«ایران» بحرانآفرینی بیپایان رئیس جمهوری آمریکا در مسیر برگزاری جام جهانی ۲۰۲۶ را بررسی میکند
سیاهترین جام تاریـخ
روزی که جیانی اینفانتینو نام ایالات متحده آمریکا را بهعنوان یکی از میزبانان جام جهانی فوتبال ۲۰۲۶ اعلام کرد، بسیاری بر این باور بودند که این انتخاب بر پایه ظرفیتهای بالای زیرساختی و اجرایی این کشور صورت گرفته است.
گروه ورزشی، سینا حسینی: اما امروز، با رفتارهای پرتناقض دونالد ترامپ و طرح برخی رویکردهای بحثبرانگیز در عرصه بینالمللی -از جمله مداخلات سیاسی و غیرقانونی او در قبال ایران، وضع قوانین مهاجرتی دشوار برای هواداران و افزایش سرسامآور نرخ بلیتهای جام جهانی- این انتخاب بیش از هر زمان دیگری در معرض انتقادات جدی قرار گرفته است.
قرار بود جام جهانی فوتبال نماد همگرایی ملتها و تجلی «رقابت سالم در مستطیلسبز» باشد؛ اما در شرایط کنونی، فوتبال بیش از پیش درگیر مداخلات سیاسی و تصمیمات مناقشهبرانگیز شده و فضای آن با تنشها و بیثباتیهای جدیدی مواجه است؛ بهگونهای که برخی تحلیلگران، جام جهانی ۲۰۲۶ را یکی از چالشبرانگیزترین دورههای این تورنمنت معتبر ارزیابی میکنند. رفتارهای سیاسی و رویکردهای غیرمتعارف دونالد ترامپ نیز نهتنها در سطح سیاست بینالملل، بلکه از منظر تأثیرگذاری بر ساختارهای ورزش جهانی، نگرانیهایی را در میان نهادهای مرتبط ایجاد کرده است. طرح دیدگاههایی نظیر اعمال محدودیتهای سیاسی بر حضور تیمها یا کشورها در رقابتها، در تعارض آشکار با اصول بنیادین فیفا قرار دارد و این پرسش را برجسته میسازد که آیا فوتبال جهانی همچنان میتواند استقلال خود را در برابر فشارهای سیاسی حفظ کند یا خیر.
از سوی دیگر، سیاستهای مهاجرتی سختگیرانه در ایالات متحده، ماهیت فراگیر و جهانی جام را با چالشهایی جدی مواجه کرده است. گسترش فهرست محدودیتهای ورود و افزایش نظارتهای امنیتی بر اتباع برخی کشورها -بهویژه کشورهایی که تیم ملی آنها در رقابتها حضور دارد- با اصل «دسترسی برابر» در تضاد تلقی میشود. در همین راستا، برخی نهادهای حقوق بشری نسبت به پیامدهای احتمالی این سیاستها، از جمله رفتارهای سلیقهای یا محدودیتهای تحقیرآمیز، ابراز نگرانی کردهاند. چنین فضایی میتواند تجربه هواداران را از یک مشارکت جهانی به تجربهای پرملاحظه و پرریسک تبدیل کند. در ادامه این روند، سازوکارهای اقتصادی مرتبط با فروش بلیتها نیز مورد انتقاد قرار گرفته است. افزایش چشمگیر قیمتها و محدودیت دسترسی به برخی مسابقات، بویژه دیدارهای مهم، این نگرانی را ایجاد کرده که مفهوم «مردمیبودنفوتبال» در حال کمرنگ شدن است. در چنین شرایطی، حضور در ورزشگاهها بیش از آنکه تجربهای عمومی باشد، به امتیازی اقتصادی برای گروههای برخوردار تبدیل میشود.
در این میان، سکوت یا واکنشهای محدود فیفا نیز محل بحث و تأمل است. نهادی که خود را متولی ارزشهای جهانی فوتبال میداند، در برابر مجموعهای از چالشهای سیاسی، حقوقی و اقتصادی با انتقادهایی درباره میزان کنشگری و مسئولیتپذیری مواجه شده است. ادامه این وضعیت میتواند به تضعیف جایگاه و سرمایه اجتماعی فیفا در سطح جهانی منجر شود.
