خرید حالا، تسویه با یارانه

حمایت از خانوار از ابتدای فعالیت دولت چهاردهم در رأس برنامه‌های مسئولان قرار داشته و در این مدت، این هدف با عناوین و ابزارهای مختلف دنبال شده است. پس از اجرای طرح کالابرگ یک‌میلیون تومانی که همه ایرانیان مقیم کشور را تحت پوشش قرار داد، اکنون طرح تازه‌ای با تصویب هیأت وزیران آغاز شده که امکان خرید نسیه با ضمانت یارانه نقدی را برای خانوارها فراهم می‌کند. این طرح با هدف حمایت از معیشت خانوارها و جبران آسیب‌های مستقیم و غیرمستقیم ناشی از جنگ رمضان طراحی شده و دولت آن را به‌عنوان یک ابزار تکمیلی در کنار پرداخت‌های نقدی به جریان انداخته است. 
بر اساس اعلام رسمی سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها و قانون بودجه امسال، سازوکار پرداخت یارانه نقدی بدون تغییر در ساختار دهک‌بندی ادامه دارد و مبالغ نیز همانند سال گذشته به حساب خانوارها واریز می‌شود. به این ترتیب، یارانه نقدی همچنان طبق دهک‌بندی موجود پرداخت می‌شود و تغییری در اصل سازوکار توزیع آن ایجاد نشده است.
 
یارانه بر اساس دهک‌بندی چقدر است؟

خانواده یک‌نفره‌ای که در دهک‌های اول تا سوم قرار دارد، ۴۰۰ هزار تومان یارانه دریافت می‌کند. این رقم برای دهک‌های چهارم تا نهم ۳۰۰ هزار تومان است. خانواده‌های دو نفره‌ای که در دهک‌های اول تا سوم قرار دارند، ۸۰۰ هزار تومان دریافت می‌کنند و این رقم برای دهک‌های چهارم تا نهم ۶۰۰ هزار تومان است. خانواده‌های سه‌نفره در دهک‌های اول تا سوم نیز یک‌میلیون و ۲۰۰ هزار تومان دریافت می‌کنند که این مبلغ برای دهک‌های چهارم تا نهم ۹۰۰ هزار تومان است.

خانواده‌های چهارنفره‌ای که در دهک‌های اول تا سوم قرار گرفته‌اند، ماهانه یک‌میلیون و ۶۰۰ هزار تومان دریافتی دارند و آن دسته از خانواده‌ها که در دهک‌های چهارم تا نهم قرار گرفته‌اند، ماهانه یک‌میلیون و ۲۰۰ هزار تومان دریافت می‌کنند. یارانه خانواده‌های پنج‌نفره‌ای که در دهک‌های اول تا سوم قرار دارند، ۲ میلیون تومان است و آن دسته از خانواده‌ها که در دهک‌های چهارم تا نهم قرار گرفته‌اند، یک‌میلیون و ۵۰۰ هزار تومان دریافت خواهند کرد.
 
چقدر یارانه نقدی فروردین واریز شد؟

اولین مرحله یارانه نقدی سال ۱۴۰۵، یعنی مرحله ۱۸۲، روز ۲۵ فروردین ۱۴۰۵ به حساب سرپرستان خانوار دهک‌های اول تا سوم واریز شد و اکنون قابل برداشت است. یارانه‌های فروردین‌ماه برای دهک‌های درآمدی اول تا سوم در همین تاریخ واریز شد. بر اساس اعلام سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها، مجموع مبلغ واریزی یارانه در فروردین‌ماه ۱۱۱ هزار و ۴۸۵ میلیارد ریال بوده است. تعداد مشمولان این مرحله نیز ۱۰ میلیون و ۲۱۰ هزار و ۹۶۹ نفر اعلام شده که در دهک‌های اول، دوم و سوم قرار دارند. 
این سازمان همچنین اعلام کرده است چنانچه مبلغ واریزی برای برخی سرپرستان خانوار کمتر باشد، ممکن است اقساط وام‌های بانکی از یارانه آنها کسر شده باشد. 
همچنین یارانه نقدی فروردین‌ماه ۱۴۰۵ به حساب سرپرستان خانوار در دهک‌های چهارم تا نهم سراسر کشور نیز واریز شده است. این واریزی مطابق با دهک‌بندی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و برای بیش از ۱۵ میلیون سرپرست خانوار انجام شده است. به گزارش سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها، یارانه مرحله ۱۸۲ به مبلغ ۱۳۳ هزار و ۸۸۳ میلیارد ریال به حساب ۱۵ میلیون و ۴۴۹ هزار و ۳۲۴ سرپرست خانوار در دهک‌های چهارم تا نهم سراسر کشور واریز شده است. 
بر اساس دهک‌بندی اعلام‌شده از سوی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، ۴۴ میلیون و ۶۳۹ هزار و ۵۹۹ نفر در دهک‌های چهارم تا نهم قرار دارند که یارانه نقدی آنها هر ماه از طریق ۲۸ بانک عامل در سراسر کشور به حساب سرپرستان این خانوارها واریز می‌شود.
 
