همزمان با تنشهای منطقهای، قیمت نفت ۲ درصد جهش داشت
شوک ژئوپلیتیک به بازار نفت
افزایش تنشهای سیاسی و نظامی میان ایران و آمریکا، بازار جهانی نفت را بار دیگر ملتهب کرد. قیمت نفت که ماهها در فضای رکودی نوسان میکرد، در واکنش به ریسکهای ژئوپلیتیک، به بالاترین سطوح چند ماه اخیر رسید و بار دیگر نام خاورمیانه را به کانون توجه معاملهگران انرژی بازگرداند.
ایران آنلاین: قیمت معاملات آتی نفت برنت برای تحویل مارس، با ۲.۱ درصد افزایش به ۶۸.۷۵ دلار در هر بشکه رسید و در مقطعی از معاملات تا ۷۰.۳۵ دلار صعود کرد که بالاترین رقم از اواخر سپتامبر ۲۰۲۵ است. قیمت نفت وست تگزاس اینترمدیت (WTI) نیز با ۲.۱ درصد رشد به ۶۴.۵۲ دلار در هر بشکه افزایش یافت و پیش از این از مرز ۶۵ دلار عبور کرده بود که بالاترین سطح در چهار ماه گذشته محسوب میشود.
عوامل کلیدی محرک بازار
قیمت نفت جهانی بار دیگر به تیتر اول بازارهای جهانی بازگشته است. بازار انرژی که ماهها در فضای کمرمقی حرکت میکرد، حالا با هر خبر سیاسی واکنش تند نشان میدهد و نفت را به سطوحی رسانده که مدتها دیده نشده بود. در کانون این تحولات، خاورمیانه قرار دارد. بهویژه بروز تنشها در منطقه، احتمال اختلال در عرضه نفت از سوی ایران که یکی از تولیدکنندگان مهم اوپک است را بهشدت افزایش داده است و به گزارش رویترز، این تنشها بازارهای جهانی را در وضعیت هشدار قرار داده است. بنابراین هرگونه تنش در منطقه میتواند جریان صادرات نفت را مختل کند و حتی عبور نفتکشها از تنگه هرمز را با ریسک مواجه سازد یعنی مسیری که بخش قابل توجهی از نفت جهان از آن عبور میکند.
تهدیدهای لفظی آمریکا خطاب به ایران، استقرار ناوهای امریکایی در خاورمیانه و واکنش محکم دیپلماتیک تهران به لفاظیهای تهدیدگونه ترامپ، همگی ریسک عرضه نفت از منطقه حیاتی خلیج فارس برای انرژی جهان را افزایش دادهاند.
بر اساس گزارش رویترز، فضای بازار در روزهای اخیر متشنج بوده است و قیمت نفت برنت در محدوده ۷۰ دلار در هر بشکه نوسان میکند و شاخصهای اصلی بازار تحت تأثیر افزایش حق بیمه ریسکهای سیاسی، محدودیتهای عرضه و تحولات حساس منطقهای قرار گرفتهاند که نشان میدهند بازار انرژی تا چه اندازه نسبت به تحولات ژئوپلیتیک واکنشپذیر است.
فشار همزمان از سمت عرضه
در کنار ریسکهای ژئوپلیتیک، سمت عرضه نیز نشانههایی از ضعف نشان میدهد. مشکلات صادراتی روسیه به دلیل شرایط نامساعد جوی، کاهش تولید در ونزوئلا و پایبندی اوپکپلاس به سیاست کنترل تولید، باعث شده بازار نفت در وضعیتی فشرده قرار بگیرد. همچنین کاهش غیرمنتظره ذخایر نفت خام آمریکا که بزرگترین مصرفکننده نفت جهان است از دلایل افزایش قیمت نفت بوده است. اداره اطلاعات انرژی آمریکا اعلام کرده است که ذخایر نفت خام در هفته منتهی به ۲۳ ژانویه، ۲.۳ میلیون بشکه کاهش یافته و به ۴۲۳.۸ میلیون بشکه رسیده است، در حالی که تحلیلگران در نظرسنجی رویترز افزایش ۱.۸ میلیون بشکهای را پیشبینی کرده بودند.
هشدار صندوق بینالمللی پول درباره تنگه هرمز
در همین حال، صندوق بینالمللی پول نسبت به پیامدهای احتمالی درگیری نظامی در خلیج فارس هشدار داده است. پیر اولیویر گورنشاس، مشاور اقتصادی و مدیر بخش تحقیقات صندوق بینالمللی پول در مورد تبعات درگیری نظامی در منطقه خلیج فارس بر بازار نفت گفت: «قیمت نفت به طور کلی از سال گذشته روند نزولی داشته است. این مسأله ناشی از عرضه فراوان نفت در بازار است که فشار نزولی بر قیمت نفت وارد کرده است و بر این اساس تداوم روند نزولی قیمت نفت برای سال 2026 را پیشبینی میکنیم.»
