نقش حیاتی تیمهای حمایتی هلال احمر در کاهش آسیبهای روانی بحرانها
خدماترسانی تیم «سحر» به ۲۴۲ هزار نفر در حوادث جنگ
حضور بهموقع و مداخلات حرفهای تیمهای سحر جمعیت هلال احمر در صحنههای بحران جنگ ۴۰ روزه، نماد حمایت، امید و انساندوستی در سختترین لحظات حوادث بود.
مرجان قندی، گروه اجتماعی: اعضای این تیم، بهویژه مشارکت مؤثر بانوان هلالاحمر، با ایجاد امنیت روانی، آرامسازی و تقویت امید، از بروز آسیبهای بلندمدت پیشگیری کردند. رضایتمندی بالای مردم از خدمات این تیمها، گواهی بر موفقیت عملکرد آنها در این مدت است. سخنگوی جمعیت هلالاحمر در گفتوگو با «ایران» درباره نقش تیمهای سحر در حمایت روانی از آسیبدیدگان میگوید: «در ۴۰ روز جنگ تحمیلی شش هزار و سه مأموریت انجام دادهایم که تیم سحر نیز در هر یک از این مأموریتها حضور داشتهاند. امدادگران تیم سحر با حضور خود، ترس و اضطراب اولیه آسیبدیدگان را کاهش میدادند و فضای امنی برای ادامه مداخلات فراهم میکردند.»
مجتبی خالدی میگوید: «با توجه به اینکه بسیاری از حملات دشمن در مناطق مسکونی بود و خانههای اطراف مرکز مورد هدف آسیب میدیدند، در این مدت ۴۵۰ تیم عملیاتی توسط جمعیت هلال احمر اعزام شدند و نزدیک به پنج هزار و ۵۱۸ نفر خدمات رسانی کردهاند که ۲۴۲ هزارو ۱۰۰ نفر از آنها در صحنه حوادث از خدمات این تیم بهرهمند شدهاند.»
او توضیح میدهد: «جمعیت هلال احمر در این حوادث دو محور اصلی حمایت را دنبال میکرد که حمایت روانی از طریق تیمهای سحر انجام میشد. برقراری ارتباط حمایتی از ارکان اساسی عملکرد تیمهای سحر در این راستا بود. متخصصان ما شامل روانشناس و روانپزشک در صحنه حادثه حضور پیدا میکردند و با افراد، بهویژه گروههای آسیبپذیر مثل خانمها، کودکان و سالمندان که علائم روانی داشتند، ارتباط برقرار میکردند و به آنها خدمات حمایتی ارائه میدهند.»
خالدی به ارائه خدمات حمایتی و مشاورهای جمعیت هلالاحمر بعد از حادثه اشاره میکند و میگوید: «در راستای ارائه خدمات حمایتی و مشاورهای جامع، بهویژه پس از وقوع حوادث، جمعیت هلال احمر بر لزوم ارائه مشاورههای روانی علمی تأکید دارد. به همین دلیل با در نظر گرفتن این نیاز، بهخصوص برای گروههای آسیبپذیر مثل کودکان، سامانه ۴۰۳۰ را راهاندازی کردهایم. با آغاز سومین جنگ تحمیلی و تجربه حاصل از شرایط بحرانی مثل دوران همهگیری کووید۱۹ و همچنین جنگ ۱۲ روزه، ما بر آن شدیم بلافاصله نسبت به راهاندازی این سامانه اقدام کنیم تا بتوانیم خدمات مشاورهای روانی لازم را به افراد نیازمند ارائه کنیم.»
سخنگوی جمعیت هلال احمر درباره همکاری داوطلبانه گسترده در طرح مشاورههای روانی جمعیت هلال احمر و تداوم فعالیت سامانه ۴۰۳۰ میگوید: «انتظار ما همکاری با حدود ۴۰۰ روانشناس و روانپزشک بود. اما این طرح با استقبال چشمگیر داوطلبان مواجه شد و در حال حاضر دو هزار و ۳۸۱ نفر در این امر با ما همکاری میکنند. در طول اجرای این طرح، بیش از ۲۰۰ هزار تماس تلفنی برقرار شد و همکاران ما در سامانه ۴۰۳۰ جمعیت هلال احمر، در مجموع حدود ۹۸۰ هزار دقیقه به این تماسها پاسخ داده و مشاورههای لازم را ارائه کردهاند.»