در صورت تداوم روندهای موجود، این دوره از رقابتها ممکن است بیش از آنکه بهعنوان جشن وحدت ملتها شناخته شود، بهعنوان یکی از پرچالشترین ادوار تاریخ این رقابتها در حافظه جمعی ثبت شود؛ دورهای که بیش از هر چیز، زیر سایه تنشهای سیاسی و مناقشات بینالمللی قرار گرفته است.
برخی تحلیلگران بر این باورند که تداوم این وضعیت میتواند هویت نمادین جام جهانی، بهعنوان رویدادی برای نشاط، همبستگی و تعامل ملتها را دستخوش تغییرات جدی کند و آن را بیش از پیش به عرصهای برای رقابتهای فراتر از ورزش تبدیل سازد.
شروین اسبقیان، معاون توسعه ورزش قهرمانی وزیر ورزش در گفتوگو با «ایران»:
آمریکا شایسته میزبانی جام جهانی نیست
هدف ما به اهتزاز درآوردن پرچم ایران در میادین جهانی است
مهری رنجبر/ سید محمدشروین اسبقیان، معاون توسعه ورزش قهرمانی و حرفهای وزارت ورزش و جوانان، ادعای رئیسجمهوری آمریکا درباره حذف تیم ملی فوتبال ایران از جام جهانی ۲۰۲۶ را نظریهای پوچ و بیمعنا میداند که با هیچیک از اصول و قواعد بینالمللی همخوانی ندارد. معاون وزیر ورزش و جوانان در گفتوگو با «ایران» معتقد است ترامپ با قلدری صرف، قانون را نقض میکند تا قدرت خود را به رخ دنیا بکشد، بدون آنکه بداند فلسفه ورزش با سیاست متفاوت است؛ بنابراین اساساً نباید روی حرفهای او حساب کرد. اسبقیان با اشاره به جنایتهایی که آمریکا در دوران جنگ تحمیلی علیه ایران مرتکب شده است، میگوید:«این کشور شایسته میزبانی جام جهانی فوتبال نیست.»
تیم ملی فوتبال با شایستگی مجوز حضور در جام جهانی ۲۰۲۶ را به دست آورده، اما میزبان بدون توجه به قوانین بینالمللی، ایده جایگزینی ایتالیا به جای ایران را مطرح میکند. آیا اظهارات ترامپ نشاندهنده بیاعتنایی او به قانون است؟
به طورکلی حرفهای ترامپ غیرمنطقی و غیراصولی است. او هر روز بر اساس تصورات خود سخنی مطرح میکند، در حالی که میزبان صرفاً نقش میزبانی دارد و نمیتواند در حذف یا اضافه تیمهای حاضر در جام جهانی دخالت کند. ضمن اینکه تیم ملی فوتبال ایران جزو اولین تیمهای صعودکننده به جام جهانی است و این سؤال مطرح میشود که ترامپ و مشاورانش به استناد کدام قانون خواستار حذف ایران از جام جهانی ۲۰۲۶ شدهاند؟ با شناختی که از ترامپ داریم، این اظهارات نقض صریح قانون و مبتنی بر زورگویی و قانون جنگل است و با اساسنامه فیفا همخوانی ندارد؛ بنابراین نباید به آن اعتنا کرد.
وزیران اقتصاد و ورزش ایتالیا نیز پیشنهاد ترامپ را شرمآور و خندهدار دانستند و تأکید کردند که همهچیز در زمین فوتبال مشخص میشود. چرا آمریکاییها چنین مسائل غیراصولی را مطرح میکنند؟
ورزش اصول و منش خاص خود را دارد و فلسفه آن بر صلح و دوستی استوار است. کشوری که به کشور دیگری حمله میکند و مدارس، ورزشگاهها، بیمارستانها و مناطق مسکونی را هدف قرار میدهد و کودکان و غیرنظامیان را به خاک و خون میکشد و ۲۲۰ ورزشکار ایرانی را به شهادت میرساند، نمیتواند میزبان شایستهای برای جام جهانی باشد.