وی در ادامه با بیان اینکه درگیری نظامی در خلیج فارس میتواند این پیشبینی را باطل کند، گفت: «ایران حدود 1.6 میلیون بشکه در روز صادرات نفت دارد. این تقریباً معادل 1.5 درصد از مصرف جهانی است. بنابراین، بدیهی است که اگر اختلالی در صادرات نفت ایران ایجاد شود، این بر قیمت نفت تأثیر خواهد گذاشت.»
گورنشاس تأکید کرد که ریسک اصلی، تنها محدود به ایران نیست: «درگیری میتواند جریان نفت دیگر کشورهایی را که از تنگه هرمز عبور میکنند نیز مختل کند و در بدترین سناریو، منجر به افزایش شدیدتر قیمت نفت شود.»
افزایش قیمت گاز طبیعی در اروپا
تنشهای میان تهران و واشنگتن، نگرانیها درباره اختلال احتمالی در تنگه هرمز را زنده نگه داشته است. طبق گزارش اداره اطلاعات انرژی آمریکا، روزانه حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت خام و فرآوردههای نفتی از این تنگه عبور میکند و هرگونه اختلال در آن میتواند اثرات گستردهای بر عرضه و قیمتگذاری جهانی داشته باشد.
همزمان با تشدید این نگرانیها، قیمت گاز طبیعی در اروپا حدود ۴ درصد افزایش یافت. در بازار آمریکا نیز، گاز طبیعی هفتهای پرنوسان را پشت سر گذاشت؛ جایی که یک طوفان شدید قطبی، عرضه و تقاضا را تحت فشار قرار داد.
سرمای شدید موجب افزایش مصرف خانگی و تجاری و در عین حال، اختلال در عرضه به دلیل یخزدگی و مشکلات زیرساختی شد. این شرایط باعث شد در بخشهایی از شمال شرق آمریکا، برق اضطراری با استفاده از نفت تولید شود. در نتیجه، قیمت گاز طبیعی برای تحویل فوری در هاب هنری آمریکا برای ماه فوریه به ۷.۴۳۹ دلار به ازای هر میلیون واحد حرارتی بریتانیایی رسید و در پایان روز روی ۶.۸ دلار تثبیت شد؛ بالاترین سطح تسویه از آوریل ۲۰۲۳.
گسترش ظرفیت صادرات LNG آمریکا
در چشمانداز میانمدت، آژانس بینالمللی انرژی پیشبینی کرده که عرضه جهانی LNG در ۲۰۲۶ حدود ۴۰ میلیارد مترمکعب افزایش یابد که بیش از ۷ درصد نسبت به سال قبل است و سریعترین رشد از سال ۲۰۱۹ خواهد بود. بخش عمده این رشد از آمریکای شمالی خواهد آمد. ظرفیت صادرات LNG آمریکا با شتاب در حال گسترش است و بیش از ۱۳ میلیارد فوت مکعب در روز ظرفیت جدید در دست ساخت قرار دارد که تا سال ۲۰۲۹ به بهرهبرداری خواهد رسید؛ موضوعی که میتواند در بلندمدت معادلات بازار جهانی انرژی را تغییر دهد.
چشمانداز چیست؟
بازار نفت که برای ماهها در رکود نسبی به سر میبرد، اکنون به کانون تحولات ژئوپلتیک تبدیل شده است. ترکیب عوامل ژئوپلتیکی (تنش تهران و واشنگتن)، عوامل محدودکننده عرضه (کاهش ذخایر و تولید) و تعدیل مثبت در پیشبینیهای تقاضا، قیمتها را به بالاترین سطح در ماههای اخیر رسانده است. در کوتاهمدت، ادامه تنشهای لفظی یا هرگونه اقدام نظامی میتواند محرک اصلی برای حرکت قیمت به سطوح بالاتر باشد، در حالی که عوامل بنیادی عرضه و تقاضا روند بلندمدت را شکل خواهند داد.
برش
تغییر روایت بازار نفت
تا نیمه دوم سال ۲۰۲۵، روایت غالب بازار نفت بر مازاد عرضه و فشار نزولی بر قیمتها استوار بود. اما اکنون این روایت در حال تغییر است. تحلیلگران بانک استاندارد چارترد میگویند معاملهگران نگاه مثبتتری به نیمه دوم سال ۲۰۲۶ پیدا کردهاند و پیشبینیهای مربوط به تقاضای نفت افزایش یافته است.
آژانس بینالمللی انرژی نیز رشد تقاضا برای سال ۲۰۲۶ را به دلیل افزایش مصرف خوراکهای پتروشیمی بالاتر برده است؛ رشدی که تا حدی کاهش مصرف بنزین را جبران میکند. با این حال، این نهاد همچنان رشد محتاطانهای در حدود ۹۳۰ هزار بشکه در روز را برای ۲۰۲۶ پیشبینی میکند و معتقد است افزایش تقاضا نسبت به استانداردهای تاریخی، متواضع خواهد بود؛ بهویژه به دلیل گسترش برقیسازی حملونقل.
انتهای پیام/