آیین چهلمین روز شهادت علی لاریجانی در تالار وحدت برگزار شد
شرح سیاستورزی سیاستمدار حکیم
تالار وحدت تهران روز گذشته میزبان آیینی بود که در آن مجموعهای از چهرههای سیاسی، فرهنگی و رسانهای گرد هم آمدند تا درباره کارنامه و ویژگیهای مدیریتی و فکری شهید علی لاریجانی دبیر فقید شورای عالی امنیت ملی کشور سخن بگویند.
مراسمی با عنوان «سیاستمدار حکیم ایران» که به میزبانی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برگزار شد و ترکیب حاضران در آن، از مقامات دولتی تا پژوهشگران و فعالان فرهنگی، نشاندهنده گستره ارتباطات و اثرگذاری این چهره در حوزههای مختلف بود. در این مراسم علاوه بر گرامیداشت شهید علی لاریجانی، یاد فرزند او، شهید مرتضی لاریجانی نیز مورد توجه قرار گرفت. حضور چهرههایی مانند محمدرضا عارف، سیدعباس صالحی، فاطمه مهاجرانی، علیاکبر صالحی، آیتالله سیدمصطفی محقق داماد، محمدرضا باهنر و جمعی دیگر از مدیران و فعالان فرهنگی، فضای مراسم را به یک نشست چندلایه از روایتها و تحلیلها تبدیل کرده بود.
به گزارش « ایران» بخش قابل توجهی از این آیین به مرور ابعاد مختلف شخصیت و سوابق اجرایی شهید لاریجانی اختصاص داشت. سخنرانان تلاش کردند تصویری از او ارائه دهند که صرفاً محدود به یک جایگاه سیاسی خاص نباشد، بلکه ترکیبی از تجربههای مدیریتی، فعالیتهای فرهنگی و مواجهه با مسائل کلان کشور را دربرگیرد. در این چهارچوب، تأکید بر چندبعدی بودن شخصیت او یکی از محورهای مشترک سخنرانیها بود؛ از فعالیت در حوزه رسانه و فرهنگ تا حضور در نهادهای تصمیمگیر کلان. این نگاه باعث شد روایتها از سطح توصیفهای کلی فراتر برود و به ذکر مصادیق مشخص از شیوه مدیریت و تصمیمگیری او برسد.
روایت محقق داماد از «تسلیم در برابر حق»
آیتالله سیدمصطفی محقق داماد به عنوان اولین سخنران، بحث خود را با ارجاع به مفهومی آغاز کرد که آن را محور ارزیابی شخصیتها دانست: «تسلیم در برابر حق». او با اشاره به کتاب «بنده خدا» که اخیراً درباره شهید لاریجانی تألیف شده، این مفهوم را بهعنوان شاخصی برای سنجش رفتار فردی و سیاسی مطرح کرد. به گفته او، یکی از چالشهای جدی در مسیر تحولات پس از انقلاب، فقدان این ویژگی در بخشی از کنشگران بوده است.
در همین چهارچوب، او علی لاریجانی را از جمله افرادی دانست که در مواردی حاضر به بازنگری در دیدگاههای پیشین خود بوده و این تغییر را نه ضعف، بلکه نشانهای از التزام به عقلانیت تلقی میکرد. این بخش از سخنان، بیشتر از آنکه جنبه توصیفی داشته باشد، به نوعی چهارچوب تحلیلی برای فهم رفتار سیاسی ارائه میداد و تلاش داشت جایگاه لاریجانی را در این چهارچوب تعریف کند.