در واقع آمریکا با این اقدامات و زیر پا گذاشتن منشور المپیک، میزبانی خود را زیر سؤال برده است. آنها با ترور رهبر و فرماندهان ما نشان دادهاند که کشوری جنگطلب و خشونتگرا هستند. چنین کشوری نمیتواند از صلح و دوستی سخن بگوید، چرا که فاصله زیادی با روح واقعی ورزش دارد. از سوی دیگر، ایتالیاییها بهخوبی از قوانین آگاهند و میدانند میزبان هیچگونه اختیار یا صلاحیتی برای جابهجایی تیمها ندارد؛ به همین دلیل نیز این پیشنهاد را خندهدار دانستند.
در حالی که مجامع بینالمللی بر جدایی ورزش از سیاست تأکید دارند، چرا آمریکاییها تنها در مواقعی که به نفعشان باشد از این اصل استفاده میکنند؟ آیا این موضوع به یک رسوایی در جام جهانی تبدیل شده است؟
آمریکاییها تاکنون نشان دادهاند که گفتار و رفتارشان کاملاً متناقض است؛ ممکن است سخنی بگویند، اما در عمل خلاف آن رفتار کنند. برای آنها حفظ منافع در هر شرایطی مهمتر از هر چیز دیگری است. این موضوع برای همه جهان آشکار شده و حتی همپیمانان اروپایی آنها نیز از آن ناراضیاند. بدون تردید، قبلاً پیشبینی میشد روزی خواهد رسید که آمریکا به دلیل این سیاستهای دوگانه منزوی شود و اعتبارش در جهان از بین برود، امروز اعتبار آنها از بین رفته و طبق پیشبینی رهبر شهید در بیانیه گام دوم، شاهد فروپاشی آن خواهیم بود.
با توجه به رویکرد ترامپ، آیا ممکن است کاروان ورزشی ایران برای حضور در المپیک۲۰۲۸ لسآنجلس نیز با مشکل مواجه شود؟
اقدامات و تصمیمات آمریکا قابل پیشبینی نیست، زیرا رئیسجمهوری این کشور ثبات فکری ندارد و لحظهای تصمیم میگیرد. با این حال، بعید است بر اساس منشور المپیک بتوانند مانعی برای حضور کاروان ورزشی ایران ایجاد کنند. ورزشکاران و تیمهای ما آماده حضور در رویدادهای بینالمللی هستند و وزارت ورزش نیز مطابق تصمیم مسئولان کشور عمل میکند. هدف ما حضور قدرتمند در میادین ورزشی و به اهتزاز درآوردن پرچم کشور است؛ همانگونه که کاروان ورزشی ایران با وجود شرایط سخت، در بازیهای آسیایی ساحلی حضور یافت و موفق به کسب اولین مدال طلا در دوومیدانی شد.
سکوت مجامع بینالمللی مانند فیفا در برابر این اقدامات چه پیامدهایی خواهد داشت و چه تضمینی وجود دارد که این روند در آینده تکرار نشود؟
این موضوع به نفوذ و لابی آمریکا در فیفا و سایر نهادهای بینالمللی بازمیگردد که استقلال آنها را زیر سؤال میبرد؛ همانگونه که اینفانتینو، رئیس فیفا، با اقدامی غیرمنطقی و اعطای جایزه صلح به ترامپ، فلسفه ورزش و حتی انسانیت را خدشهدار کرد.
فلسفه ورزش بر آزادگی، حمایت از مظلومان و مقابله با ظلم استوار است، اما رفتارهای دوگانه نهادهای ورزشی بینالمللی جای سؤال دارد. بهعنوان نمونه، پس از حمله روسیه به اوکراین، ورزشکاران این کشور بهسرعت از حضور در رویدادهای بینالمللی، حتی المپیک محروم شدند، اما در مقابل، با وجود جنایاتی که رژیم صهیونیستی در غزه و لبنان مرتکب شده و همچنین حمله به ایران، کشتار غیرنظامیان و تخریب زیرساختها با حمایت آمریکا، هیچ واکنش مؤثری از سوی نهادهای بینالمللی ورزشی دیده نمیشود. این رویکرد دوگانه، واقعاً ناامیدکننده است.
