ترامپ چگونه در دام افتاد؟ / مسیر طی شده ایالات متحده آمریکا از «خشم حماسی» به «شکست حماسی»
وزیر خارجه آمریکا در نشست مطبوعاتی خود اعلام کرد عملیات موسوم به «خشم حماسی» پایان یافته است. ساعتی بعد دونالد ترامپ هم از توقف عملیات «پروژه آزادی» گفت؛ تنها ۴۸ ساعت پس از آنکه واشنگتن از آغاز چنین عملیات پر سر و صدایی در تنگه هرمز خبر داده بود!
گروه جهان: رئیسجمهوری آمریکا، عصر سهشنبه به وقت محلی اعلام کرد که این عملیات بهطور موقت تعلیق میشود؛ تصمیمی که به ادعای او در چهارچوب تلاشها برای دستیابی به توافق پایان جنگ و بازگشایی تنگه هرمز اتخاذ شده است.
به ادعای مقامات آمریکایی طرح ترامپ که قرار بود نشانهای از کنترل اوضاع در یکی از حساسترین آبراههای جهان باشد؛ خیلی زود اسیر واقعیات میدانی شد و چیزی که قرار بود نمایش قدرت آمریکا در تنگه هرمز باشد، حالا به یکی از سریعترین عقبنشینیهای تاریخ جنگها تبدیل شده است. این در حالی است که بر اساس گزارشهای رسانهای تردد در تنگه هرمز تقریباً به صفر رسیده است؛ وضعیتی که در تحلیلها از آن بهعنوان نشانهای از برتری میدانی ایران در منطقه یاد میشود.
روایت رسمی دونالد ترامپ از راهبردش در قبال ایران، سالها بر یک ادعای ساده استوار بود: «فشار» میتواند ایران را یا به زانو درآورد یا وادار به پذیرش توافقی «بهتر» از توافق هستهای پیشین کند. این سودای چند ساله در نهایت مسیر خود را به سوی جنگ کج کرد و ترامپ را در مهلکهای انداخت که به جرأت میتوان گفت نه ایالات متحده و نه هیچیک از رؤسایجمهوری آمریکا دست کم در 5 دهه گذشته چنین شکستی را تجربه نکردهاند.
با نگاه به ارزیابیهای منتشرشده در رسانهها و اندیشکدههای جریان اصلی آمریکا طی 60 روز گذشته، تصویری که از جنگ انتخابی علیه ایران شکل میگیرد، نه یک پیروزی قاطع که فقط ترامپ و وزیر جنگش پیت هگزت به آن معتقدند، بلکه رویایی ناکام و سرابی است که نتانیاهو و باند صهیونیستی مقابل رئیسجمهوری آمریکا ترسیم کردند.
در نگاه اول، صورتبندی مسأله صرفاً این نیست که سیاست ترامپ به نتیجه دلخواه نرسید؛ مسأله این است که مجموعهای از تصمیمهای آشفته کاخ سفید ترامپ، از همان ابتدا، مسیر را بهسوی بنبست سوق داد. در چنین شرایطی است که نیویورک تایمز مینویسد: ترامپ همچنان به دنبال فرمول جادوییای است که او را در ایران به پیروزی برساند اما مقامات و تحلیلگران میگویند که اعتقاد ترامپ مبنی بر اینکه تاکتیکهای او منجر به عقبنشینی ایران خواهد شد، عمیقاً نادرست است. آنها میگویند که این یک برداشت نادرست از استراتژی، روانشناسی و توانایی جمهوری اسلامی ایران برای سازگاری با شرایط است. ایران فعلاً دست بالا را دارد و میتواند مانند گذشته، در مقابل مشکلات اقتصادی ایستادگی کند.
