بازارها از فاز جنگ فاصله گرفتند

در مقابل، بورس تهران از کاهش ریسک سیاسی سیگنال مثبت گرفت. در بازارهای جهانی نیز معادله‌ای دوگانه شکل گرفت: نفت خام با فروکش کردن بخشی از ریسک ژئوپلتیک عقب نشست، اما طلای جهانی برخلاف انتظار اولیه، جهش کرد و بیش از ۲ درصد بالا رفت.

 دلار در تهران عقب نشست

نخستین واکنش جدی در بازار داخلی، در بازار ارز دیده شد. دلار که در پایان معاملات روز یکشنبه در سطوح بالاتری قرار داشت، روز دوشنبه با افتی در حدود ۱۰ هزار تومان تا محدوده ۱۶۲ هزار و ۵۰۰ تومان عقب نشست. تتر هم مسیر مشابهی را طی کرد و تا حوالی ۱۶۳ هزار و ۶۰۰ تومان پایین آمد. این کاهش، در ساده‌ترین تعبیر، به معنای آن است که بازار بخشی از ریسک جنگ را از قیمت ارز خارج کرده و فعلاً احتمال گسترش درگیری را کمتر از گذشته می‌بیند.
از نگاه برخی فعالان بازار، محدوده‌های ۱۶۰ هزار و ۱۵۵ هزار تومان اکنون به عنوان سطوح حمایتی مهم دلار شناخته می‌شوند؛ سطوحی که ممکن است در آنها بخشی از تقاضا دوباره فعال شود و از شتاب افت بکاهد. در نتیجه، بازار ارز فعلاً در حال تخلیه هیجان ناشی از ریسک است، نه اینکه الزاماً وارد یک روند نزولی بلندمدت شده باشد.
 

طلا زیر فشار ارز

کاهش قیمت دلار، به طور طبیعی فشار نزولی را به بازار طلا و سکه در داخل هم منتقل می‌کند. در ایران، قیمت طلا و سکه از یک سو به نرخ ارز و از سوی دیگر به بهای اونس جهانی وابسته است. بنابراین وقتی دلار در داخل عقب می‌نشیند، نخستین اثر آن در بازار فلز زرد نمایان می‌شود. در چنین فضایی، بخشی از تقاضای احتیاطی برای طلا و سکه نیز فروکش می‌کند؛ چرا که با کاهش تنش، انگیزه خرید دارایی‌های امن کاهش می‌یابد. با این حال، بازار داخلی طلا این بار با یک پیچیدگی مهم روبه‌روست: همزمان با افت دلار در تهران، طلای جهانی در بازارهای بین‌المللی جهش  پیدا کرده است. این یعنی بازار داخلی در میانه دو نیروی متضاد قرار گرفته است؛ از یک طرف کاهش نرخ ارز که فشار نزولی وارد می‌کند و از طرف دیگر رشد اونس جهانی که می‌تواند بخشی از افت را جبران کند. به همین دلیل، واکنش طلا و سکه در داخل ممکن است به اندازه بازار ارز یک‌دست و پرشتاب نباشد.

 
طلای جهانی برخلاف انتظار صعود کرد

شاید مهم‌ترین واکنش غیرمنتظره در بازارهای جهانی، رشد قابل توجه قیمت طلای جهانی بود. در حالی که معمولاً کاهش تنش‌های ژئوپلتیک باید از جذابیت دارایی‌های امن بکاهد، بازار طلا این بار مسیر دیگری را انتخاب کرد. بر اساس گزارش رویترز، بهای لحظه‌ای طلا روز دوشنبه با رشد ۲.۳ درصدی به ۴۳۱۶.۰۳ دلار در هر اونس رسید و در ساعت ۱۱:۳۵ به وقت ایران در سطح ۴۳۲۸ دلار معامله شد. قراردادهای آتی طلای آمریکا برای تحویل اوت نیز ۲.۳ درصد افزایش یافت و به ۴۳۳۷.۲۰ دلار رسید.
این رشد نشان می‌دهد منطق بازار جهانی طلا، فقط به «کاهش تنش» محدود نبوده است. سرمایه‌گذاران جهانی همزمان سه متغیر را زیر نظر داشته‌اند: افت قیمت نفت، تضعیف دلار آمریکا و کاهش انتظارات برای افزایش بیشتر نرخ بهره. مجموعه این عوامل در نهایت به نفع طلا عمل کرده و باعث شده اثر مثبت آنها بر کاهش جذابیت پناهگاهی فلز زرد غلبه کند. 
 
نفت خام اولین قربانی تخلیه ریسک

در میان بازارهای جهانی، نفت شاید مستقیم‌ترین واکنش را به تفاهم اولیه ایران و آمریکا نشان داد. دلیل هم روشن است: هر تحول سیاسی در منطقه‌ای که یکی از مهم‌ترین مسیرهای انتقال انرژی جهان در آن قرار دارد، بلافاصله در قیمت نفت منعکس می‌شود. در روزهای تنش، بازار بخشی از قیمت نفت را بر مبنای «حق بیمه ژئوپلتیک» بالا می‌برد؛ یعنی نگرانی از اختلال در عرضه، ناامنی مسیرهای حمل‌ونقل، افزایش هزینه بیمه نفتکش‌ها و محدودیت در تردد از تنگه هرمز.
اکنون با اعلام چارچوبی برای پایان جنگ و بازگشایی تنگه هرمز، بخشی از همین حاشیه ریسک از قیمت نفت تخلیه شده است. نفت خام برنت در ساعت ۱۱:۳۵ به وقت ایران در سطح ۸۳.۱۸ دلار قرار گرفت؛ سطحی که بازتاب کاهش نگرانی بازار نسبت به اختلال در عرضه است. با این حال، بازار نفت هم مانند سایر بازارها هنوز محتاط است. اگر تفاهم فعلی به امضای رسمی و اجرای پایدار منجر نشود، همین حق بیمه ژئوپلتیک می‌تواند دوباره به قیمت نفت بازگردد.
 