مدیر «مسأله حلکن»
حسین انتظامی، معاون وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در سخنان خود تلاش کرد با یک دستهبندی مفهومی، جایگاه مدیریتی شهید لاریجانی را تبیین کند. او مدیران را به سه دسته «سنتی»، «پروژهای» و «راهبردی» تقسیم کرد و توضیح داد که هر یک از این گروهها چه ویژگیهایی دارند. در این تقسیمبندی، مدیران سنتی بهعنوان افرادی معرفی شدند که بیشتر بر تداوم رویهها تأکید دارند و کمتر به تغییرات ساختاری توجه میکنند. در مقابل، مدیران پروژهای بر اجرای طرحها و دستیابی به نتایج مشخص تمرکز دارند. اما از نظر او، مهمترین دسته، مدیران راهبردی هستند که توانایی شناسایی گلوگاهها و تمرکز بر مسائل کلیدی را دارند. انتظامی با قرار دادن لاریجانی در این دسته سوم، تأکید کرد که ویژگی اصلی او، تمرکز بر حل مسائل اساسی و پرهیز از درگیر شدن در حاشیهها بوده است. او همچنین با اشاره به تجربه تاریخی ترور شخصیتهای کلیدی در دهههای ابتدایی انقلاب، مفهوم «مسأله حلکن» را برجسته کرد و آن را یکی از شاخصهای مهم در ارزیابی مدیران دانست.
بخش دیگری از سخنان انتظامی به بازخوانی یک مقطع تاریخی اختصاص داشت؛ دورهای که در آن گروههای مسلح با هدف حذف چهرههای تأثیرگذار، اقدام به ترور میکردند. او با اشاره به اظهارات یکی از اعضای سازمان مجاهدین خلق در آن دوره، مفهوم «مسأله حلکنها» را بهعنوان هدف اصلی این اقدامات مطرح کرد. این روایت تاریخی، در ادامه به این پرسش منتهی شد که در شرایط کنونی، چه میزان از این نوع مدیران در ساختار تصمیمگیری کشور حضور دارند. طرح این موضوع، فضای سخنرانی را از یک توصیف صرف خارج کرد و آن را به سمت یک مقایسه میان گذشته و حال سوق داد.
توصیف صالحی از یک «دولتمرد»
علیاکبر صالحی، رئیس بنیاد ایرانشناسی در سخنان خود تمرکز را بر ویژگیهای فردی و رفتاری شهید لاریجانی قرار داد. او با اشاره به سابقه طولانی آشنایی و همکاری با وی، از او بهعنوان فردی یاد کرد که در کنار مسئولیتهای رسمی، به حفظ ارتباطات انسانی و حرفهای توجه داشت. در این روایت، تأکید بر «سعه صدر» و «تدبیر» بهعنوان دو ویژگی برجسته مطرح شد. صالحی همچنین به این نکته اشاره کرد که لاریجانی در مواجهه با مسائل، رویکردی مبتنی بر تأمل و بررسی داشت و تلاش میکرد تصمیمها را بر پایه تحلیل اتخاذ کند. این بخش از سخنان، بیشتر به تجربه زیسته گوینده متکی بود و از همین رو، جزئیاتی از نحوه تعامل و همکاری را دربر میگرفت.
مدیریت انسجامبخش در مجلس
محمدرضا باهنر در سخنان خود، تمرکز را بر دوره ریاست علی لاریجانی بر مجلس شورای اسلامی قرار داد. او با اشاره به تجربه حضور در چند دوره مجلس، این دوره را از منظر نحوه اداره جلسات و تعامل با نمایندگان مورد توجه قرار داد. به گفته باهنر، یکی از ویژگیهای مهم لاریجانی، توانایی ایجاد تعامل و حفظ انسجام در میان نمایندگان با دیدگاههای مختلف بود. او همچنین پیشنهاد داد که خاطرات نمایندگان از این دوره، بهصورت مکتوب جمعآوری شود تا بتوان تصویر دقیقتری از این تجربه ارائه داد. در ادامه، باهنر به پیشینه علمی لاریجانی اشاره کرد و ترکیب تحصیلات مهندسی و علاقه به فلسفه را عاملی برای شکلگیری نوعی نگاه تحلیلی متفاوت دانست. او همچنین به دوره مدیریت در صداوسیما پرداخت و تولید برخی آثار نمایشی را از جمله خروجیهای آن دوره عنوان کرد.
