بازگشت یک حلقه مهم در زنجیره فولاد

در واحد فولادسازی فولاد مبارکه، کوره‌های قوس الکتریکی نقش اصلی در تبدیل مواد فلزی از جمله آهن اسفنجی و قراضه به فولاد مذاب را برعهده دارند. این مجتمع دارای چندین کوره قوس الکتریکی ۲۰۰ تنی بوده که در کنار کوره‌های پاتیلی، واحدهای گاززدایی و ماشین‌های ریخته‌گری مداوم، زنجیره تولید تختال را شکل می‌دهند.

تختال تولیدشده در ادامه وارد خطوط نورد گرم و سرد می‌شود و به انواع ورق فولادی تبدیل می‌شود. بنابراین آسیب‌دیدن یک کوره قوس الکتریکی، صرفاً خرابی بخشی از تجهیزات نیست. این کوره بخشی از حلقه اصلی فولادسازی است و خروج آن از مدار می‌تواند بر توازن تولید در بخش‌های بعدی اثر بگذارد.

بازسازی در شرایط جنگی

سیدمحمد اتابک، وزیر صنعت، معدن و تجارت در جریان بازدید از مجتمع فولاد مبارکه از راه‌اندازی دوباره کوره شماره ۸ خبر داد و اعلام کرد: «عملیات بازسازی و نوسازی این کوره در مدت ۴۵ روز به پایان رسیده است.» به گفته او، این عملیات با تکیه بر دانش فنی مهندسان، تکنیسین‌ها و کارگران ایرانی انجام شد و تجهیزات آسیب‌دیده دوباره به مدار بهره‌برداری بازگشت.
اتابک افزود: «بازسازی این کوره تنها یک اقدام فنی نبود، بلکه پیامی از پایداری و خودباوری ملی است. امروز شاهد بهره‌برداری مجدد از این تجهیزات هستیم که با یاد و خاطره شهیدان گرانقدری که در زمان حمله دشمن در این مکان به فیض شهادت نائل آمدند، صورت گرفت.»

رقابت با زمان برای بازگشت تولید

در صنایع بزرگ، زمان توقف تولید یکی از مهم‌ترین شاخص‌های خسارت است. هر روز تأخیر در بازگشت یک بخش کلیدی به مدار، می‌تواند به کاهش تولید، اختلال در تحویل سفارش‌ها، افزایش فشار بر سایر واحدها و حتی رشد نیاز به واردات منجر شود. این موضوع درباره فولاد مبارکه اهمیت مضاعفی دارد؛ زیرا این مجتمع در تأمین ورق فولادی کشور نقش محوری دارد و محصولات آن در صنایع متعددی مصرف می‌شود.
در همین ارتباط وزیر صمت نیز در نشست مشترک با اعضای کمیسیون امور داخلی کشور و شوراهای مجلس عنوان کرده که بر اساس جمع‌بندی‌های انجام‌شده، سه هزار و سه واحد صنعتی در کشور دچار خسارت شده‌اند. البته بسیاری از این واحدها، از جمله مجموعه فولاد مبارکه، از صنایع مادر بودند که محصولات آنها به‌عنوان مواد اولیه در اختیار تعداد زیادی از شرکت‌ها و صنایع پایین‌دستی قرار می‌گرفت.
به گفته اتابک، توقف تولید در این واحدها می‌توانست به تعطیلی زنجیره‌ای بنگاه‌های کوچک و متوسط منجر شود که در این زمینه حمایت‌هایی از جمله تسهیلات و کمک‌های لازم برای واحدهای آسیب‌دیده در دستور کار قرار گرفت. همچنین مسائل جاری، بدهی به تأمین اجتماعی و سایر تعهدات مالی واحدها مورد بررسی قرار گرفت تا از توقف فعالیت واحدهای تولیدی و از دست رفتن نیروی انسانی جلوگیری شود.
وی با بیان اینکه در برخی کارخانه‌ها، بلافاصله پس از وقوع آسیب، عملیات بازسازی آغاز شد تا وقفه تولید به حداقل برسد، یادآور شد: «باید با تأمین منابع مورد نیاز، بازسازی فولاد با سرعت انجام شود تا این بخش به ظرفیت قبلی خود بازگردد و تا زمان بازگشت صنایع آسیب دیده به چرخه تولید، اول باید افزایش ظرفیت تولید داخل در دستور کار قرار بگیرد و در مرحله بعدی، برنامه‌ریزی برای واردات اقلام مورد نیاز است.»
 سعید زرندی، مدیرعامل گروه فولاد مبارکه نیز در بازدید از نواحی آسیب‌دیده این مجتمع، روند بازسازی مدول‌های احیای مستقیم و ناحیه فولادسازی را بررسی کرده و از تلاش شبانه‌روزی کارکنان برای بازگشت این بخش‌ها به مدار تولید سخن گفته بود. او بازسازی نواحی آسیب‌دیده را یک رکورد مهم برای صنعت کشور دانسته و بر تسریع فعالیت‌ها با حفظ کیفیت و استانداردهای فنی تأکید کرده بود.

