میثاق دوباره میان هنر و جامعه / نمایشگاه بزرگ «برای ایران» در خانه هنرمندان آغاز به کار کرد

سعیده احسانی‌راد؛  گروه فرهنگی / نمایشگاه گروهی هنرهای تجسمی «برای ایران» با حضور حدود ۳۰۰ اثر در رشته‌های نقاشی، نقاشی‌خط و مجسمه، به همت مؤسسه «کمک به توسعه فرهنگ و هنر» و با همکاری خانه هنرمندان ایران برپا شده است؛ رویدادی که در یکی از دشوارترین مقاطع فرهنگی و اقتصادی، با هدف حمایت عملی از هنرمندانی که همچنان به خلق اثر ادامه می‌دهند، تمام گالری‌ها و فضاهای خانه هنرمندان – حتی راهروها – را به صحنه‌ای برای نمایش و فروش آثار و حفظ تداوم حیات هنری و ارتباط میان هنرمندان و مخاطبان تبدیل کرده است.

سید صادق پژمان، مدیرعامل مؤسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر، به‌عنوان متولی برپایی این رویداد در تشریح جزئیات این نمایشگاه به «ایران» گفت: «نمایشگاه و کارگاه‌های هنری «برای ایران»، فراتر از یک بستر فروش است. این نمایشگاه  به نوعی کنشگری اجتماعی و ایجاد فضایی برای همدلی و تقویت پیوندهای فرهنگی جامعه در دوران پس از جنگ تحمیلی به شمار می‌آید.»
پژمان، اهداف دیگر برپایی این نمایشگاه را پایداری خلاقیت، حمایت از استمرار خلق آثار هنری و جلوگیری از ایستایی استعدادهای درخشان کشور با تقویت زیرساخت‌های حرفه‌ای دانست و افزود:«رونق‌بخشی به اکوسیستم هنر، پیوند زدن ظرفیت‌های بخش خصوصی و نهادهای اقتصادی به بدنه هنر تجسمی برای ایجاد یک ساختار مالی مستحکم و عزتمند برای هنرمندان در این نمایشگاه دیده شده است. 
مدیرعامل مؤسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر در پاسخ به این سؤال که قرار است چه حمایت‌هایی در این نمایشگاه از هنرمندان صورت گیرد، اظهار کرد:«مؤسسه با برگزاری نمایشگاه‌های تخصصی و دعوت از مجموعه‌ای از سازمان‌ها، شرکت‌ها و نهادهای اقتصادی، فضایی حرفه‌ای و کارآمد برای عرضه و فروش آثار هنری فراهم می‌کند. هدف ما این است که با بهره‌گیری از ابزارهای حمایتی نوین از جمله توثیق آثار هنری و ارائه تسهیلات خرید مبتنی بر پنل‌های اعتباری (BNPL) فرهنگی، قدرت خرید آثار هنری را برای خریداران و حتی خود هنرمندان افزایش دهیم. این رویکرد به خلق یک جریان پایدار حمایتی در جامعه هنری کشور کمک کرده و فرصت دیده ‌شدن، فروش بیشتر و رشد اقتصادی هنرمندان را تقویت می‌کند.»
