باید گلوگاه‌های پایانه‌های مرزی را با نگاه علمی و یکپارچه اصلاح کنیم

دکتر مسعود پزشکیان در نشست رسیدگی به وضعیت پایانه‌های مرزی و حمل و نقل استان آذربایجان غربی، با تأکید بر ضرورت توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل و تکمیل کریدورهای ترانزیتی کشور، تسهیل تردد، رفع موانع حقوقی و مقرراتی و توسعه شبکه حمل‌ونقل ریلی را از اولویت‌های دولت برای بهره‌گیری از ظرفیت‌های راهبردی این استان برشمرد.

رئیس جمهور با اشاره به موقعیت ممتاز جغرافیایی آذربایجان غربی گفت: اگر مسیرهای ارتباطی کشور را به‌درستی توسعه دهیم، مسیرهای ما برای فعالان اقتصادی مقرون‌به‌صرفه‌تر خواهد بود، زیرا خداوند ظرفیت‌ها و نعمت‌های فراوانی در اختیار کشور قرار داده، اما از بخشی از این فرصت‌ها تاکنون به‌درستی استفاده نکرده‌ایم.

دکتر پزشکیان با بیان اینکه توسعه کریدورهای ترانزیتی از مهم‌ترین اولویت‌های دولت است افزود: باید مسیرها را به‌گونه‌ای طراحی کنیم که ضمن کاهش هزینه‌ها، مزیت رقابتی کشور در حمل‌ونقل منطقه‌ای افزایش یابد.

رئیس جمهور با اشاره به بررسی‌های انجام‌شده درباره پایانه مرزی ماکو اظهار داشت: موضوع فقط احداث یک پایانه یا عبور مسیر از یک منطقه نیست، بلکه باید مشخص شود برای عبور این مسیر چه قوانین، مقررات و چارچوب‌هایی نیازمند اصلاح است.

دکتر پزشکیان تصریح کرد: اگر موانع موجود به‌صورت دقیق شناسایی نشود، صرف بیان اینکه مسیر باید از منطقه عبور کند، مشکلی را حل نخواهد کرد، زیرا در این زمینه موانع حقوقی، قضایی، اجرایی و مقرراتی متعددی وجود دارد که باید پیش از هر اقدامی مورد ارزیابی قرار گیرد.

رئیس جمهور با تأکید بر ضرورت شناخت دقیق وضعیت موجود گفت: ابتدا باید بدانیم در چه نقطه‌ای قرار داریم و با ارزیابی صحیح شرایط، برای آینده برنامه‌ریزی کنیم تا تصمیم‌های امروز، مشکلات جدیدی برای سال‌های آینده ایجاد نکند.

دکتر پزشکیان افزود: وقتی آینده را به‌درستی پیش‌بینی کنیم، می‌توانیم از همان ابتدا مسیرها را با عرض و ظرفیت مناسب طراحی کنیم تا در آینده به دلیل ساخت‌وسازهای پراکنده، ایجاد خدمات رفاهی و توسعه‌های بدون برنامه، ناچار به صرف هزینه‌های مضاعف برای اصلاح مسیرها نباشیم.

رئیس جمهور خاطرنشان کرد: نخستین گام، اتخاذ تصمیم درست است و باید از امروز مشخص کنیم که این مسیر در آینده پذیرای 10ث هزار یا 100 هزار دستگاه خودرو خواهد بود تا زیرساخت‌ها متناسب با همان چشم‌انداز طراحی و اجرا شود.

دکتر پزشکیان با تأکید بر اولویت توسعه حمل‌ونقل ریلی اظهار داشت: اگر از من سؤال شود، سرمایه‌گذاری در راه‌آهن را بر توسعه حمل‌ونقل جاده‌ای ترجیح می‌دهم، زیرا هرچه حمل‌ونقل جاده‌ای گسترش پیدا کند، ناچار خواهیم بود سوخت بیشتری مصرف کنیم و یارانه بیشتری برای بنزین و گازوئیل بپردازیم.

رئیس جمهور افزود: یکی از مهم‌ترین راهکارهای کاهش مصرف بنزین و گازوئیل، رفع گره‌های ترافیکی، کاهش معطلی در مسیرها و توسعه حمل‌ونقل ریلی است، زیرا با اصلاح مسیرهای تردد، زمان توقف و میزان مصرف سوخت نیز کاهش خواهد یافت.