بورس‌های جهانی  و تغییر اشتهای ریسک

کاهش تنش در یکی از حساس‌ترین کانون‌های ژئوپلتیک جهان، به طور معمول به نفع بازارهای سهام جهانی تمام می‌شود. سرمایه‌گذاران در چنین شرایطی از دارایی‌های امن فاصله می‌گیرند و به سمت دارایی‌های ریسکی‌تر، از جمله سهام، متمایل می‌شوند. ثبات بیشتر در تجارت جهانی، کاهش نگرانی نسبت به اختلال در انرژی و افت فشار هزینه‌های حمل‌ونقل، معمولاً به نفع بازارهای سهام به‌ویژه در بخش‌های صنعتی، حمل‌ونقل و مصرفی است. با این حال، واکنش بورس‌های جهانی معمولاً تدریجی‌تر از بازار نفت، ارز یا طلاست. سرمایه‌گذاران بین‌المللی صرفاً به خبر اولیه واکنش نمی‌دهند، بلکه دوام توافق و امکان تبدیل آن به سازوکار اجرایی را نیز ارزیابی می‌کنند. به همین دلیل، تغییر فضای ریسک در بورس‌های جهانی بیشتر از جنس «تنظیم تدریجی انتظارات» است تا جهش‌های ناگهانی.

بازارها فعلاً به خبر واکنش نشان داده‌اند

جمع‌بندی رفتار بازارها در نخستین ساعات پس از اعلام تفاهم، یک پیام روشن دارد: قیمت‌ها در حال بازتنظیم بر مبنای کاهش ریسک‌اند، اما این بازتنظیم هنوز قطعی و نهایی نشده است. در داخل، دلار، طلا و سکه بخشی از حباب ناشی از ترس را تخلیه کرده‌اند و بورس امید گرفته است. در خارج، نفت از اوج‌های ناشی از ریسک فاصله گرفته و طلای جهانی با اتکا به افت دلار و تعدیل انتظارات نرخ بهره، رشد کرده است.
اما بازارها هنوز به «نتیجه نهایی» واکنش نشان نداده‌اند؛ آنها فعلاً فقط به «خبر اولیه» پاسخ داده‌اند. اینکه این واکنش‌ها ماندگار بماند یا نه، به یک عامل بستگی دارد: آیا تفاهم فعلی به توافقی پایدار، اجرایی و قابل اتکا تبدیل می‌شود یا نه. اگر پاسخ مثبت باشد، بازارها می‌توانند وارد فاز تازه‌ای از قیمت‌گذاری شوند؛ فازی که در آن، اقتصاد جایگزین جنگ در معادلات ذهنی سرمایه‌گذاران شود.

بــــرش

بورس در آستانه فتح کانال تاریخی ۵میلیون

بازار سهام که در هفته های اخیر تحت تأثیر افزایش خوشبینی ها نسبت به آینده و کاهش نگرانی های سیاسی قرار گرفته دیروز نیز با موج گسترده تقاضا همراه شد و شاخص های اصلی بازار رشد قابل توجهی را تجربه کردند. شاخص کل بورس تهران با افزایش ۱۶۱ هزار و ۵۹۹ واحد به تراز ۴ میلیون و ۹۸۰ هزار واحد رسید. شاخص هم وزن ۳۷۱۸۴ واحد مثبت شد و قله یک میلیون و ۳۶۶ هزار واحد را فتح کرد. در پایان بازار، ۸۴۲ نماد در محدوده مثبت قرار داشتند و تنها ۴ نماد با افت قیمت مواجه شدند. همچنین ۸۰۸ نماد با صف خرید به معاملات پایان دادند، در حالی که فقط ۳ نماد در صف فروش باقی ماندند. این آمار یکی از کم سابقه ترین نسبت های صف خرید به صف فروش در سال های اخیر به شمار می رود و بیانگر حاکم بودن فضای کاملاً صعودی بر معاملات است. مهم ترین اتفاق معاملات را باید ثبت رکورد جدید ورود نقدینگی حقیقی به بازار سهام دانست. در پایان معاملات بیش از ۸ هزار و ۹۴۱ میلیارد تومان پول حقیقی وارد سهام، حق تقدم و صندوق های سهامی شد که بالاترین میزان ورود پول حقیقی در تاریخ بورس تهران محسوب می شود. یکی دیگر از رویدادهای مهم بازار به بازگشایی سهام دو شرکت پتروشیمی نوری و پتروشیمی اروند اختصاص داشت. این دو شرکت از جمله نمادهایی بودند که به دلیل آثار غیر مستقیم جنگ برای مدتی متوقف شده بودند و یکشنبه نخستین روز بازگشایی خود را تجربه کردند. نکته قابل توجه این بود که هر دو نماد با رشد بیش از ۴۰ درصدی بازگشایی شدند و تأثیر چشمگیری بر رشد شاخص کل بورس داشتند.