او توضیح میدهد: «یکی از نکات مهم این است که این طرح به زمان خاصی محدود نشد و همچنان ادامه دارد و اقدامات لازم برای تداوم و گسترش خدمات مشاورهای در حال انجام است.»
پناهگاهی بهنام تیم سحر
منیر سلیمانی از سال ۱۳۹۷ بهعنوان عضو داوطلب در جمعیت هلالاحمر فعالیت میکند. او بعد از گذراندن دورههای مختلف، درحال حاضر بهعنوان نجاتگر در تیم سحر شهر تهران فعالیت میکند. سلیمانی میگوید: «در جنگ ۱۲ روزه به عنوان نجاتگر در تیم سحر حضور داشتم. اما جنگ اخیر که ۴۰ روز طول کشید، گستردهتر بود و مناطق بیشتری درگیر این جنگ شدند و محلهای اصابت حملات عمدتاً مناطق مسکونی بود.»
این نجاتگر تیم سحر درباره اقدامات اولیه در صحنه حادثه توضیح میدهد: «اوایل، طبق پروتکلی که داشتیم، قرار بود چند ساعت بعد از حادثه وارد صحنه شویم. اما شرایط این دوره از جنگ با جنگ ۱۲ روزه متفاوت بود و نیاز حضور نیروهای امدادی بیشتر احساس میشد. در این دوره از جنگ، چون بسیاری از مناطق مسکونی مورد اصابت قرار میگرفت، در اکثر موارد نیاز بود که تیم سحر هم همان لحظه، یعنی همراه با تیمهای نجات، وارد صحنه شود.»
سلیمانی با اشاره به اینکه نقش اصلی تیم سحر در ایجاد حس امنیت روانی برای آسیبدیدگان است، میگوید: «یکی از کارهای اولیهای که ما انجام میدادیم، رسیدگی به خانوادههایی بود که آسیب دیده بودند. گاهی آنقدر تعداد مصدومان بالا بود که در محل حادثه به کمک تیمهای امدادی دیگر هم میرفتیم و کارهای پانسمان و اقدامات اولیه را انجام میدادیم.»
او درباره تأثیر حضور تیم سحر بر روحیه آسیبدیدگان میگوید: «وقتی ما با کاور مخصوص تیم سحر وارد صحنه میشدیم، خود به خود نوعی قوت قلب به مردمی که در محل حادثه بودند، میدادیم. چون معمولاً تیمهای امدادی متشکل از مردان هستند و مردم آنها را در جایگاه نجاتدهنده میبینند اما حضور زنان در محل برای آنها حس امنیت ایجاد میکند.»
این نجاتگر تیم سحر توضیح میدهد: «این حضور باعث میشود خانمهای آسیبدیده احساس کنند تنها نیستند و افرادی شبیه خودشان در کنارشان حضور دارند و میتوانند با آنها همدلی کنند. امدادگران تیم سحر ردههای سنی مختلفی از دهه هفتادی تا دهه پنجاهی دارند؛ برخی کمسن و پرانرژی و برخی باتجربههای بیشتر. اما نحوه ارتباط برقرار کردن همه امدادگران به گونهای است که فرقی نمیکند فرد آسیبدیده کوچک باشد یا بزرگسال. ما بر اساس آموزشهایی که دیدهایم، میتوانیم نحوه ارتباطمان را تنظیم کنیم تا با شرایط فرد تطبیق پیدا کنیم و بتوانیم به او کمک کنیم.»