طرح جدید برای یارانه‌بگیران

دولت با تصویب طرحی جدید، امکان خرید اعتباری کالا را برای خانوارهای مشمول یارانه نقدی فراهم کرده است؛ طرحی که با مشارکت فروشگاه‌های حضوری و آنلاین اجرا می‌شود و تسویه آن، در صورت لزوم، از محل یارانه نقدی انجام خواهد شد. 
هیأت وزیران در جلسه ۳۰ فروردین‌ماه ۱۴۰۵، به پیشنهاد مشترک سازمان برنامه و بودجه کشور و وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و به استناد اصل ۱۳۸ قانون اساسی، سازوکاری جدید برای حمایت از معیشت خانوارها و جبران آسیب‌های مستقیم و غیرمستقیم ناشی از جنگ تحمیلی آمریکایی ـ صهیونیستی تصویب کرد. بر اساس این مصوبه، امکان استفاده از ظرفیت شرکت‌های بخش خصوصی برای تأمین اعتباری کالاهای اساسی خانوارهای مشمول یارانه نقدی فراهم می‌شود. 
طبق این تصویب‌نامه، شرکت‌های دارای شبکه یا سامانه فروش فیزیکی و مجازی در سطح کشور ـ که در متن مصوبه «شرکت‌های داوطلب» نامیده شده‌اند ـ مجازند از ۱۵ روز پس از ابلاغ مصوبه تا پایان سال، در دوره‌های زمانی دوماهه، نسبت به تأمین اعتبار خرید کالاهای مورد نیاز خانوارهای مشمول یارانه، به میزان سهم ماهانه هر خانوار اقدام کنند. 
این شرکت‌ها مکلفند به نحوی برنامه‌ریزی و اقدام کنند که همه خانوارهای مشمول یارانه نقدی در سطح کشور، دسترسی مؤثر به فروشگاه‌ها و مراکز عرضه طرف قرارداد داشته باشند و امکان خرید هم به‌صورت برخط و هم به‌شکل غیربرخط برای آنها فراهم باشد.
 
الزامات اطلاعاتی و صیانت از داده‌ها

در بخش دیگری از این مصوبه، سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها موظف شده است داده‌ها و اطلاعات مورد نیاز مربوط به سرپرستان خانوارهای مشمول یارانه نقدی را با رعایت قانون «مدیریت داده‌ها و اطلاعات ملی» مصوب ۱۴۰۱ و پس از تأیید کارگروه تعامل‌پذیری دولت الکترونیکی، در اختیار شرکت‌های داوطلب قرار دهد. این داده‌ها نیز در دوره‌های زمانی مورد نیاز، به تشخیص این سازمان، به‌روزرسانی خواهد شد. 
رعایت محرمانگی و صیانت از داده‌ها و اطلاعات هویتی، بانکی و سوابق خرید خانوارهای مشمول، برای شرکت‌های داوطلب الزامی است و این شرکت‌ها به هیچ عنوان مجاز به واگذاری یا در اختیار گذاشتن این اطلاعات به اشخاص ثالث نیستند.
 
 یارانه پشتوانه پرداخت 

بر اساس بخش پایانی مصوبه، در صورت عدم بازپرداخت اعتبار از سوی سرپرستان خانوار، سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها مجاز است معادل مبلغ استفاده‌شده را از محل یارانه نقدی خانوار برداشت و به حساب معرفی‌شده از سوی شرکت‌های داوطلب واریز کند. به این ترتیب، یارانه نقدی به پشتوانه‌ای برای تضمین بازپرداخت اعتبارات تخصیص‌یافته تبدیل می‌شود. 
در مجموع، در حالی که پرداخت یارانه نقدی با همان سازوکار پیشین ادامه دارد، دولت ابزار تازه‌ای را نیز برای حمایت از معیشت خانوارها به جریان انداخته است؛ ابزاری که امکان خرید اعتباری کالا را برای یارانه‌بگیران فراهم می‌کند و قرار است در کنار یارانه ماهانه، بخشی از فشار معیشتی خانوارها را جبران کند.