سخنگوی کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی خبر داد
بهزودی درباره حضور ایران در جام جهانی تصمیمگیری میشود
سخنگوی کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی میگوید:«با توجه به محودیت زمانی، آمادگی تیم ملی برای حضور در بازیهای جام جهانی پرقدرت در حال انجام است، اما در آیندهای نزدیک تصمیم نهایی درباره حضور یا عدم حضور تیم ملی در جامجهانی گرفته میشود.»
احمد راستینه، نماینده مردم شهرکرد در مجلس شورای اسلامی در پاسخ به این پرسش که آیا تیم ملی برای شرکت در بازیهای جام جهانی به آمریکا سفر خواهد کرد، توضیح داد:«کمیسیون فرهنگی مجلس در نشستی با وزیر ورزش و جوانان و معاونان مربوطه، به بررسی ضرورتها و برنامهریزیهای لازم برای موضوعات آینده حوزه ورزش و جوانان پرداخت.
در بخش ورزش، اعضای کمیسیون بر اهمیت برنامهریزی برای تأمین سهمیه المپیک آینده تأکید کردند و خواستار انجام اقدامات لازم در این زمینه شدند.
همچنین در خصوص مسابقات آسیایی سال جاری، مقرر شد شرایط کشور که همچنان در وضعیت جنگی قرار دارد، مانع از برنامهریزی مناسب برای این رقابتها نشود.» به نوشته ایسنا، سخنگوی کمیسیون فرهنگی مجلس با اشاره به پیگیریهای این کمیسیون در خصوص حضور تیم ملی در جام جهانی گفت:«کمیسیون فرهنگی و وزیر ورزش و جوانان هر یک دیدگاهها و نقطهنظرات خود را در این خصوص مطرح کردند و در نهایت مقرر شد کارگروهی ویژه برای بررسی سازوکار حضور در جام جهانی تشکیل شــود.»
وی در ادامه با تأکید بر اینکه مسأله تضمین امنیت و سلامت تیم ملی برای ما حائز اهمیت است، توضیح داد:«با توجه به بدعهدی و غیرقابل اعتماد بودن آمریکاییها و همچنین اظهارات رئیسجمهوری این کشور درباره جامجهانی، تأکید شد در صورتی که امنیت و سلامت تیم ملی تضمین نشود، باید در خصوص حضور در این رقابتها تجدیدنظر شود.»
وی در ادامه میگوید:«بر این اساس، وزارت ورزش و جوانان مأمور شد پیگیریهای لازم را برای دریافت تضمینهای امنیتی و سلامت بازیکنان انجام داده و گزارش آن را به کمیسیون ارائه دهد. همچنین مقرر شد جلسهای در آینده نزدیک برگزار تا نتایج بررسیها اعلام شود.»
مدیرعامل آلومینیوم اراک در گفتوگو با «ایران»:
باید حاشیهسازی ترامپ علیه تیم ملی را خنثی کنیم
محمد رجائیان، مدیرعامل باشگاه آلومینیوم اراک، در واکنش به رفتار دونالد ترامپ در جریان میزبانی جام جهانی و ایده نزدیکان او مبنی بر حذف ایران و جایگزینی ایتالیا در جام جهانی، در گفتوگو با «ایران» گفت: «به نظرم آنقدر صحبتهای ترامپ مضحک و خندهدار است که نمیتوان درباره آن حرف زد. او نمیداند با این صحبتها توهین بزرگی به فوتبال ایتالیا کرده، البته که وزیر ورزش ایتالیا پاسخ دندانشکنی به آمریکا داد.»
او همچنین حضور قدرتمندانه ایران در جام جهانی را حق ملت ایران دانست و توضیح داد: «طرف حساب ما خودش را ابرقدرت جهان میداند و علاوه بر اینکه به لحاظ لجستیکی قوی است، رسانههای بزرگ جهانی را در اختیار دارد؛ اما ما باید یکبار برای همیشه تکلیف را مشخص و زمینه حضور قدرتمندانه تیم ملی را فراهم کنیم تا به عنوان بزرگترین سفیر ورزشی از این حضور بهرهمند شویم.»