دیوید ایگناتیوس، ستون نویس مشهور واشنگتن پست هم در این رسانه آمریکایی نوشته است: رؤسایجمهوری به مدت ۴۷ سال از جنگ با ایران اجتناب کردند. ایران بزرگ و هوشمند است. راههای خروج آسانی وجود ندارد. ترامپ از گزارشهای اطلاعاتی خود به سادگی عبور کرد. فکر میکرد ایران مثل ونزوئلا است، حاضر میشوی، تسلیم میشوند، تمام. حالا او گیر افتاده است. هیچ کس برای کمک نمیآید و او به سختی در حال یادگیری عواقب پیشبینینشده است.
آمریکا زیر فشار
علاوه بر عملکرد متناقض ترامپ، آمریکا در عرصه نظامی نیز با هزینهها و آسیبهایی مواجه شدهاست؛ موضوعی که یکی از دلایل مهم نقطه پایان گذاشتن بر «عملیات خشم حماسی» باشد. طبق تحلیلی از تصاویر ماهوارهای توسط واشنگتن پست، از زمان آغاز جنگ رمضان، حملات هوایی ایران حداقل به ۲۲۸ سازه یا تجهیزات در پایگاههای نظامی آمریکا در سراسر خاورمیانه از جمله آشیانهها، پادگانها، انبارهای سوخت، هواپیماها و تجهیزات کلیدی رادار، ارتباطات و دفاع هوایی، آسیب زده یا آنها را نابود کرده است. میزان تخریب بسیار بیشتر از آن چیزی است که دولت آمریکا به طور علنی اعلام کرده یا قبلاً گزارش شده است.
به گفته مقامات، تهدید حملات هوایی باعث شد برخی از پایگاههای آمریکا در منطقه برای نگهداری پرسنل در سطح عادی بسیار خطرناک شوند و فرماندهان در آغاز جنگ بیشتر نیروها را از این پایگاهها خارج کردند تا از برد آتش ایران دور باشند.
دریافت تصاویر ماهوارهای از خاورمیانه در حال حاضر به طور غیرمعمول دشوار است. دو ارائهدهنده بزرگ تجاری، ونتور و پلنت، به درخواستهای دولت آمریکا - بزرگترین مشتریشان - پاسخ دادهاند تا انتشار تصاویر منطقه را محدود کنند یا به تأخیر اندازند یا به طور نامحدود متوقف کنند. در حالی که جنگ ادامه دارد و ارزیابی حملات متقابل ایران را دشوار یا غیرممکن میسازد. این محدودیتها کمتر از دو هفته پس از آغاز جنگ اعمال شدند.
برای این بررسی - یکی از اولین گزارشهای جامع عمومی درباره خسارات به تأسیسات آمریکا در منطقه - واشنگتن پست بیش از ۱۰۰ تصویر ماهوارهای با وضوح بالای منتشر شده توسط ایران را بررسی کرد. صحت ۱۰۹ تصویر با مقایسه آنها با تصاویر با وضوح پایینتر از سیستم ماهوارهای اتحادیه اروپا، کوپرنیکوس و همچنین تصاویر با وضوح بالا از پلنت در صورت موجود بودن، تأیید میشود.
در جستوجوی جداگانهای در تصاویر پلنت، ۱۰ سازه آسیبدیده یا نابود شده یافت میشود که در تصاویر منتشر شده توسط ایران مستند نشده بود. در مجموع، واشنگتن پست ۲۱۷ سازه و ۱۱ قطعه تجهیزات آسیبدیده یا نابود شده در ۱۵ پایگاه نظامی آمریکا در منطقه یافت.
کارشناسانی که این تحلیل را بررسی کردند گفتند خسارات در این پایگاهها نشان میدهد که ارتش آمریکا تواناییهای هدفگیری ایران را دست کم گرفته، به اندازه کافی با جنگ پهپادی مدرن سازگار نشده و برخی پایگاهها را کمحفاظت گذاشته است.
مارک کانسیان، مشاور ارشد مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی و سرهنگ بازنشسته نیروی دریایی که تصاویر ایرانی را به درخواست واشنگتن پست بررسی کرد گفت:«حملات ایرانیها دقیق بوده است. هیچ گودال تصادفی که نشاندهنده خطا باشد وجود ندارد.»