سلیمانی با اشاره به اهمیت تشخیص افرادی که در محل حادثه به کمک فوری نیاز دارند، میگوید: «ما با مشاهده دقیق، افراد را شناسایی میکنیم. گاهی اوقات، آسیبپذیرترین افراد، هیچ واکنش آشکاری مثل گریه یا فریاد از خود نشان نمیدهند. ممکن است ساکت در گوشهای بایستند و نظارگر باشند مثل برخی کودکان. این گروه نیاز به توجه ویژهای دارند، چون احتمال اینکه کمی بعد از دور شدن از محل واکنش غیرمنتظرهای نشان دهند، بالاست. بنابراین، ما سعی میکنیم این سکوتها را نشنیده نگیریم و به آنها توجه خاصی داشته باشیم.»
سلیمانی با اذعان اینکه امدادگران افراد آسیبدیده را همچون خانواده خودشان میدادند و در کمک کردن به آنها از هیچ کمکی دریغ نمیکنند، میگوید: «این نگاه، وظیفه امدادگری را از یک وظیفه کاری به یک وظیفه انسانی تبدیل میکند. این حس همدردی عمیق، مانند این است که ممکن بود این اتفاق برای خانواده خودم بیفتد. صحنههای حادثه در شرایط جنگ بسیار سخت و غیرقابل پیشبینی بود، اما، دیدن نتیجه مثبت اقدامات و آرام شدن مصدومان، خستگی را از تن ما بیرون میکرد و انگیزهای مضاعف برای ادامه راه میداد.»
برش
خط مقدم حمایت روانی در جنگ
شیدا سپهوند، عضو تیم واکنش سریع خواهران استان تهران و عضو تیم سحر شهر تهران با اشاره به نقش منحصربهفرد تیمهای سحر در التیام بخشیدن روان آسیبدیدگان میگوید: «ویژگی منحصربهفرد تیمهای سحر در مقایسه با سایر گروههای امدادی، تمرکز بر التیامبخشی روحی و روانی افراد است. در حالی که تیمهای امدادی دیگر عمدتاً به مداوای جسم و آسیبهای فیزیکی میپردازند، تیم سحر به حمایت از سلامت روان افراد در شرایط بحرانی میپردازد. اگرچه اثرگذاری این نوع التیامبخشی، بهخصوص در شرایط جنگی، ممکن است در کوتاهمدت کمتر به چشم بیاید، اما در بلندمدت، تأثیرات عمیق و ماندگاری از خود بر جای میگذارد.» سپهوند توضیح میدهد: «تیم سحر شهر تهران با شروع جنگ رمضان، بلافاصله وارد عمل شد و با توجه به نیازهای فوری مناطق آسیبدیده، مسئولان منطقه ۶ تصمیم گرفتند این تیم را بهصورت فعالتر در منطقه مستقر کنند تا سرعت رسیدن به مناطق نیازمند افزایش یابد.» این عضو تیم سحر با اشاره به اینکه اغلب اعضای تیم سحر هلال احمر شهر تهران زنان هستند، میگوید: «حضور زنان در تیمهای امدادی و عملیاتی جنگ، واقعاً حس امنیت و آرامش خاصی به مردم میدهد. در ناخودآگاه انسانها حضور مادران و زنان احساس آرامش را به بقیه منتقل میکند، از این رو در شرایط بحرانی مثل جنگ، وقتی که مردم نیاز به همدلی، شنیده شدن و اعتماد دارند، اهمیت حضور زنان هم دوچندان میشود.»
او میگوید: «اینکه تمام اعضای تیم سحر تحت آموزشهای روانشناختی قرار میگیرند و هر سال با سناریوهای واقعی تمرین میکنند، نشاندهنده حرفهای بودن و جدیت اعضای این تیم است. در حقیقت آمادگی بالای اعضای تیم سحر در جنگ اخیر باعث شد، عملکرد فوقالعادهای از خود نشان دهند و مسئولان را متوجه اهمیت ویژه حضور زنان در عملیاتهای امدادی کنند. خوشبختانه این موفقیت منجر به قولهایی برای افزایش و بهبود آموزشها هم شده است.»
انتهای پیام/