قائممقام ستاد ملی مبارزه با دوپینگ در گفتوگو با «ایران»:
پول و درآمد نجومی، عامل افزایش دوپینگ است
استفاده تفریحی از مواد مخدر هم دوپینگ محسوب میشود
دوپینگ شومترین اتفاق زندگی هر ورزشکاری است که میتواند زمینه حذف او از صحنه قهرمانی را فراهم کند. به همین خاطر آژانس بینالمللی مبارزه با دوپینگ، برای آگاهی بیشتر ورزشکاران فهرست مواد ممنوعه را بهروزرسانی میکند تا قهرمانان با اطلاع از آن، از خطر دوپینگ نجات پیدا کنند؛ هرچند هنوز برای ریشهکن شدن دوپینگ از ورزش ایران و دنیا راه طولانی در پیش است.
مهری رنجبر_ گروه ورزشی: رضا سعیدی، قائممقام ستاد مبارزه با دوپینگ ایران معتقد است معمولاً دوپینگ در ایران ناخواسته و به علت مصرف مکملهای آلوده و برخی رفتارهای ناهنجار رخ میدهد، اما ورزشکاران باید از قوانین و مقررات آگاهی کامل داشته باشند تا از خطر محرومیت در امان بمانند. گفتوگوی «ایران» با قائممقام ستاد ملی مبارزه با دوپینگ درباره معضلات دوپینگ در ورزش ایران را در ادامه میخوانید.
انتشار فهرست اسامی ورزشکاران دوپینگی سال ۲۰۲۵، جامعه ورزش را با شوک عجیبی روبهرو کرد.
اساساً مثبت شدن تست دوپینگ ورزشکاران خبر بدی است، حتی یک تست مثبت، جای ناراحتی دارد. متأسفانه دوپینگ پدیده شومی است که نهتنها ورزش ایران بلکه دنیا را غافلگیر کرده است. بنابراین اساس تشکیل ستادهای ملی مبارزه با دوپینگ و آژانس بینالمللی مبارزه با دوپینگ، بابت مبارزه هدفمند با آن است تا آمار دوپینگ ورزشکاران به صفر نزدیک شود.
دستیابی به این موفقیت نیازمند رعایت کامل مقررات و استانداردهای جهانی است. اولین لازمه این اتفاق، در درجه اول آموزش و بعد نمونهگیری برای اقدامات پیشگیرانه است. البته ما در سال ۲۰۲۵ تستهای زیادی گرفتیم که طبق پروتکل «وادا» مکلف شدیم تستها را از شکل رندوم به شکل هدفمند اجرا کنیم و تا جایی که ممکن است تست هدفمند و با مطالعه از رشتههای ورزشی پرریسک گرفته شود.
با انجام تستهای هدفمند، درصد تستهای مثبت هم بیشترمیشود که لزوماً اتفاق بدی نیست و معنایش این است که نمونهگیری صحیح انجام شده و باید مدنظر داشته باشیم که تعداد پایین هم لزوماً به معنای دوپینگ نکردن ورزشکاران نیست.
ظاهراً هنوز پرونده دوپینگ ورزش ایران در سال ۲۰۲۵ بسته نشده و ممکن است به تعداد ورزشکاران دوپینگی اضافه شود؟
سال ۲۰۲۵ تمام شده اما هنوز پرونده دوپینگ برای ایران بسته نشده است. از جمع ورزشکارانی که تست دادند، هنوز موارد مثبت دیگری داریم که در دست بررسی است و فرآیند حقوقی و فنی در حال انجام است. بر اساس نتایج نهایی، شاید برخی ورزشکاران مشمول محرومیت و شاید هم تبرئه شوند، اما ممکن است در دو ماه آینده به تعداد ورزشکاران دوپینگی اضافه شود. البته هنوز نمونههایی وجود دارد که نتایج آن به دست ما نرسیده و باید یکی، دو هفته دیگر صبر کنیم تا نتایج بررسیها به دست ما برسد.
