هشدار ؛ قولنامه کاغذ معتبر نیست، حتما سند رسمی بگیرید

تا همین چند وقت پیش بسیاری از مردم تصور می‌کردند نوشتن یک برگه، گرفتن چند امضا و مهر، برای اعتبار یک قرارداد کافی است چرا که عادت داشتیم سر میز بنگاه یا دفتر کار با یک برگه کاغذ و چند امضا، تعهدات سنگین مالی و ملکی را نهایی کنیم بی خبر از آنکه، آن برگه‌ها سند اعتبار دارایی‌هایمان بود و خیالمان راحت بود که امضای طرف مقابل همه‌چیز را تضمین می‌کند اما حالا قانون با ادبیاتی صریح، سایه سنگین این اطمینان کاذب را از سر معاملات برداشت براین اساس نه قولنامه‌های دستی و نه توافق‌های شفاهی یا خارج از سامانه، هیچ اعتباری نزد مراجع قضایی ندارد چرا که قانون با رویکردی سخت‌گیرانه‌ای ثبت الکترونیک را به سنگ‌بنای اصلی معاملات تبدیل کرده و هرگونه توافقی که از این مسیر قانونی عبور نکند از نظر مراجع قضایی، هیچ است.

به گزارش ایرنا، تصویب این قانون در واقع هشدار به کسانی است که هنوز در دنیای سنتی معاملات سیر می‌کنند اینکه مراقب باشند چرا که فرقی نمی‌کند پای خرید یک ملک در میان باشد یا پیش‌فروش یک ساختمان، وقف یا حتی اجاره به شرط تملیک چرا که همان طور که گفته شد قانون‌گذار تمام این اعمال حقوقی را بدون استثنا مشمول ثبت الکترونیک کرده است.

پلیس نیز چندی پیش بار دیگر هشدار داد که انجام هرگونه قرارداد بدون ثبت الکترونیک به لحاظ قانونی هیچ ارزشی ندارد این در حالی است که با گذشت یک سال از راه اندازی رسمی سامانه ساماندهی اسناد غیررسمی و اجرای قانون مصوب 1۴۰۳ همچنان قراردادهای کاغذی قربانی می‌گیرد.

بر اساس این قانون تمامی اعمال حقوقی که موضوع یا نتیجه آن‌ها منجر به انتقال مالکیت عین، انتقال حق انتفاع، انتقال اموال غیرمنقول، وقف، انعقاد عقود، اجاره به شرط تملیک یا هرگونه پیش‌فروش ساختمان و تعهدات مشابه می‌ شود، «لزوماً و بدون استثنا» باید در سامانه ثبت الکترونیک اسناد به ثبت برسد و هرگونه اقدام به عقد و ایقاع خارج از این سامانه، از نظر قانونی فاقد اعتبار بوده و در صورت بروز هرگونه اختلاف، دعاوی راجع به آن در مراجع قضایی، شبه‌قضایی و هیات‌ها، بسیار سخت و رسیدگی به این دعاوی و اثبات آن زمان بر و طاقت فرسا خواهد بود.

مراقب تله‌های کاغذی باشید

در پرونده‌های اخیر، بسیاری از فروشندگان با سوءاستفاده از عدم ثبت قرارداد در سامانه به راحتی زیر قولنامه‌های خود زده و ادعا می‌کنند که چنین توافقی وجود نداشته است در چنین وضعیتی، خریدار بدون مدرک رسمی راهی جز تحمل پیگیری‌های بسیار سخت و فرسایشی ندارد مسیری که در آن اثبات حق تقریبا غیرممکن است.

«علی» شهروند تهرانی است که در یک دفترخانه اسناد رسمی در حال ثبت سندی است، می‌گوید: از این قانون مطلع است در حالی که خیلی‌ها هنوز فکر می‌کنند اگر قرارداد را روی کاغذ بنویسند و امضا کنند کافی است در حالی که الان شرایط عوض شده و اگر ثبت نشود، دردسرش بعد مشخص می‌شود. یکی از بستگانمان به بد دردسری افتاد، با یکی از دوستانش به صورت دوستانه وارد معامله شد اما اکنون نمی تواند ادعایش را ثابت کند، دستش به جایی بند نیست. چندین سال است که به دادگاه می‌رود و می‌آید اما فایده ای ندارد، هم سرمایه‌ایش را از دست داده و هم در خانواده دچار مشکل شده، دیگر روح و روانی برایش باقی نمانده است.