نقش فولاد مبارکه در زنجیره صنعت

اهمیت این بازسازی زمانی روشن‌تر می‌شود که جایگاه فولاد مبارکه در اقتصاد صنعتی کشور در نظر گرفته شود. این مجتمع از ابتدای زنجیره، از واحدهای آهن‌سازی و احیای مستقیم تا فولادسازی، ریخته‌گری مداوم، نورد گرم و نورد سرد را در اختیار دارد. خروجی نهایی این زنجیره، محصولاتی است که در بازار داخلی تقاضای گسترده‌ای دارند. در بخش فولادسازی، مواد اولیه پس از ذوب در کوره‌های قوس الکتریکی و طی مراحل متالورژیکی، به تختال تبدیل می‌شود. تختال‌ها سپس در واحد نورد گرم به کلاف‌های فولادی تبدیل می‌شوند و بخشی از آنها نیز برای تولید محصولات نورد سرد، ورق روغنی، گالوانیزه، قلع‌اندود و رنگی به مراحل بعدی می‌روند.

این پیوستگی تولیدی باعث می‌شود هر اختلال در کوره‌های فولادسازی، بتواند بر چندین بخش بعدی اثر بگذارد. به همین دلیل، بازسازی کوره شماره ۸ را نباید فقط در سطح یک عملیات تعمیراتی دید. این اقدام در واقع بخشی از تلاش برای حفظ پایداری زنجیره تولید فولاد و جلوگیری از سرایت آسیب به بخش‌های پایین‌دستی است. در شرایطی که بسیاری از واحدهای کوچک و متوسط برای ادامه تولید به مواد اولیه صنایع مادر وابسته‌اند، بازگشت سریع فولاد مبارکه به ظرفیت قبلی می‌تواند نقش مهمی در ثبات بازار صنعتی داشته باشد.

برش

پیام صنعتی یک بازسازی سریع

درباره جزئیات فنی بازسازی کوره شماره ۸ هنوز اطلاعات زیادی منتشر نشده است؛ از جمله میزان دقیق آسیب، قطعات تعویض‌شده، حجم عملیات نسوز، وضعیت سامانه‌های برق و کنترل یا مراحل تست گرم. با این حال، آنچه تاکنون اعلام شده نشان می‌دهد بازسازی این کوره در شرایطی انجام شده که کشور همزمان با خسارت‌ها در بخش صنعت، ضرورت تأمین بازار داخلی و محدودیت‌های ناشی از شرایط جنگی روبه‌رو بوده است.  اکنون مسأله اصلی این است که تجربه این بازسازی چگونه به الگوی مدیریت بحران در سایر واحدهای صنعتی آسیب‌دیده تبدیل شود. در شرایطی که وزارت صمت از خسارت به هزاران واحد صنعتی خبر داده، سرعت در ارزیابی، تأمین مالی، بازسازی و بازگشت تولید، می‌تواند تعیین‌کننده میزان تاب‌آوری صنعت کشور باشد.
راه‌اندازی دوباره کوره شماره ۸ نشان داد که در صنایع مادر، زمان یک عامل حیاتی است. هرچه فاصله میان آسیب و بازگشت تولید کوتاه‌تر شود، هزینه‌های اقتصادی مرتبط نیز کاهش می‌یابد. فولاد مبارکه در این آزمون، یکی از مهم‌ترین تجهیزات فولادسازی خود را ظرف ۴۵ روز به مدار بازگرداند؛ عددی که اگر با حفظ ایمنی و کیفیت فنی همراه بوده باشد، می‌تواند به یکی از تجربه‌های قابل استناد در بازسازی صنعتی کشور تبدیل شود.