دکتر پزشکیان با اشاره به الگوی رایج حمل‌ونقل در دنیا تصریح کرد: در نظام حمل‌ونقل کشورهای پیشرفته، میان حمل‌ونقل جاده‌ای، ریلی و دریایی تناسب برقرار است و سهم اصلی جابه‌جایی بار ابتدا بر عهده حمل‌ونقل دریایی و پس از آن بر عهده راه‌آهن قرار دارد.

رئیس جمهور توسعه خطوط ریلی استان را از موضوعات مهم برنامه‌ریزی آینده دانست و گفت: یکی از موضوعاتی که باید برای آن نقشه راه مشخصی تدوین شود، توسعه مسیر ریلی ارومیه، سلماس و خوی است تا این شبکه بتواند به‌صورت پیوسته شهرهای استان را به یکدیگر متصل کند.

دکتر پزشکیان افزود: اگر چنین شبکه‌ای ایجاد شود، مردم به جای استفاده از خودروهای شخصی، اتوبوس و دیگر وسایل نقلیه جاده‌ای، می‌توانند از قطار برای ترددهای روزانه استفاده کنند و این موضوع علاوه بر کاهش مصرف سوخت، ایمنی و رفاه بیشتری نیز به همراه خواهد داشت.

رئیس جمهور با اشاره به ظرفیت‌های استان برای توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر اظهار داشت: اگر بتوانیم این شبکه ریلی را برقی کنیم و برق مورد نیاز آن را از طریق پنل‌های خورشیدی تأمین کنیم، بخش قابل توجهی از مصرف سوخت‌های فسیلی حذف خواهد شد و هوای این منطقه نیز از آلودگی ناشی از مصرف سوخت‌های فسیلی مصون خواهد ماند.

دکتر پزشکیان خاطرنشان کرد: بستر اجرای چنین طرحی در استان فراهم است و اراضی مناسب برای استقرار پنل‌های خورشیدی وجود دارد و باید از این ظرفیت برای ایجاد یک الگوی موفق در حمل‌ونقل پاک استفاده کنیم.

رئیس جمهور تأکید کرد: باید در همین دوره، الگویی مبتنی بر توسعه حمل‌ونقل عمومی، شبکه ریلی و استفاده از انرژی‌های پاک طراحی و اجرا کنیم تا بتوان آن را در دیگر مناطق کشور نیز گسترش داد.

دکتر پزشکیان افزود: همزمان باید ناوگان حمل‌ونقل عمومی، خودروهای دولتی، تاکسی‌ها و دیگر خودروهای خدماتی به سمت استفاده از خودروهای هیبریدی و کم‌مصرف حرکت کنند تا مصرف بنزین و گازوئیل به حداقل برسد.

رئیس جمهور تصریح کرد: اگر از خودمان آغاز کنیم، ناوگان عمومی را نوسازی کنیم و حمل‌ونقل عمومی را توسعه دهیم، به‌تدریج شرایطی فراهم خواهد شد که مردم بتوانند با سهولت، سرعت و هزینه کمتر از حمل‌ونقل عمومی برای سفرهای خود استفاده کنند.

دکتر پزشکیان با اشاره به ضرورت اصلاح فرآیندهای پایانه‌های مرزی و تسهیل تردد کالا و مسافر اظهار داشت: یکی از موضوعاتی که همواره در جلسات با مسئولان پیگیری کرده‌ام، هماهنگی بیشتر با کشورهای همسایه برای کاهش تشریفات و جلوگیری از انجام اقدامات تکراری در مرزهاست.

رئیس جمهور گفت: اگر کالای صادراتی یا ترانزیتی در کشور مقابل، از جمله آذربایجان یا ترکیه، بر اساس ضوابط مورد بازرسی و کنترل قرار گرفته است، باید امکان توافق‌های دوجانبه فراهم شود تا از تکرار همان فرآیند در مرزهای کشور جلوگیری شود و زمان توقف و هزینه‌های حمل‌ونقل کاهش یابد.

دکتر پزشکیان با تأکید بر ضرورت نگاه علمی به اصلاح نظام حمل‌ونقل و پایانه‌های مرزی افزود: برای حل هر مسئله ابتدا باید همه ابعاد آن به‌صورت دقیق شناسایی شود و مشخص کنیم مشکلات در حوزه مقررات، نیروی انسانی، فضا، تجهیزات یا منابع قرار دارد.