به خواهر یا برادر خود هم اعتماد نکنید

وی ادامه می‌دهد: این قانون جدید ثبت الکترونیکی قراردادها بسیار قانونی خوبی است، جلوی بسیاری از اختلافات خانوادگی را از ابتدا می گیرد ضمن اینکه کاملا قانونی و رسمی است. در ثبت معاملات نباید به خواهر یا برادر خود اعتماد کرد، دوران ثبت قراردهای دستی به پایان رسیده خیلی باید هوشیار و آگاه باشیم. همه چیز اللکترونیکی شده و دیگر کارهای دستی جوابگو شرایط فعلی نیست.

«رضا» دچار اختلاف حقوقی با برادرش شده است، می‌گوید: تصور می‌کردم توافق‌نامه‌ای که امضا کردم، معتبر است، از طرفی به برادرم اطمینان صد درصدی داشتم. خبر نداشتم چه بلایی سر خودم می آورم. وقتی کار به پیگیری رسید تازه فهمیدیم نداشتن ثبت الکترونیکی چقدر کار را سخت می‌کند. الان حدود یکسالی است سر مغازه ای که پدرم برای ما باقی گذاشته بود با برادرم به مشکل خوردم. روز اول توافق کردم البته به صورت دستی که می تواند بدون چشم داشتی مغازه پدرم را بفروشد و سهم من را بعدها بدهد. او مغازه را فروخت و هیچ سهمی به من نداد و حالا می گوید تا حقی در این مغازه نداری، دستنوشته را به دادگاه بردم می‌گویند باید همه این ها را ثبت می کردی. حالا هم هیچ ارتباط خانوادگی با برادرم ندارم.

وی ادامه می دهد: باید رسانه به این مساله بپردازند تا مردم آگاه شوند، مطمئنا این قانون به نفع همه است، اول اینکه کسی فریب نمی‌خورد و راه کلاهبرداری نیز بسته می‌شود. من وقتی کارم به دادگاه افتاد تازه متوجه شدم چنین قانونی آمده است، خبر نداشتم که دیگر زمان قراردهای دستی منقضی شده ؛ باید بیشتر به این مساله پرداخته شود تا مردم آگاه شده و به دردسر نیفتند. دردادگاه بسیاری از افراد مثل من دچار دردسر شده بودند و همه از این قانون بی اطلاع بودند.

«مریم» یکی از شهروندانی است که در سایه بی اطلاعی از این قانون دچار ضرر شده است، می‌گوید: وقتی قاضی گفت این برگه برای ما اعتبار ندارد، شوکه شدم. مگر می‌شود خانه‌ای که پولش را داده‌ام، مال من نباشد؟ حالا میان دادگاه و بنگاه سرگردان هستم. قرارداد خرید خانه‌ام را در بنگاه یکی از آشناهایم تنظیم کردم، شاهد داشتم اما فقط در سامانه رسمی ثبت نکرده بودم حالا فروشنده مدعی است معامله کامل نشده چون فروشنده فامیل بود، گفت لازم نیست در سامانه ثبت کنیم. حالا زیر قولش زده و می‌گوید چیزی امضا نکرده‌ام.

این روایت‌ها واقعی است؛ روایت مردمی که با یک برگه امضا شده، خیالشان راحت بود و حالا در راهروهای دادگستری دنبال اثبات حقی می‌گردند که روی کاغذ نوشته شده اما در سامانه ثبت نشده است. قانون جدید ثبت اسناد یک پیام صریح برای همه مردم دارد اینکه دوران قولنامه‌های دستی به پایان رسیده و هر فردی بخواهد از دارایی و حقوق خود در برابر مخاطرات معاملات محافظت کند باید بداند که ثبت الکترونیک نه یک گزینه بلکه تنها راه ایمن برای اعتباربخشی به توافقات است. نادیده گرفتن این مسیر، تنها راه را برای از دست دادن تمام سرمایه‌ باز می‌گذارد.