ارتباط مستمر با علما و مراجع
حجتالاسلام رسول جعفریان، رئیس کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران نیز در سخنان خود، تمرکز را بر شیوه مواجهه لاریجانی با مسائل قرار داد. او با بیان اینکه «برای او مسأله لاینحل وجود نداشت»، توضیح داد این ویژگی بیشتر از طریق مشورت و استفاده از نظرات کارشناسی شکل میگرفت. جعفریان همچنین به تجربه همکاری خود با لاریجانی در مقاطع مختلف، از صداوسیما تا مجلس و فعالیتهای کتابخانهای اشاره کرد و این همکاریها را زمینهای برای شناخت دقیقتر از ویژگیهای مدیریتی او دانست. در ادامه، او به تأثیرپذیری فکری لاریجانی از آثار مرتضی مطهری پرداخت و این تأثیر را در شکلگیری نگاه فلسفی و تحلیلی او مؤثر دانست. به گفته جعفریان، ترکیب این تأثیر با تجربههای دانشگاهی، به نوعی رویکرد میانرشتهای در تفکر او منجر شده بود.
در کنار مباحث مدیریتی و سیاسی، بخشی از سخنان به ویژگیهای فردی شهید لاریجانی اختصاص داشت. از جمله مواردی که مطرح شد، میتوان به توجه محدود به مسائل مالی، روحیه تعاملی، علاقه به مطالعه و ارتباط مستمر با طیفهای مختلف فکری اشاره کرد. جعفریان در این بخش، به جلسات منظم لاریجانی با گروههای مختلف و نیز ارتباط او با حوزههای علمی و دینی اشاره کرد و این ارتباطات را بخشی از شیوه مدیریت او دانست و در این باره گفت: «او به روحانیت علاقهمند بود و بارها شنیدهایم که به مراجع توجه و ارادت داشت. در عین حال، حتی روحانیون منتقد و متدین حتی آنهایی که با او زاویهای داشتند نیز مورد توجه او قرار میگرفتند. دیدارهای او با افراد مختلف نشان میدهد که تا چه اندازه با طیفهای متنوعی از افراد ارتباط داشت؛ بهگونهای که وظیفه خود میدانست هر دو یا سه ماه یکبار جلساتی برگزار کند و به دیدار مراجع برود.»
می توان گفت در مراسم چهلمین روز شهادت شهید لاریجانی مجموعهای از روایتها مطرح شد که هر یک از زاویهای متفاوت به شخصیت و کارنامه شهید علی لاریجانی پرداختند؛ از تحلیلهای مفهومی درباره مدیریت و سیاستورزی گرفته تا روایتهای مبتنی بر تجربههای شخصی، همگی در یک فضا کنار هم قرار گرفتند. درواقع این تنوع روایتها، تصویری چندلایه از یک چهره سیاسی ارائه میدهد؛ تصویری که در آن مدیریت اجرایی، فعالیت فرهنگی، تعاملات فردی و رویکرد فکری، همزمان مورد توجه قرار گرفتهاند.
برخی از حاضران در مراسم چهلم شهید لاریجانی در گفتوگو با «ایران» از ویژگیهای او گفتند
سمبل عقلانیت در مدیریت
دیروز، تالار وحدت تهران میزبان جمع زیادی از شخصیتهای سیاسی، فرهنگی و مدیران ارشد کشور بود تا چهلمین روز شهادت علی لاریجانی، از چهرههای شاخص نظام جمهوری اسلامی ایران را گرامی بدارند. در حاشیه این مراسم، تعدادی از یاران و همکاران نزدیک لاریجانی در گفتوگوهای اختصاصی با «ایران»، به بیان خاطرات و ویژگیهای اخلاقی و مدیریتی او پرداختند.
