گام بلند چین در پژوهش‌های فضایی

آرزو کیهان، گروه علم و فناوری: با وجود رقابت شدید میان کشورهای جهان در صنعت فضایی، چین موفق شده است تنها در سال ۲۰۲۵، حدود ۳۱ پروژه تازه را در حوزه علوم فضایی و کاربردهای فناورانه در ایستگاه فضایی خود اجرا کند؛ پروژه‌هایی که دامنه‌ای گسترده از علوم زیستی و فیزیک ریزگرانش تا فناوری‌های پیشرفته فضایی را در بر می‌گیرند.
سامانه کاربردهای فضایی چین در طول سال گذشته میلادی موفق شد حدود ۸۶۷.۵ کیلوگرم از ماژول‌ها، واحدهای آزمایشی و نمونه‌های علمی را به ایستگاه فضایی چین منتقل کند و در مقابل، ۸۳.۹۲ کیلوگرم نمونه علمی حاصل از آزمایش‌های فضایی را به زمین بازگرداند. این پروژه‌ها در مجموع بیش از ۱۵۰ ترابایت داده علمی تولید کرده و به ثبت بیش از ۵۰ اختراع دارای مجوز رسمی انجامیده‌اند.
در بخش علوم زیستی فضایی هم چین برای اولین بار آزمایش علمی روی موش را در ایستگاه فضایی خود با موفقیت به انجام رساند؛ آزمایشی که با ایجاد یک سامانه کامل شامل انتخاب زمینی نمونه‌ها، پرورش در مدار و بازگشت زنده به زمین، گامی مهم در پژوهش‌های زیستی فضایی به شمار می‌رود.

آزمایش‌های زیستی، رصد اسرار کیهان
چین همچنین در سال گذشته میلادی، برای اولین بار در جهان، پژوهش‌های زیستی را در شرایط ترکیبی مغناطیسی و ریزگرانش در یک ایستگاه فضایی انجام داد. این آزمایش‌ها الگوهای تغییرات رفتاری و ژنتیکی جانوران را در چنین محیطی آشکار کرد و شواهد آزمایشگاهی ارزشمندی برای پشتیبانی از حیات و سلامت انسان در مأموریت‌های آینده اعماق فضا فراهم آورد.
با توجه به نتایج این تحقیق، سامانه‌ای برای پرورش مگس میوه و بررسی اثرات زیستی آن در شرایط ریزمغناطیسی و ریزگرانش در ایستگاه فضایی چین مورد استفاده قرار گرفته است.
در حوزه فناوری‌های فضایی نیز ایستگاه فضایی چین میزبان یک آزمایش نوآورانه در زمینه علم پایه باتری‌های لیتیوم‌یونی بوده است. خبرگزاری شینهوا گزارش داده که این آزمایش با بهره‌گیری از محیط ریزگرانش، فرآیندهای درونی باتری‌ها را که روی زمین به‌سختی قابل مشاهده هستند، بررسی می‌کند؛ بویژه رفتار مواد شیمیایی درون الکترولیت که نقش مستقیمی در عملکرد و طول عمر باتری دارد. انتظار می‌رود نتایج این پژوهش به بهبود سامانه‌های باتری فعلی در مدار و توسعه باتری‌های فضایی ایمن‌تر و با چگالی انرژی بالاتر کمک کند.
در همین حال، «با جین»، مهندس ارشد مرکز فناوری و مهندسی بهره‌برداری فضایی آکادمی علوم چین اعلام کرده است که سامانه کاربردهای فضایی این کشور، قصد دارد دو تأسیسات شاخص اخترشناسی را نیز به فضا پرتاب کند. اول، یک تلسکوپ پیمایشی فضایی برای مطالعه کیهان، کهکشان‌های نزدیک و راه شیری و دوم، یک سامانه آشکارساز پرتوهای پرانرژی کیهانی که با هدف رصد پرتوهای کیهانی و پیشبرد پژوهش‌ها درباره ماده تاریک و دیگر پدیده‌های کیهانی طراحی شده است.
این دستاوردها نشان می‌دهد، ایستگاه فضایی چین به‌تدریج در حال تبدیل شدن به یکی از پایگاه‌های مهم پژوهش‌های علمی و فناوری پیشرفته در مدار زمین است؛ پایگاهی که نقش آن در آینده اکتشافات فضایی، پررنگ‌تر از گذشته خواهد بود.