شنبه سرخ بورس تهران

حبیب آرین_ گروه بورس: در حالی که سهامداران انتظار داشتند با شروع بهمن‌ماه، جانی دوباره در کالبد معاملات دمیده شود، اما شاخص کل بورس با افت ۲.۴ درصدی بار دیگر به کانال ۴.۳ میلیون واحد  افتاد.
هرچند ارزش معاملات نیز تا حدودی بالا ماند که نشان از وجود خریداران بود، اما در پایان معاملات همچنان بیش از ۱۴ هزار میلیارد تومان صف فروش بدون خریدار باقی ماند. 
در چنین فضایی، درخشش طلا در بازار جهانی و بالطبع در بازار داخلی به عنوان رقیب سهام نیز بر عرضه‌های بورس اثرگذار بود. 
سرمایه‌گذارانی که پس از سودهای دلچسب بازار سهام در ماه‌های اخیر، ممکن است نگران جا ماندن از بازار طلا  باشند.

 بزرگان سهام ، زیر فشار سنگین فروش
در پایان معاملات شنبه، ۴ بهمن ۱۴۰۴، شاخص کل بورس با ریزش ۱۰۵ هزار و ۶۱۳ واحدی، معادل ۲.۳۷ درصد افت کرد و در سطح ۴ میلیون و ۳۴۲ هزار و ۷۷۹ واحد ایستاد. این ریزش که یکی از افت‌های بزرگ روزانه در ماه‌های اخیر محسوب می‌شود، بیش از هر چیز تحت تأثیر نمادهای بزرگ و شاخص‌ساز بود.
نگاهی به شاخص کل هم‌وزن نیز نشان می‌دهد که فشار فروش تنها محدود به بزرگان نبوده و کل بازار را در بر گرفته است. شاخص هم‌وزن با افت ۱۷هزار و ۶۷۴ واحدی (معادل ۱.۵۶ درصد) در سطح یک میلیون و ۱۱۴ هزار و ۴۹۱ واحد آرام گرفت. فاصله میان درصد افت شاخص کل و شاخص هم‌وزن حکایت از آن دارد که نمادهای با ارزش بازار بالا (بزرگان بازار) فشار فروش سنگین‌تری را نسبت به کوچک‌ترها تجربه کرده‌اند.

 خروج دسته‌جمعی سرمایه‌گذاران حقیقی
مجموع خروج پول از کل بازار سهام به بیش از ۷هزار میلیارد تومان رسید. این حجم از خروج پول می‎‌تواند نشان‌دهنده نگرانی معامله‌گران خرد نسبت به ثبات بازار در کوتاه‌مدت باشد. نکته قابل تأمل اینجاست که حتی «پنجاه شرکت بزرگ» بازار نیز از این فشار فروش در امان نمانده و شاهد خروج ۴هزار و ۴۳۲ میلیارد تومان نقدینگی بوده‌اند. 
  
آناتومی قیمت‌ها؛ ۶۰۸ نماد در دامنه منفی ۳ درصد
طبق نمودار توزیع فراوانی نمادها، ۶۰۸ نماد در محدوده منفی ۲ تا منفی ۳ درصد معامله شدند که بیشترین تمرکز بازار را شامل می‌شود. در مقابل، تعداد نمادهایی که توانستند در محدوده مثبت دوام بیاورند، به قدری اندک است که می‌توان آنها را استثنائات  بازار نامید. 
تنها ۶۸ نماد در محدوده مثبت ۲ تا مثبت ۳ درصد و فقط ۳ نماد در محدوده بالاتر از مثبت ۵ درصد قرار داشتند. این عدم توازن مطلق میان خریداران و فروشندگان، عملاً بازار را در وضعیت «قفل در صف فروش» در بسیاری از نمادها قرار داد.

  طلا در بازار سرمایه
در حالی که تمامی ارکان بازار سرمایه از سهام و حق‌تقدم گرفته تا صندوق‌های درآمد ثابت (با خروج یکهزار و ۸۳۱ میلیارد تومان نقدینگی) در حال از دست دادن منابع مالی بودند، تنها یک بخش توانست چراغ سبز خود را روشن نگه دارد: «صندوق‌های طلا». 
صندوق طلا با جذب ۶۳.۳ میلیارد تومان نقدینگی جدید، تنها بخش بازار بود که با ورود پول همراه شد. این تغییر مسیر نقدینگی نشان‌دهنده استراتژی پناه به دارایی‌های امن توسط معامله‌گران است.  زمانی که نااطمینانی‌های سیاسی یا اقتصادی اوج می‌گیرد، سرمایه‌گذاران ترجیح می‌دهند ریال خود را به دارایی‌هایی تبدیل کنند که همبستگی کمتری با ریسک‌های بورس داشته باشند.

تحلیل قدرت خرید و سرانه معاملات
شکاف میان سرانه خرید و فروش نیز به‌خوبی گویای غلبه فروشندگان است. سرانه خرید در کل بازار ۶۷.۷ میلیون تومان ثبت شده، در حالی که سرانه فروش به ۱۲۹.۷ میلیون تومان رسیده است. این یعنی به طور متوسط، قدرت هر فروشنده تقریباً دوبرابر هر خریدار بوده است. در صندوق‌های اهرمی که معمولاً نبض هیجان بازار هستند، این شکاف عمیق‌تر است؛ قدرت خرید در این صندوق‌ها عدد منفی ۴.۳۳ را نشان می‌دهد.

پیشنگرهای بورس هم منفی شدند
صندوق‌های اهرمی که همواره به عنوان دماسنج ریسک‌پذیری معامله‌گران و پیشنگر روز بعد بازار سهام شناخته می‌شوند، دیروز یکی از سخت‌ترین روزهای خود را پشت سر گذاشتند. با خروج ۱۱۵.۹ میلیارد تومان پول و ثبت قدرت خرید منفی ۴.۳۳، این صندوق‌ها نشان دادند که حتی نوسان‌گیران حرفه‌ای نیز عقب‌نشینی کرده‌اند. افت قیمت در این صندوق‌ها معمولاً پیش‌درآمدی بر رفتار بازار در روزهای آتی است.
  
درآمد ثابت‌ها هم از رمق افتادند
نکته عجیب معاملات دیروز، خروج بیش از ۱۲۰۰ میلیارد تومان از صندوق‌های درآمد ثابت بود. به طور سنتی، زمانی که بورس ریزش می‌کند، نقدینگی به سمت این صندوق‌ها کوچ می‌کند تا سود ثابت دریافت کند اما خروج پول از این صندوق‌ها همزمان با ریزش بورس، نشان‌دهنده یک خروج همگانی از بازار سرمایه است. به نظر می‌رسد این بخش از نقدینگی مسیر بازارهای موازی غیررسمی مانند دلار و سکه فیزیکی را در پیش گرفته است تا از تورم احتمالی و نوسانات ارزی در امان بماند.