او درباره اینکه عواید فروش آثار هنرمندان چطور به دست آنها خواهد رسید، بیان کرد:«در نمایشگاه و کارگاه‌های هنری «برای ایران»، فروش آثار به‌صورت مستقیم و در محل نمایشگاه انجام می‌شود و فرآیندهای مالی و تسویه‌حساب با هماهنگی خانه هنرمندان به‌عنوان مشارکت‌کننده اصلی در این نمایشگاه صورت می‌گیرد. این رویداد در عین توجه به شفافیت و نظم مالی، تلاش دارد درآمد حاصل از فروش آثار را در چهارچوبی حرفه‌ای و قابل اتکا به هنرمندان منتقل کند تا علاوه بر تأمین معیشتی، زمینه استمرار خلاقیت و فعالیت حرفه‌ای آنان فراهم شود.»
پژمان ادامه داد:«در اصل، سهم هنرمند در این نمایشگاه محفوظ است و سعی کردیم بستری را ایجاد کنیم که هنرمندانی که در این ایام نتوانستند اثر خودشان را به نمایش بگذارند، در نمایشگاه حضور یابند تا آثار خود را در این بستر عرضه کنند و عواید هم بر اساس قوانین خانه هنرمندان متوجه خود هنرمندان است.»
او درباره اینکه آیا ضمانت آثار در بانک و اختصاص وام به هنرمندان نیز در این نمایشگاه مورد توجه قرار گرفته است، گفت:«رویکرد اصلی مؤسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر، «واسطه‌گری و ابزارسازی» است تا بتواند با ابزارهایی که دارد، از هنرمندان حمایت کند. نمایشگاه و کارگاه‌های هنری «برای ایران»، صرفاً یک بستر فروش نیست؛ بلکه میثاقی دوباره میان هنر و جامعه است. در همین راستا، ایجاد زیرساخت‌های مالی پایدار برای هنرمندان نیز مورد توجه قرار گرفته است. 
او درباره اینکه آیا مؤسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر، برنامه حمایتی از هنرمندانی که در جنگ تحمیلی متحمل خسارت شدند نیز به‌طور جداگانه دارد، توضیح داد:«بله، رویکرد اصلی مؤسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر، «واسطه‌گری و ابزارسازی» است تا بتواند با ابزارهایی که دارد از هنرمندان حمایت کند. مؤسسه برای هنرمندانی که در جریان جنگ آسیب دیده‌اند، برنامه‌های حمایتی مستقل و ویژه‌ای را پیش‌بینی کرده است. این حمایت‌ها با هدف کاهش فشارهای ناشی از خسارت، حفظ تداوم فعالیت هنری و کمک به بازگشت هنرمندان به چرخه خلق و عرضه آثار اجرا می‌شود. »

