باید دغدغه محیط زیست در ورزش از شکل فانتزی خارج شود

مهری رنجبر_ گروه ورزش: جعفری در گفت‌وگو با «ایران» می‌گوید: «هرچند فرهنگ‌سازی به سادگی امکان‌پذیر نیست و با چالش‌های زیادی روبه‌رو هستیم اما با وجود تمام سختی‌ها می‌‌توانیم به کسب نتیجه ایده‌آل امیدوار باشیم.»

هدف از تشکیل کمیسیون ورزش و محیط زیست کمیته ملی المپیک چه بود؟
کمیسیون ورزش و محیط زیست تشکیلاتی است که چند ماه بعد از راه‌اندازی تشکیلات جهانی در سال ۱۹۹۴ یعنی ۷۴ در ایران راه‌اندازی شد. در این سال‌ها کمیسیون پیشرفت آنچنانی نداشت اما در یک دهه اخیر به خاطر اینکه محیط زیست خیلی مورد توجه دولتمردان و مردم قرار گرفت، فعالیت این کمیسیون بیشتر شد و از طرفی جامعه ورزش و ورزشکاران نیز به این مسأله واکنش خوبی نشان دادند به همین دلیل کمیسیون با ترکیب جدید در فعالیت‌های خود بازنگری کرد تا به صورت هدفمند به دنبال اجرای برنامه‌های جدید باشیم. سال ۹۴ با تفاهمنامه وزارت ورزش و سازمان محیط زیست، دفتر محیط زیست در وزارت ورزش راه‌اندازی شد، اما از آنجایی که معمولاً تفاهمنامه‌ها ضمانت اجرایی ندارند و با تغییر دولت و مدیران ورزش به نوعی فعالیت‌شان محدود می‌شود، تصمیم گرفتیم نقش کمیسیون محیط زیست در کمیته ملی المپیک را پررنگ‌تر کنیم تا در این حوزه شاهد اثرگذاری بیشتر باشیم.

کمیسیون محیط زیست کمیته ملی المپیک چه برنامه‌هایی را جهت کمک به این حوزه دارد؟
حالا که کمیسیون تنها متولی محیط زیست در ورزش محسوب می‌‌شود، برای اجرای برنامه‌ها با رابطان فدراسیون‌ها همکاری می‌‌کند. فدراسیون‌های کوهنوردی، اسکی و نجات غریق عضو کمیسیون‌هایی هستند که در کارگروه محیط زیست حاضر می‌‌شوند و کمیسیون برای افراد یا دانشجویان تربیت بدنی هم دوره‌های آموزشی برگزار می‌‌کند. البته ما پروژه تربیت سفیران محیط زیست را از بین قهرمانان و ستاره‌های ورزش داریم.
نمونه این رفتار در المپیک سوچی رقم خورد که طرح ایران درباره پاکسازی و رفع آلودگی‌های کوهستان ایران در دهمین نشست مجمع محیط زیست و توسعه پایدار تندیس و جایزه نقدی گرفت. جدای از آن کمیسیون طرح ۵۰ فدراسیون، ۵۰ گونه، ۳۰ اداره کل و ۳۰  گونه در حال انقراض را تا پای اجرا آورد. حتی فدراسیون‌ها هم مشخص شدند مثلاً کل و بز کوهی  به فدراسیون کوهنوردی رسید، یا فوک خزری به فدراسیون ورزش‌های آبی اما متأسفانه با تغییر دولت و مدیریت سازمان محیط زیست، این طرح‌ها در حد چاپ پوستر و انتخاب نمادها باقی ماند. تنها کاری که به ثمر نشست، چاپ عکس یوز ایرانی روی لباس تیم ملی فوتبال در جام جهانی برزیل بود. البته منابع مالی اندک و نبود نیروهای زبده حوزه هم مانع فعالیت ما در کمیسیون شد. البته ما بعد از کرونا دریاچه قایقرانی را با کمک فدراسیون قایقرانی و نجات غریق بعد از ۵۳ سال پاکسازی کردیم که۱۰ تا ۱۲ تن زباله از آن بیرون کشیدیم؛ اتفاقی که فدراسیون‌های قایقرانی و نجات غریق را حائز رتبه خوبی کرد.