مدیرعامل آلومینیوم اراک، در خصوص تنشها و چالشهای ایجادشده از سوی میزبان جام جهانی برای ایران نیز میگوید: «ترامپ و همراهانش پیش از آغاز جنگ نیز بر اساس قدرتطلبی و عقدهگشایی، به دنبال ایجاد موانعی برای تیم فوتبال کشورمان بودند و قطعاً در ادامه نیز این کارشکنیها ادامه پیدا خواهد کرد. فکر میکنم تیمهای ما همیشه مظلوم واقع شدهاند، مطمئن باشید باز هم آمریکا چالش جدیدی را در زمان حضورمان ایجاد میکند تا به نوعی افکار جهانی را نسبت به ما تخریب کند، اما باید هوشمندانه عمل و از حق ملت ایران دفاع کنیم.»
رجائیان همچنین مواضع دولت آمریکا را مغایر با اساسنامههای بینالمللی دانست و گفت: «چرا زمانی که روسیه به اوکراین حمله کرد، سریعاً واکنش نشان دادند و محرومیت ورزشکاران آنها از سوی IOC اعلام شد، اما اکنون ترامپ برخلاف اساسنامه فیفا صحبت میکند و این نهاد واکنشی به دخالت آمریکا نشان نمیدهد؟ این موارد نشان میدهد که چنین نهادهایی بیشتر به دنبال بهرهبرداری تبلیغاتی و مالی از این رویدادها هستند. اما فوتبال از نگاه ما، لذت بردن جامعه است؛ لحظاتی که هنگام برگزاری جام جهانی شادی را به خانهها میآورد. امیدوارم مسئولان به گونهای برنامهریزی کنند که حاشیهسازیها ترامپ علیه ایران خنثی شود. اخذ تصمیم درست میتواند نقشههای شوم ترامپ را بیاثر کنند تا تیم ملی با آرامش در بازیهای جام جهانی به میدان برود.»
مدیرعامل چادرملو در گفتوگو با «ایران»:
اینفانتینو قدرت برخورد با استعمارگران را ندارد
پریسا غفاری/ علیرضا بابایی، مدیرعامل چادرملوی اردکان، در واکنش به تلاش آمریکا و نزدیکان دونالد ترامپ برای حذف تیم ملی ایران از رقابتهای جام جهانی ۲۰۲۶، در گفتوگو با «ایران» میگوید: «مقامات فیفا میگفتند نهادی غیرسیاسی هستند، اما مشخص شد واکنشهای این نهاد نیز متناقض است. فیفا و اینفانتینو قدرت برخورد با استعمارگران را ندارند. هرچند جیانی اینفانتینو، رئیس فدراسیون جهانی فوتبال، با حضور در اردوی تیم ملی در ترکیه حمایت خود را از ایران نشان داد، اما اهدای جایزه صلح به ترامپ، او را بهنوعی در جایگاه یک چهره غیرورزشی قرار داد.» او در ادامه توضیح میدهد: «به نظر من ترامپ با میزبانی جام جهانی تلاش میکند اقدامات سیاسی سیاه خود را سفید جلوه دهد و در برابر فشار افکار عمومی کشورش روسفید شود. اما نمیداند که جام جهانی حق ملت ماست و مطمئن باشند که فارغ از هر نتیجهای، زیر یک پرچم حضور پیدا میکنیم و به او و حامیانش اجازه دخالت در تصمیمات دولت خود درباره شرکت در بزرگترین رویداد فوتبالی را، طبق اساسنامه فیفا، نخواهیم داد.»