آیا تا به حال پروندهای وجود داشته که از بازیکنی که در مسابقه شرکت نکرده تست گرفته شود و تست دوپینگ او مثبت شود؟
بر اساس مقررات «وادا»، رشتهها با یکدیگر تفاوت دارند. در قوانین وادا، رشتهها با ریسک بالا، متوسط و پایین تقسیم شدهاند. بنابراین از ورزشکارانی که احتمال دوپینگ زیادی دارند، بر اساس اولویت نمونهگیری میکنیم. ممکن است ورزشکاری در لیست تیمی باشد اما در یک مسابقه بازی نکند، اما به صورت تصادفی یا هدفمند از او تست گرفته میشود. در سالهای قبل موارد مثبتی در این خصوص داشتیم اما در سال ۲۰۲۵ مورد دوپینگ در این زمینه نداشتیم.
رشتهها در ایران بر چه اساس تقسیمبندی میشوند؟
در کشورها طبق جدول امتیازدهی، بر مبنای اهمیت آن رشته، تعداد مدالها و میزان پاداشهایی که در مسابقاتش وجود دارد، تقسیمبندی انجام میشود، البته تعداد دوپینگهای مثبت نیز برای انتخاب رشته ورزشی در اولویت قرار دارد. در ایران رشتههای بدنسازی، وزنهبرداری و کشتی جزو رشتههای ریسک بالا شناخته میشوند، نه به خاطر اینکه میزان دوپینگ در آنها زیاد است. رشته دوومیدانی و بوکس هم در جمع رشتههای متوسط قرار دارند و رشتههایی مثل بدمینتون که خیلی مورد توجه نیستند در ردیف رشتههای کمخطرتر قرار میگیرند.
استفاده برخی ورزشکاران از داروهای دارای مخدر نیز شیوع یافته، این روند نگرانکننده نیست؟
داروها به دو دسته تقسیم میشوند؛ داروهای خوابآور و ضداضطراب که ورزشکاران شب قبل از مسابقه استفاده میکنند، دوپینگ نیست. اما داروهای دارای مخدر یا آنهایی که از مشتقات مواد افیونی تولید میشوند جزو دوپینگ و موارد ممنوعه لحاظ میشوند. حشیش و گل نیز جزو مواد ممنوعه به شمار میروند و اگر در تست ورزشکاران وجود داشته باشد با محرومیت سنگین مواجه خواهند شد.
آماری که در اختیار ماست رو به افزایش نیست اما منکر آن هم نمیشویم. برخی ورزشکاران به صورت تفریحی و ناخواسته از مواد مخدر استفاده میکنند که این اتفاق باعث محرومیت آنها میشود. ما ورزشکار ایرانی یا خارجی داشتیم که شب قبل از مسابقه به صورت تفریحی از مواد مخدر استفاده کرده که در نمونهگیری آثار آن مشاهده شده و طبق قانون محروم شده است. ورزشکاری داشتیم که داروی لاغری از عطاری خریداری کرده که داخل آن «آمفتامین» بوده و تست او مثبت شده در حالی که اصلاً از این موضوع خبر نداشته اما محتویات کپسول مصرفی، «آمفتامین» بوده و تحقیقات آزمایشگاهی ما آثار آن را نشان داده و باعث محرومیت ورزشکار شده است. برخی ورزشکاران ناخواسته و بدون اطلاع گرفتار این موضوع میشوند اما از نظر قانون، اگر آثار این مواد در نمونهگیری وجود داشته باشد، باعث محرومیت خواهد شد و راه گریزی از آن وجود ندارد.
برخی از ورزشکاران به خاطر استفاده مکملهای آلوده که مربیان بدنساز به آنها میدهند گرفتار محرومیت میشوند. نادو یا فدراسیون پزشکی نظارتی بر این اتفاق دارند؟
عموماً مکملها را مربیان، بویژه مربیان بدنساز توصیه میکنند. بهرغم اصراری که داریم تا ورزشکاران زیر نظر پزشک تغذیه یا پزشک ورزشی مکمل استفاده کنند، اما آنها مکملها را زیر نظر مربیان بدنساز مصرف میکنند که معمولاً بیشترشان آلوده هستند. متأسفانه حتی مکملهای اصلی هم بعضاً آلوده به مواد پروهورمون هستند. طبق تحقیق آزمایشگاه کلن آلمان روی ۶۳۸ مکمل معتبر در سراسر دنیا که محصول کمپانیهای معتبر بودهاند، ۸/۱۴ درصد مکملها آلوده به پروهورمونهای ممنوعه بودند. با استناد به نتایج این آزمایش معتبر، نمیتوان به صورت قاطع گفت هیچ مکملی قابل اطمینان نیست. به همین خاطر وادا و فدراسیون پزشکی ورزشی، نمیتوانند سلامت مکملها را تأیید کنند. وادا طبق قوانین سختگیرانه خود مسئولیت استفاده از مکملها را متوجه ورزشکار میداند.