تعامل فدراسیون‌های ورزشی با کمیسیون چطور است؟
IOC یکسری کارها را طبق قوانین خود به کمیته ملی المپیک ابلاغ می‌‌کند و ما به خاطر بعضی محدودیت‌ها آنها را بومی‌سازی  و اجرا می‌‌کنیم. 
البته که بعضی مواقع کمیته محیط زیست در یک فدراسیون فعال می‌‌شود اما با تغییر رئیس فدراسیون و به دلیل اینکه دغدغه رئیس جدید نیست، با چالش مواجه می‌‌شود. چرا که رئیس جدید اعتقادی به محیط زیست ندارد و کمیته را منحل می‌‌کند. اما کوهنوردی و اسکی که جزو فدراسیون‌های فعال در محیط زیست هستند، گاهی طرح می‌‌دهند. در حوزه آموزش هم با برگزاری همایش‌ها در فدراسیون‌ها فعال هستیم. فدراسیون‌ها را هم تشویق و ترغیب می‌‌کنیم تا در حوزه محیط زیست کار کنند.

برنامه‌های شاخص کمیسیون برای سال ۲۰۲۶ چه مواردی خواهد بود؟
می‌خواهیم فدراسیون‌ها را برای ورود به رقابت در سطح بین‌المللی  IOC و شورای المپیک آسیا توانمند کنیم. هرچند کوهنوردی دو بار جایزه جهانی گرفته و اسکی هم با امتیازات بالایی که دارد، وضعیت خوبی دارد. اما سوارکاری به خاطر تفاوت استاندارد اصطبل‌ها با دنیا خیلی شانس ندارد. 
قرار است سال آینده در کیش با هماهنگی کمیته غواصی پاکسازی انجام شود. مدارس سبز محیط زیست احداث شده که بچه‌ها از پایه دغدغه محیط زیست را داشته باشند. حتی این واحد درسی به واحدهای درسی دانشگاه تربیت بدنی هم اضافه شد. ایران، ازبکستان و مالزی هم قرار است برنامه کمربند جنگلی آفریقا را اجرا کنند.

تیم ملی فوتبال در جام جهانی ۲۰۱۴ برزیل طرح یوز ایرانی را روی پیراهن خود داشت. برای جام جهانی ۲۰۲۶ هم طرحی دارید؟
ما تعیین کننده نیستیم، کمیسیون محیط زیست تنها پیشنهاد دهنده است و فدراسیون باید بخواهد. بنابراین تا وقتی فدراسیون فوتبال نخواهد، هیچ طرحی داده نمی‌شود. درباره طرح یوز هم فدراسیون خواست و اجرا شد.

چرا محیط زیست در ورزش ما فراگیر نیست؟
به طور کلی دغدغه محیط زیست در ایران با کشورهای دیگر فرق دارد. در ایران نوع نگرش به محیط زیست به خاطر بحران‌ها با دنیا متفاوت است و به فرونشست زمین و این مسائل گره خورده است. 
در حالی که باید دغدغه محیط زیست از شکل فانتزی خارج شود و به مسائل اصلی گره بخورد تا مردم به عنوان تکلیف به آن بپردازند. مثل کاهش مصرف آب که اگر صرفه‌جویی نمی‌شد، با خشک شدن سدها آبی هم نمی‌ماند.

بعضی از باشگاه‌ها مثل ذوب آهن برای حفاظت از گاندو یا استقلال برای حفظ تالاب‌ها کار کردند. چقدر محیط زیست برای آنها دغدغه جدی است؟
در لالیگا یا فوتبال جزیره کنار جدول رده‌بندی تیم‌ها، جدول رده‌بندی پایداری محیط زیست هم هست و تیم‌ها با توجه به اهمیت به محیط زیست امتیاز می‌‌گیرند. مثلاً شاید منچستر تیم ۳ جدول رده‌بندی باشد، اما در جدول محیط زیست رده پنجم را دارد. یا تیم تاتنهام اگر ۱۱ جدول باشد، در جدول محیط زیست رده‌اش فرق دارد. آنها دغدغه محیط زیست دارند و برای حفاظت گونه‌های گیاهی و حیوانی تلاش می‌‌کنند. 
باشگاه‌های استقلال با اجرای طرح پاکبان بعد از بازی استادیوم را پاکسازی می‌‌کنند. باید پایداری را برای ورزشگاه‌ها به وجود بیاوریم و حتی آبیاری چمن‌ها هم باید با بازچرخانی آب خاکستری به شرط عدم آلودگی انجام شود. باشگاه‌ها  انرژی پاک را استقاده کنند و حتی استفاده از اتوبوس‌های هیبریدی هم خوب است. در آلمان ورزشکاران برای رسیدن به تمرین از دوچرخه استفاده می‌‌کنند. استفاده از دوچرخه، درختکاری و... توسط ستاره‌ها را می‌‌توان برای مردم الگوسازی کرد.