شرکت شایسته دریافت نشان «غزال دانشبنیان» شناخته شده است.
اعتبار مالیاتی ۴۸ میلیارد تومانی
او از دریافت ۴۸ میلیارد تومان اعتبار مالیاتی برای طرح تحقیق و توسعه تازهترین داروی ضد سرطان این شرکت خبر میدهد و میافزاید:«در این مسیر معاونت علمی ریاستجمهوری و صندوق نوآوری و شکوفایی، شتابدهنده کار علمی آنها بودهاند.»
او می گوید: « قیمت این محصول بومی و ایرانی کمتر از ۱۰ درصد نمونه مشابه خارجی است و این به معنای دسترسی بهتر و آسانتر بیماران به داروهای نوین با کیفیت تضمینشده خواهد بود. » وقتی ناطقیان از بیمارانی حرف میزند که با مصرف این داروی ایرانی، پس از ۵ سال، یک شب را آرام و بدون درد و سرفه به خواب رفتهاند، صدایش لرزان میشود و میتوان اشک شوق را در چشمان او دید. او از رویاهای خود و دوستانش از سال ۱۳۹۰ برای ایجاد تحول در صنعت دارویی کشور و تلاش آنها برای ایجاد تکنولوژی و سامانه دارورسانی (Drug Delivery System)؛
سامانهای که دارو را به صورت هدفمند و هوشمند به سلولهای سرطانی مورد نظر میرساند بدون اینکه به سلولهای سالم آسیبی برسد، میگوید. در این روش هوشمند، دارو به جای آزادسازی ناگهانی، بتدریج وارد بدن میشود و به صورت آهستهرهش عمل میکند. این پلتفرم تکنولوژیک، نهتنها برای داروهای سرطان، بلکه در درمان اعتیاد هم کارآمد است.
شکست انحصار آمریکا
ناطقیان با اشاره به اینکه اولین محصول ضد سرطان این شرکت دانشبنیان، نانوپارتیکلها بودند، میگوید:«ما داروی ضد سرطان را به پروتئین «آلبومین» (پروتئین رایج بدن) متصل و آن را به ذرهای با اندازه ۱۳۰ نانومتر تبدیل کردیم. این ذره نمیتواند از منافذ ۱۰ نانومتری بافت سالم عبور کند ولی به راحتی از منافذ ۳۰۰ نانومتری رگهای بافت سرطانی عبور میکند و با تجمع در تومور، آن را از بین میبرد بدون اینکه به سلول سالم آسیبی برساند.»
او با اشاره به اینکه در سال ۹۰ یعنی زمان ارائه این دارو، تنها آمریکا تکنولوژی آن را در اختیار داشت و در آن سال موفق به فروش یک میلیارد دلاری این دارو شد، ادامه میدهد:«ما موفق شدیم انحصار آمریکا را در این زمینه بشکنیم اما در این مسیر با چالشهایی مواجه بودیم.» ناطقیان در ادامه توضیح میدهد:«سرانجام پس از ۱۴ ماه پروانه تولید دارو را گرفتیم و تبدیل به دومین کشور تولیدکننده این دارو در جهان شدیم. با اینکه انحصار ساخت این دارو را به مدت دو سال داشتیم اما بعد از گذشت ۱۰ سال هنوز هیچ شرکتی در ایران موفق به تولید این دارو نشده و در حال حاضر هم در دنیا تنها ۴ شرکت موفق به تولید چنین دارویی شدهاند.»
این فعال دانشبنیان در ادامه میگوید:«این دارو برای درمان ۳ سرطان اصلی یعنی سرطان لوزالمعده که بالای ۸۰ درصد مرگومیر در سال اول بیماری دارد، سرطان سینه و همچنین نوع خاصی از سرطان ریه کاربرد دارد. البته در برخی کشورها از آن برای درمان سرطان معده و تخمدان هم استفاده میکنند.»
از نانو تا میکرو و بایوتک
ناطقیان از خاطرات اولین ورود این شرکت دانشبنیان به بازار صادراتی هم یاد میکند و میگوید:«در پاییز سال ۱۳۹۶ محصول داروی ضدسرطان خود را به ترکیه صادر کردیم و به دومین تولیدکننده این محصول در سطح جهانی تبدیل شدیم.» او با اشاره به اینکه این شرکت در حال حاضر ۸ محصول تجاری در بازار دارد، میگوید:«بیش از ۳۰ محصولبازار دیگر نیز در مراحل مختلف ثبت و دریافت مجوز قرار دارند. همچنین در حال ورود به بازار بزرگ روسیه در آیندهای نزدیک هستیم.» این فعال دانشبنیان مقاصد صادراتی را نیز کشورهای عراق، ترکیه، اکوادور، روسیه، سوریه و لیبی برمیشمرد.
او با اشاره به اینکه این شرکت علاوه بر نانو در حوزه دارو سراغ حوزههای میکرو و بایوتک هم رفته است، میگوید:«ابتدا از سطح نانو به سمت میکروذرات حرکت کردیم، سپس با وجود اینکه تخصص بایوتک نداشتیم، وارد حوزه تلفیقی شدیم و پلتفرم «آنتیبادی-دارو کنژوگه»
(Antibody-Drug Conjugates - ADCs) را توسعه دادیم.»
ناطقیان ادامه میدهد:«ما تنها شرکتی در جهان هستیم که همزمان دو محصول ADC را در سبد خود داریم، در حالی که سایر شرکتها معمولاً روی یک محصول متمرکز هستند. دلیلش هم این است که ما خودمان تکنولوژی را توسعه میدهیم.» او میافزاید:«در این مسیر همچنین سراغ سیستمی به نام پلیمرهای پاسخگو رفتیم که محلول تزریق شده، در مقابل مایعات بدن، جامد میشود و میتواند دارو را بر حسب سرعت تخریب پلیمر، بین یک تا ۳ ماه آزاد کند که نتیجه آن، تولید اولین داروی ضداعتیاد این شرکت شد.» او البته ادامه میدهد که این دارو پس از سمزدایی، جلسات مشاوره و حمایت روانی از فرد و در نهایت مصرف دارو، تأثیرگذار خواهد بود. این دارو در طول یک ماه و با یک غلظت خونی مناسب آزاد میشود و گیرندههای مغزی را بلوکه میکند. بیمار در صورت تصمیم جدی به ترک، پس از ۶ تا ۱۲ ماه میتواند مصرف مواد را به طور قطعی ترک کند.
انتهای پیام/