این درست است که در برخی لیگهای ورزشی مثل لیگهای فوتبال تست گرفته میشود اما به خاطر هزینه بالا به آزمایشگاه کلن فرستاده نمیشود؟
امکان ندارد. نمونه یا گرفته نمیشود یا اگر گرفته شود حتماً به آزمایشگاه فرستاده میشود. چنین چیزی طبق ساختار وادا و ثبت نمونهها و کدهای کیتها امکانپذیر نیست. وقتی افسر ستاد در محل برگزاری بازی حاضر میشود باید حتماً در سامانه آدامز شماره کیت را ثبت کند و با این شماره کیت مورد نظر قابل ردیابی است.
اگر ورزشکاری در قبال نمونهگیری مقاومت کند یا اصلاً در تست دوپینگ حضور پیدا نکند، چه اتفاقی برای او رخ خواهد داد؟
امتناع از تست و نمونهگیری، دوپینگ محسوب میشود و فرد متخلف برابر قانون با چهار سال محرومیت روبهرو خواهد شد. متأسفانه ما ورزشکارانی داشتیم که از انجام تست امتناع کردند؛ سال ۲۰۲۵ دو مورد داشتیم. شاید آنها به خاطر ندانستن قانون فکر میکردند میتوانند از رفتار خود دفاع کنند اما طبق قانون محروم شدند.
چرا بعضی از ورزشکاران دوپینگی دوباره به سمت استفاده از مواد ممنوعه میروند؟
این موضوع را باید از ورزشکاران دوپینگی سؤال کنید. طبق قانون، اگر ورزشکار دوپینگی دوباره مرتکب تخلف شود، میزان محرومیتش دوبرابر میشود، یعنی به جای ۴ سال، ۸ سال محروم میشود. اینکه چرا ورزشکار دوباره دوپینگ میکند، برای ما هم روشن نیست.
وقتی افسر ستاد در بازی رفتاری خاص و حالت غیرطبیعی از بازیکنی ببیند، میتواند از آن بازیکن تست بگیرد؟
او میتواند با هماهنگی ستاد تست بگیرد. یعنی اگر ستاد مبارزه با دوپینگ به این نتیجه برسد که گرفتن تست لازم است، قطعاً این کار انجام میشود. ما مواردی به نام سوتزنی داریم، یعنی فردی ادعا میکند یک بازیکن دوپینگ میکند. برای اطمینان خاطر که آیا ادعای دوپینگ درست است یا نه، از ورزشکار خاص تست گرفته میشود. البته لزوماً قرار نیست بابت هر ادعایی تست گرفته شود. اگر اینطوری باشد، تیمهای رقیب شاید چنین ادعایی داشته باشند.
چرا دوپینگ در ورزش ایران ریشهکن نشده است؟
دوپینگ هرگز در ورزش ریشهکن نشده، به خاطر اینکه هر چه میگذرد، جنبههای اجتماعی و اقتصادی ورزش پررنگتر میشود و در این شرایط تقلب و دوپینگ زیاد میشود. این قضیه مختص ایران نیست و در کل دنیا وجود دارد. وقتی ورزش از حالت ورزش همگانی خارج و جنبههای اقتصادی و اجتماعی پررنگ میشود، خطر دوپینگ و تقلب افزایش پیدا میکند. برای همین وادا به وجود آمده است تا جلوی این اتفاق را در دنیا بگیرد.
اعلام مواد ممنوعه چقدر به رقابت سالم ورزشکاران کمک میکند؟
وادا هر سال فهرست جدید مواد ممنوعه را سه ماه قبل از سال جدید اعلام میکند و بعد نادو آن را ترجمه و همزمان با سال جدید در سایت وادا و فدراسیون جهانی منتشر میکند تا همه از جزئیات آن مطلع شوند.
انتهای پیام/