در ادامه یک مقام آمریکایی دیگر گفت که خسارات وارده به پایگاه پشتیبانی نیروی دریایی «گسترده» است و ستاد فرماندهی آنجا به پایگاه نیروی هوایی مکدیل در تامپا، فلوریدا، محل فرماندهی مرکزی ایالات متحده، منتقل شده است. این مقام گفت بعید است که نیروها، پیمانکاران یا کارمندان «به این زودیها» به این پایگاه بازگردند.
دو مقام دیگر گفتند که نیروهای آمریکایی ممکن است هرگز به تعداد زیاد به پایگاههای منطقهای بازنگردند، اگرچه هنوز تصمیم نهایی گرفته نشده است.
ماکسیمیلیان برمر یک افسر بازنشسته نیروی هوایی گفت: «ما از عصر مخفیکاری به عصری رسیدهایم که کل فضای نبرد به طور فزایندهای شفاف است. به نظر میرسد که باید در حالت تهاجمی باشیم، اما قطعاً در اطراف این پایگاهها در حال دفاع هستیم.»
برش
سیاستهای متزلزل ترامپ
اقدامات متناقض ترامپ با موجی از واکنشها و انتقادات در میان تحلیلگران و روزنامهنگاران، چه در داخل آمریکا و چه در سطح بینالمللی روبهرو شده است. بسیاری از ناظران سیاسی این رویکرد را نشانهای از نبود انسجام در تصمیمگیریهای امنیتی و سیاست خارجی واشنگتن میدانند و معتقدند تغییرات سریع در مواضع و اجرای طرحها، بیش از آنکه بیانگر کنترل اوضاع باشد، از نوعی بنبست در برابر ایران حکایت دارد. در همین راستا، دیوید هرست، سردبیر «میدل ایست آی» در یادداشتی نوشت: دونالد ترامپ در مواجهه با ایران به یک بنبست کامل رسیده است. او پس از پایان جنگ ۱۲روزه ادعا کرد تأسیسات هستهای ایران را نابود کرده است، اما در ۲۸ فوریه دوباره با همان بهانه به ایران حمله کرد. تناقضی که بهگفته هرست، نشانهای از سردرگمی در سیاستهای ترامپ دارد. هرست در ادامه به این نکته اشاره میکند که شواهدی از یک برنامه منسجم و فعال برای ساخت سلاح هستهای در ایران مشاهده نشده و اورانیوم غنیشده بیش از آنکه نشانهای از حرکت بهسوی تسلیحات باشد، بهعنوان ابزاری برای چانهزنی از سوی تهران مورد استفاده قرار میگیرد.
ایان پرود، عضو پیشین سرویس دیپلماتیک سلطنت انگلستان نیز با اشاره به اینکه ترامپ پیوسته از احتمال فروپاشی اقتصاد ایران در سایه تشدید تحریمها و انزوای بینالمللی سخن میگوید و گاه این روایت را در جهت توجیه ادامه جنگ مطرح میکند و گاهی از آن برای تهدید ایران به توافق استفاده میکند، میگوید: «تجربههای گذشته نشان میدهد این ارزیابیها قطعی و درست نیستند. اگر ایران در سالهای پیش از جنگ، در دورهای که صادرات نفت و درآمدهایش تحت فشار و کاهش قرار داشت، دچار فروپاشی اقتصادی نشد، اکنون نیز با توجه به شرایط نسبتاً بهتر بازار انرژی، چنین سناریویی غیرمحتمل به نظر میرسد. این در حالی است که اکنون آمریکاییها با افزایش قیمتها مواجه شدهاند؛ بهطوریکه قیمت بنزین در عرض یک ماه حدود ۳۰ درصد رشد کرده و سایر کالاهای ضروری خانوارها نیز گرانتر شدهاند.»
انتهای پیام/