چرخه ایدئولوژی و یوتوپیا در انقلاب اسلامی
شهروز شریعتی، استاد علوم سیاسی دانشگاه تربیت مدرس در روزنامه ایران نوشت: کارل مانهایم، در کتاب قابل تأمل خود با نام «ایدئولوژی و یوتوپیا» و در چهارچوب جامعهشناسی معرفت، استدلال میکند برای فهم دقیق دو مفهوم ایدئولوژی و یوتوپیا باید در احساسات و انگیزههای گروههایی که برای تسلط بر واقعیت تاریخی مبارزه میکنند، مشارکت داشت.
ایران آنلاین: وی هدف نهایی یوتوپیاهای اجتماعی را پریشان ساختن هر گونه اعتقادی میداند که خواهان همنوایی با واقعیت موجود است و بر این مبنا طرحوارههای ذهنی خود را آنقدر پیگیری میکند تا محقق شود. ایدئولوژی از نگاه وی دارای دو عملکرد مهم برای مشروعیت بخشیدن و سپس اسطورهسازی و ایجاد وحدت است؛ این ایدئولوژیها هستند که مشخص میسازند چه چیزهایی ارزش هستند و چه چیزهایی ضد ارزش تلقی میشوند.
همه ایدئولوژیها هر چند مبتنی بر آرمانها و یوتوپیاها آغاز میشوند. این چرخه هر میزان بتواند ارتباط مجدد خود را با یوتوپیاها حفظ کند انقلابها به فرجام میرسند اما اگر در برابر آنها قرار گیرد انقلابها ناگزیر بخش زیادی از پشتوانه خود را از دست میدهند.
ویژگی سیالیت و پویایی آرمانها همواره مسألههای پیچیده را برای دولتها به وجود میآورند که بخش زیادی از این پیچیدگی به دلایلی چون توسعه و تغییرات نسلی میتواند رخ دهد. بازاندیشی درباره یوتوپیاها و ایدئولوژی انقلاب اسلامی ایران در آستانه گذشت نیم قرن از این انقلاب بزرگ شاید هنوز هم بتواند حاوی نکات مهمی برای فهم بهتر مسیرهای آینده باشد.
انتهای پیام/