بــــرش

جمشید حقیقت‌شناس، مدیر گالری‌های خانه هنرمندان:
در هر شرایطی به هنر نیاز داریم

جمشید حقیقت‌شناس، مدیر گالری های خانه هنرمندان، درباره برپایی نمایشگاه «برای ایران» در خانه هنرمندان به «ایران» گفت: «درخواستی از طرف «مؤسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر» مطرح شد که می‌خواستند به هنرمندانی که در شرایط خاص این روزها به خاطر جنگ تحمیلی هنوز کار هنری می‌کنند و اثر هنری خلق می‌کنند کمک و از آنها حمایت کنند. برای همین نیاز داشتند که ما هم کمی راهنمایی‌شان کنیم و این کار را انجام دادیم. در واقع ما فضا را در اختیارشان قرار می‌دهیم و مقداری هم کمک می‌کنیم.»
او در پاسخ به این سؤال که آیا شما نقش مشاوره هم داشتید، گفت:«بله، مشورت دادیم و آنها را راهنمایی کردیم. البته خودشان قبلاً تجربه داشتند، اما از تجربه‌های خانه هنرمندان و همچنین تجربه‌های خارج از این مجموعه هم آگاه بودند و می‌خواستند از این تجربیات استفاده شود. علت انتخاب خانه هنرمندان این بود که به هر حال اینجا محل رفت‌وآمد و پاتوق هنرمندان است و انجمن‌های مختلف هنری هم در این مکان حضور دارند و فعالیت می‌کنند. بنابراین دوست داشتند که این نمایشگاه حتماً در خانه هنرمندان برگزار شود.»
حقیقت‌شناس درباره تعداد آثار به نمایش‌ درآمده و نحوه انتخاب و دعوت هنرمندان به این نمایشگاه اظهار کرد: «حدود ۳۰۰ اثر ارائه شده؛۱۸۰ تابلوی نقاشی و ۷۰ اثر نقاشیخط. ما پیشنهاد دادیم که دعوت به شکل گسترده انجام شود، نه به این صورت که صرفاً محدود به هنرمندان خاصی باشد. اگر صرفاً یک گروه خاص دعوت می‌شد، ممکن بود تعداد زیادی از هنرمندان حذف شوند و ما چنین چیزی را نمی‌خواستیم. ابتدا از هنرمندانی که در طول سال در خانه هنرمندان فعالیت داشتند و نمایشگاه برگزار کرده بودند دعوت کردیم. همچنین با رؤسای انجمن‌های هنری مختلف تماس گرفتیم؛ مثل انجمن نقاشان، انجمن هنرمندان مجسمه‌ساز، انجمن گرافیست‌ها و حتی انجمن سفال و سرامیک. از طریق این انجمن‌ها هم تلاش کردیم هنرمندان مختلف در این مجموعه حضور داشته باشند، البته از آنجا که امکان پوشش همه رشته‌ها وجود نداشت، تمرکز اصلی ما روی سه رشته نقاشی، نقاشیخط و مجسمه بود. به هر حال فضای ما محدود بود.» حقیقت‌شناس درباره نحوه نمایش آثار در گالری‌های خانه هنرمندان گفت: «همه گالری‌ها و راهروهای خانه هنرمندان درگیر این نمایشگاه هستند.  همچنین در روز افتتاحیه، در طبقه پایین ورکشاپ یا کارگاه نقاشیخط برگزار می‌شود و هنرمندان در آنجا به اجرای زنده این هنر می‌پردازند. این هم با پیشنهاد دوستان برگزارکننده انجام شده است.»
او در پاسخ به این سؤال که فکر می‌کنید در شرایط فعلی، با توجه به اینکه برخی گالری‌ها تعطیل هستند و فعالیت‌ها کمتر شده، برگزاری چنین نمایشگاه‌هایی چقدر می‌تواند به هنرمندان در شرایط خاص کمک کند، گفت: «ببینید، اگر ما به هنر به عنوان امری نگاه کنیم که در تمام طول زندگی به آن نیاز داریم ـ نه فقط هنرمندان، بلکه همه مردم ـ آن‌وقت می‌بینیم که هنر تعطیل‌بردار نیست؛ هنر مثل غذا خوردن است. همان‌طور که در شرایط جنگ هم انسان غذا می‌خورد، به هنر هم نیاز دارد. هنر به کیفیت زندگی کمک می‌کند و باعث می‌شود زندگی ادامه پیدا کند. هدف این نمایشگاه هم همین است؛ اینکه این جریان ادامه پیدا کند. هنرمندان کار می‌کنند، آثارشان را ارائه می‌‌دهند، آثار فروخته می‌شود، مخاطبان می‌آیند و می‌بینند چه آثاری تولید شده و در حوزه هنر چه اتفاقاتی افتاده است. همچنین خود هنرمندان همدیگر را می‌بینند و ارتباط میان آنها حفظ می‌شود.»
 حقیقت‌شناس افزود: «اگر ما امروز چند هزار سال تمدن فرهنگی داریم، به این دلیل است که زنده بوده‌ایم، فعال بوده‌ایم و حتی در شرایط سخت هم توانسته‌ایم به کار خود ادامه بدهیم و این موضوع را نباید فراموش کنیم. در این نمایشگاه هم بسیاری از هنرمندان استقبال و کمک کردند تا این اتفاق شکل بگیرد. ما از هنرمندانی که فعال بودند دعوت کردیم؛ بعضی‌ها آمدند و بعضی‌ها هم نیامدند، چون هیچ اجباری در کار نبود.»
قابل ذکر است که نمایشگاه «برای ایـــــــــران» ، از ۲۸ اردیبهشت تا دوم خرداد، در همه‌ فضاهای نمایشگاهی خانه هنرمندان ایران برپاست.