کالابرگ نماد عدالت محوری

ایران آنلاین: این تصمیم، که سال‌ها در محافل کارشناسی مطرح بوده ولی به دلایل مختلفی به مرحله اجرا نمی‌رسید، حالا با کنار گذاشتن ملاحظات جزئی، فرصتی پیش آمده تا دولت از این بن‌بست یا چاه ویل یارانه‌های بی‌فایده خارج شود.
به عنوان ناظری بدون تخصص اقتصادی، این اقدام را مجموعاً مثبت و ضروری ارزیابی می‌کنم. نظام ارز ترجیحی، که دهه‌ها بر واردات اقلام حیاتی مانند گندم، برنج، روغن و لبنیات حاکم بود، به اذغان ریاست جمهوری و اعضای دولت به اهداف خود نرسیده بود و حتی منجر به انحرافات و نقض غرض هم شده بود. رئیس ‌جمهوری صراحتاً اشاره کردند که اغلب این ارزها‌- با اختلاف فاحش قیمت نسبت به بازار آزاد ارائه می‎شوند- به جای واردات واقعی، به کانال‌های غیررسمی سرازیر می‌شود. نتیجه؟ کالاها با قیمت‌های گران به دست مصرف‌کننده می‌رسد و هدف اصلی دولت، یعنی کنترل تورم و حفظ قدرت خرید اقشار ضعیف، محقق نمی‌گردد. این تبیین، که از سوی مقامات مطلع ارائه می‌شود، نمی‌تواند نادرست باشد و پتانسیل فسادزایی چنین سیستمی را برجسته می‌کند.
با این حال، موفقیت این تحول، به مدیریت دقیق تبعات کوتاه‌مدت بستگی دارد. اعلام خبر، موجی از گمانه‌زنی‌ها را در بازار برانگیخت: افزایش قیمت اقلام اساسی، کمبود موقتی و تلاطم عرضه. مردم، که روزانه به این کالاها وابسته‌اند، نگرانند؛ آیا نان، برنج و روغن فردا همچنان در دسترس و مقرون‌به‌صرفه خواهد بود؟ دغدغه اصلی، آمادگی لجستیکی دولت است. آیا سامانه کالابرگ - که باید یارانه را مستقیم به خانوارها برساند- ظرفیت پوشش فوری میلیون‌ها نفر را دارد؟ زیرساخت‌های دیجیتال، زنجیره تأمین و هماهنگی با اصناف، باید بدون نقص عمل کنند. در غیر این صورت، هرگونه وقفه می‌تواند به بروز مشکلات جدیدتر دامن بزند و اعتماد عمومی را خدشه‌دار سازد.
این تصمیم در بستر اعتراضات اخیر، که عمدتاً ریشه در گرانی و بی‌ثباتی معیشتی دارد، آزمون حساسی است. قدم‌ها باید محتاطانه برداشته شود تا به جای تشدید نگرانی‌ها، به تسکینی واقعی منجر گردد. کالابرگ می‌تواند نمادی از عدالت‌محوری باشد: یارانه مستقیم به جای رانت واسطه‌ها، و دسترسی آسان به کالاهای ضروری با قیمت کنترل‌شده. البته، این اقدام به تنهایی معجزه نمی‌کند؛ مشکلات ساختاری اقتصاد، از تورم مزمن تا تحریم‌ها، همچنان پابرجاست. اما انتظار معجزه یک‌شبه هم غیرمنطقی است. دولت می‌تواند با شفافیت در اجرای طرح - مانند اطلاع‌رسانی گسترده، نظارت بر قیمت‌ها و جبران کسری‌های احتمالی- این قدم را به نمادی از کارآمدی تبدیل کند.
در نهایت، حذف ارز ترجیحی می‌تواند نقطه عطفی در اصلاحات اقتصادی باشد، مشروط بر اینکه با برنامه‌ریزی دقیق همراه شود. اگرچه، به نظرم، راه‌حل کالابرگ، باید همچنان یک راه‌حل موقتی و انتقالی محسوب شود، سهمیه‌بندی همیشه ادراکی از فقر و وابستگی را به دنبال دارد. لذا لازم است همزمان اقدامات اساسی دیگر برای اصلاحات اقتصادی و حذف رانت‌ها صورت گیرد.