بابایی همچنین احتمال کارشکنی دوباره آمریکا در بازیهای المپیک ۲۰۲۸ را دور از ذهن نمیداند و میگوید: «این اولینبار نیست که آمریکا و ترامپ مانع حضور ورزشکاران ایرانی شدهاند. به خاطر داریم که ویزای کشتیگیران ما برای حضور در جام جهانی صادر نشد یا ووشوکاران ملیپوش، بازیهای جهانی تگزاس را از دست دادند. این نوع عدم همکاری نشاندهنده ضعف آمریکا در برابر قدرت مردمی ایران است؛ فردی که از بالا رفتن پرچم کشورمان به هر شکلی هراس دارد. در مقابل، از مسئولان انتظار داریم شفافسازی کنند و با اطلاعرسانی دقیق، مردم را آگاه سازند تا نسلهای آینده بدانند در تاریخ ایران چه رفتار سیاسیای با ما شده است.»
او در پایان میگوید: «ترامپ عاقل نیست و نمونهاش را در دنیا نمیتوان پیدا کرد. جهان از او میترسد و برای بسیاری از نهادهای جهانی ورزش متأسفم که در برابر آسیب به ورزشکاران ایرانی و ورزش کشورمان، مانند سازمان ملل، صرفاً سکوت کردهاند. کاش فیفا بیانیهای صادر کند و به ترامپ و روبیو گفته شود چه کسانی حق ورود دارند و حتی میتوان میزبانی را از آنها گرفت.»
صلاحیت فیفا زیر سؤال رفته است
علی تاجرنیا
مدیرعامل باشگاه استقلال ایران
در سالهای اخیر، مرز میان سیاست و ورزش بارها محل بحث و مناقشه بوده است؛ موضوعی که بار دیگر با اظهارنظرهای دونالد ترامپ درباره حضور یا عدم حضور تیم ملی ایران در جام جهانی فوتبال ۲۰۲۶ مورد توجه قرار گرفته است. این نوع موضعگیریها، بار دیگر پرسشهای جدی درباره حدود دخالت سیاستمداران در عرصههای ورزشی بینالمللی را زنده میکند.
بر اساس ساختار و اساسنامه فیفا، فوتبال بهعنوان یک نهاد مستقل تعریف شده و صراحتاً بر عدم دخالت دولتها در امور فدراسیونهای ملی تأکید دارد. در چنین چهارچوبی، تصمیمگیری درباره حضور تیمها در رقابتهای بینالمللی نه در حوزه اختیار سیاستمداران، بلکه در صلاحیت نهادهای رسمی فوتبال و در نهایت فدراسیونهای ملی است. بر این اساس هرگونه اظهارنظر سیاسی خارج از این چهارچوب، نه تنها فاقد جایگاه اجرایی است، بلکه میتواند با اصول استقلال ورزش نیز در تضاد قرار گیرد.
نکته قابل توجه این است که ایران پیش از بسیاری از تیمها و به جز کشورهای میزبان، موفق به کسب سهمیه حضور در جام جهانی ۲۰۲۶ شده و این موضوع صرفاً حاصل عملکرد ورزشی در میدان رقابت بوده است، نه تصمیمات سیاسی. بنابراین، اصل بدیهی در فوتبال بینالمللی آن است که مسیر صعود و حضور تیمها در زمین مسابقه تعیین میشود، نه در اظهارات غیرکارشناسانه.
انتظار میرود نهادهای حاکم بر فوتبال جهان، از جمله فیفا، بیش از پیش بر حفظ استقلال خود تأکید کرده و اجازه ندهند فضای غیرورزشی بر تصمیمات ورزشی سایه بیندازد. هرچند این نهاد همواره بر غیرسیاسی بودن ساختار خود تأکید داشته، اما برخی رویدادها و تصمیمات نمادین، مانند اهدای جوایز یا مواضع غیرمستقیم، گاه این تصور را ایجاد میکند که این مرز بهطور کامل از تنشهای سیاسی مصون نمانده است.
آنچه اهمیت دارد بازگشت به اصل بنیادین فوتبال یعنی رقابت بر پایه شایستگی ورزشی است. تصمیم درباره حضور یا عدم حضور تیمها، تنها در چهارچوب قوانین فیفا و نهادهای رسمی فوتبال معنا دارد و هرگونه دخالت یا فشار بیرونی، میتواند این اصل اساسی را با چالش مواجه کند.
انتهای پیام/