نوری قزلجه:
لاریجانی از شخصیتهای بینظیر تاریخ معاصر بود
غلامرضا نوری قزلجه، وزیر جهاد کشاورزی و نماینده سابق مجلس از جمله شخصیتهای حاضر در این مراسم بود که در گفتوگو با خبرنگار «ایران» اظهار کرد: «شهید لاریجانی یکی از شخصیتهای بسیار بزرگ و برجسته تاریخ معاصر کشورمان بودند. شخصیتی که نبوغ و توانمندیهای ویژهای داشت و معمولاً در تاریخ ملتها، چنین افراد بزرگی به ندرت تکرار میشوند.» وی افزود: «متأسفانه، کشور نتوانست بهطور کامل از وجود چنین شخصیتهای بینظیری که دارای ذهنی توسعهگرایانه، هوش فراوان، خلاقیتهای شگرف و توانمندیهای سیاسی منحصر به فرد بودند، بهرهبرداری کند. این عدم بهرهگیری از پتانسیلهای ایشان، قطعاً یک خسارت بزرگ برای کشور محسوب میشود.»
نوری گفت: «امیدواریم که راه ایشان همواره پر از رهرو باشد و افرادی که به دنبال توسعه و پیشرفت این کشور هستند، از مسیر ایشان الهام بگیرند. از ایشان باید بهعنوان یک الگوی بزرگ یاد کرد و خاطرات و آثار ایشان را در ذهنها زنده نگه داشت تا در این مسیر، نسلهای آینده بتوانند از آموزههای ایشان بهرهبرداری کنند.»
علی باقری کنی:
لاریجانی بهمعنای واقعی کلمه یک انسان متدین بود
علی باقری کنی، معاون بینالملل شورای عالی امنیت ملی که با حکم شهید لاریجانی به این مقام منصوب شده بود، در گفتوگویی اظهار کرد: «علی لاریجانی بهمعنای واقعی کلمه یک انسان متدین بود. بهویژه در مقطع اخیر حیات ایشان که همراهشان بودم، بهعینه نشانههای روشنی از پایبندی به مبانی انقلاب اسلامی و باور عمیق به آن دیده میشد؛ و اینکه تلاش میکرد در مسیری که پیش رو دارد، این مبانی را بهصورت عینی جلوه دهد.»
وی افزود: «یادم هست در اواسط جنگ ۱۲ روزه، جملهای گفت که برای من بسیار درسآموز بود. او گفت: اینها فکر میکنند با یک تهاجم نظامی میتوانند کاری را پیش ببرند؛ ما فرزندان این انقلابیم و برای آن، جانمان را هم حاضریم بدهیم. حتی تأکید میکرد که حاضر است سلاح به دست بگیرد و از کیان نظام، انقلاب و کشور دفاع کند. این روحیه، بسیار ارزشمند بود و در عرصههای دیگر هم خود را نشان میداد.» باقری کنی با اشاره به روحیه مدیریتی لاریجانی تصریح کرد: «ایشان یک مدیر مؤلف بود؛ یعنی در هر عرصهای که وارد میشد، سعی میکرد چهارچوبها و سازوکارهای جدید مدیریتی را طراحی و اجرا کند تا مجموعه را به نتیجه برساند. در همین مقطع اخیر، یعنی حدود ۲۰۰ روزی که مسئولیت شورای عالی امنیت ملی را برعهده داشت، هرجا با مانع یا مشکلی روبهرو میشد، با فکر و تدبیرش راهگشایی میکرد. هیچوقت در ایشان نه ناامیدی دیدم، نه یأس و نه احساس بنبست. حتی جاهایی که برخی دچار سستی میشدند، او با صلابت بهدنبال راهحل بود و معمولاً هم آن را پیدا میکرد.»
