تأملی بر شیوه‌های اثرگذاری اجتماعی در طرح سلام

ایران آنلاین: پرسش اصلی در پویش‌هایی مانند «سلام محله» این نیست که چه برنامه‌ای طراحی شده است؛ بلکه این است که چگونه می‌توان مردم را قانع کرد که داوطلبانه به آن بپیوندند و در آن بمانند.ادبیات سیاست اجتماعی و تجربه‌های میدانی نشان می‌دهد که اقناع افکار عمومی، فرآیندی تدریجی، چندلایه و مبتنی بر اعتماد است.مردم زمانی وارد یک کنش جمعی می‌شوند که سه پرسش نانوشته برایشان پاسخ داده شود:✓ آیا این کار واقعی است؟✓ آیا به من و محله‌ام ربط دارد؟✓ آیا حضور من در آن معنا دارد؟اولین نکته مهم آن است که اقناع از مسیر«محلی‌سازی»، نه پیام‌های کلی صورت پذیرد.یکی از خطاهای رایج در پویش‌های اجتماعی، اتکای بیش‌ از حد به پیام‌های کلی و ملی است.پژوهش‌های ارتباطات اجتماعی نشان می‌دهد که پیام‌های عمومی، اگر به زبان تجربه زیسته مردم ترجمه نشوند، اثرگذاری محدودی دارند. مردم به پویشی می‌پیوندند که آن را در مقیاس محله خود ببینند، نه در سطح شعارهای کلان.تجربه‌های جهانی، از جمله در ژاپن (ماچیزوکوری) و کشورهای اسکاندیناوی، نشان می‌دهد که موفق‌ترین پویش‌ها آن‌هایی بوده‌اند که پیام واحد ملی را به روایت‌های محلی متعدد تبدیل کرده‌اند.در ایران نیز تجربه پویش‌های سلامت‌ محور و اجتماعی نشان داده است که؛ شبکه‌های اجتماعی محلی، گروه‌های کوچک محله‌ای و گفت‌وگوی چهره‌به‌چهره، بسیار مؤثرتر از پیام‌های رسمی و یک‌ سویه عمل می‌کنند.برای «سلام محله»، اقناع افکار عمومی زمانی رخ می‌دهد که مردم حس کنند این پویش، درباره محله آن‌هاست، نه صرفاً برنامه‌ای که از بیرون معرفی شده است.نکته مهم دیگر اعتماد سازی از طریق چهره‌های مرجع محلی است.نظریه‌های سرمایه اجتماعی بر یک نکته کلیدی تأکید دارند: اعتماد، از مسیر روابط غیررسمی منتقل می‌شود، نه از جایگاه‌های رسمی. مردم بیش از آنکه به نهادها اعتماد کنند، به آدم‌ها اعتماد دارند؛ به کسانی که می‌شناسند، دیده‌اند و با آن‌ها زیسته‌اند.تجربه‌های داخلی ایران به‌خوبی این واقعیت را نشان می‌دهد. در برنامه‌هایی مانند CBR، خانه‌های سلامت محله‌ای یا فعالیت سمن‌های محلی، هر جا معلمان، مربیان ورزش، هنرمندان بومی، روحانیون محلی یا معتمدان محله وارد میدان شده‌اند، مشارکت مردمی عمق و تداوم بیشتری پیدا کرده است.برای جذب داوطلبان به پویش «سلام محله»، اقناع زمانی مؤثر است که پیام از زبان نخبگان و چهره‌های اثرگذار محله منتقل شود؛ کسانی که مردم آن‌ها را «از خود» می‌دانند، نه نماینده یک ساختار اداری.موضوع مهم دیگراقناع از طریق «دیدن» است نه شنیدنیکی از یافته‌های مهم پژوهش‌های تغییر رفتار اجتماعی این است که مردم با تجربه قانع می‌شوند، نه با توضیح صرف. دیدن یک فعالیت واقعی، حضور در یک رویداد محله‌ای، گفت‌وگو با داوطلبان و لمس نتایج کوچک اما ملموس، بسیار اثرگذارتر از توصیف اهداف بزرگ است.تجربه‌های داخلی نشان داده است که رویدادهای محله‌ای، برنامه‌های فرهنگی و هنری، غرفه‌های معرفی فعالیت‌ها و امکان ثبت‌نام حضوری، نقش تعیین‌کننده‌ای در جلب مشارکت دارند. این اقدامات، پویش را از یک مفهوم انتزاعی به یک واقعیت اجتماعی قابل لمس تبدیل می‌کنند.در واقع، اقناع افکار عمومی زمانی شکل می‌گیرد که مردم بگویند:«این اتفاق دارد می‌افتد؛ واقعی است؛ و من می‌توانم بخشی از آن باشم.»...
انتهای پیام/