صفار هرندی:
خاصیت گرهگشایی، ویژگی برجسته لاریجانی بود
«محمدحسین صفار هرندی» در گفتوگو با «ایران»، لاریجانی را مردی دوستداشتنی توصیف کرد و گفت: «علی لاریجانی مردی دوستداشتنی بود؛ از این جهت که هرکس به نوعی میتوانست با او ارتباط بگیرد. اگر کسی دوستدار علم بود، او را میپسندید؛ اگر طرفدار عقلانیت بود، لاریجانی برایش چهرهای قابل قبول بود. اهل فرهنگ و هنر هم در او یک حامی و هدایتکننده میدیدند. حتی برای کسانی که اهل طنز بودند، او حرفی برای گفتن داشت. و در نهایت، برای کسانی که به دنبال یک سیاستمدار متدین بودند، لاریجانی از همان جنس بهشمار میآمد.»
وی با اشاره به همکاری در مجمع تشخیص مصلحت نظام افزود: «در دورهای که با ایشان در مجمع تشخیص مصلحت نظام همکار بودم، بهویژه در جلسات مختلف و بهخصوص در هیأت عالی نظارت، یک ویژگی برجسته در ایشان دیده میشد: خاصیت گرهگشایی. هرجا بحثی به سمت بنبست میرفت، مداخله ایشان میتوانست مسیر را باز کند و بنبست را بشکند. این خصوصیت را در دیگر مسئولیتهایش نیز با خود داشت.» صفار هرندی تصریح کرد: «در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز میراثی از ایشان به جا مانده است. با اینکه دوره مسئولیت وی کوتاه بود، اما از همکاران میشنیدیم که بسیاری از اتفاقات مثبت همان دوره یکساله یا اندکی بیشتر رقم خورده است. همچنین در صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران نیز منشأ اقدامات و خیرات گستردهتری بود. در مجموع، خداوند ایشان را رحمت کند. امیدوارم مسیری که او پیمود، بتواند الهامبخش و راهنمای کسانی باشد که به او علاقه داشتند و قصد دارند راهش را ادامه دهند.»
محمدعلی ابطحی:
لاریجانی از مرزهای تعادل مراقبت می کرد
«محمدعلی ابطحی» دیگر چهره حاضر در این مراسم، در گفتوگو با «ایران» با تأکید بر برجستهترین دوره زندگی سیاسی لاریجانی عنوان کرد: «من بهترین بخش زندگی سیاسی علی لاریجانی را در دهه پایانی عمرشان میبینم؛ دورهای که البته با انتقادهای زیادی هم همراه بود، بهدلیل همان تفکر متفاوت و مترقی که در ذات ایشان وجود داشت و در این سالها بیشتر بروز پیدا کرده بود.»
ابطحی افزود: «ایشان گاهی وقتی به یک نتیجه مشخص میرسید، این شجاعت را داشت که تصمیماتی کاملاً متفاوت با گذشته خود بگیرد. این ویژگی، در فضای سیاست ایران، کمتر دیده میشود. آقای لاریجانی در این دهه پایانی عمرشان به نوعی سمبل تدبیر و عقلانیت شده بود؛ چیزی که بهخصوص در شرایط جنگ، بهشدت به آن نیاز داریم.» وی ادامه داد: «واقعیت این است که در چنین شرایطی، اگر سرنوشت کشور در اختیار جریانهای صرفاً احساسی قرار بگیرد، ممکن است با آسیبهای جدی مواجه شویم. تجربههایی مانند جنگ ایران و عراق نشان داده که در برخی مقاطع، امکان بهرهگیری از فرصتها و تقویت موقعیت کشور وجود داشته، اما این امر نیازمند نگاه دقیق، مدبرانه و دور از هیجان بوده است.» ابطحی تصریح کرد: «لاریجانی از جمله افرادی بود که میتوانست از این مرزها و تعادلها مراقبت کند. بهواسطه ارتباط مؤثری که با ساختار حاکمیت داشت، این توان را داشت که میان بخشهای مختلف هماهنگی ایجاد و نگاه مدبرانه خود را به سایر حوزهها نیز منتقل کند.»
انتهای پیام/