رئیس جمهور تصریح کرد: پس از شناسایی دقیق مسائل، باید برای هر بخش راهکار متناسب ارائه شود تا مشخص شود اجرای هر تصمیم چه میزان از مشکلات را برطرف خواهد کرد و چه چالش‌هایی همچنان باقی می‌ماند.

دکتر پزشکیان با اشاره به تصمیم‌های ارائه‌شده در این نشست خاطرنشان کرد: پیشنهادهای مطرح‌شده می‌تواند بخشی از مشکلات را برطرف کند و اجرای این تصمیم‌ها قطعاً موجب بهبود شرایط خواهد شد، اما نباید تصور کنیم که با اجرای چند اقدام محدود، همه مسائل حل خواهد شد.

رئیس جمهور افزود: نگاه ما باید به کل فرآیند باشد و برای اصلاح نظام حمل‌ونقل و پایانه‌های مرزی، همه اجزای زنجیره را به‌صورت یکپارچه مورد بررسی قرار دهیم تا مشخص شود برای رسیدن به شرایط مطلوب چه اصلاحاتی باید انجام شود.

دکتر پزشکیان اظهار داشت: هدف اصلی این است که ابتدا محل دقیق گره‌ها و موانع را شناسایی کنیم، سپس بررسی کنیم کشورهای موفق جهان این مسائل را چگونه حل کرده‌اند و در نهایت با استفاده از تجربه‌های موفق، مناسب‌ترین مسیر را برای اصلاح فرآیندها انتخاب کنیم.

رئیس جمهور با بیان اینکه اصلاح فرآیندها نیازمند ارزیابی مستمر و مقایسه با الگوهای موفق جهانی است گفت: باید مشخص شود تغییراتی که پیشنهاد شده، بهترین و کارآمدترین راهکار است یا می‌توان با اصلاحات عمیق‌تر به نتایج مطلوب‌تری دست یافت.

دکتر پزشکیان در پایان این بخش از سخنان خود تأکید کرد: سه فرآیندی که برای اصلاح امور پیشنهاد شده، بدون تردید در همان حوزه‌ها آثار مثبتی خواهد داشت و اجرای آنها می‌تواند بخشی از مشکلات موجود را برطرف کند، اما برای دستیابی به تحول اساسی باید همه فرآیندها به‌صورت جامع، علمی و یکپارچه مورد بازنگری قرار گیرد.

رئیس جمهور با اشاره به ضرورت اصلاح علمی فرآیندهای اجرایی در حوزه پایانه‌های مرزی و حمل‌ونقل اظهار داشت: برای اصلاح هر نظام اجرایی، ابتدا باید همه مراحل یک فرآیند به‌صورت دقیق ترسیم شود تا مشخص شود روند عادی کار در کدام بخش جریان دارد، گلوگاه‌ها در چه نقاطی قرار دارد و در چه مراحلی نیاز به مداخله و اصلاح وجود دارد.

دکتر پزشکیان افزود: برای هر فرآیند باید جدول یا ماتریسی از تمامی مراحل اجرایی تهیه شود تا مسیر انجام کار، نقاط توقف، گره‌های موجود و محل‌های نیازمند اصلاح به‌صورت شفاف مشخص شود و بر اساس همین تحلیل، اقدامات اصلاحی طراحی و اجرا شود.

رئیس جمهور تصریح کرد: فرآیندهایی که در این نشست مورد بررسی قرار گرفته، بر همین مبنا انتخاب و تحلیل شده و برای هر یک نیز نحوه اجرای عملیات و نقاط نیازمند مداخله مشخص شده است تا اصلاحات لازم در همان بخش‌ها انجام شود.

دکتر پزشکیان با قدردانی از اقدامات انجام‌شده گفت: این اقدام، کار ارزشمند و قابل تقدیری است و بدون تردید اجرای این اصلاحات بخشی از مشکلات موجود را برطرف خواهد کرد، اما آنچه مدنظر ماست، صرفاً اصلاح چند فرآیند محدود نیست، بلکه باید همه فرآیندهای مؤثر در حوزه پایانه‌های مرزی و حمل‌ونقل به‌صورت یکپارچه بررسی شود تا مشخص شود برای دستیابی به یک نظام کارآمد، چه اصلاحات اساسی باید انجام گیرد.

رئیس جمهور با تأکید بر ضرورت داشتن نگاه راهبردی در توسعه پایانه‌های مرزی و نظام حمل‌ونقل کشور اظهار داشت: آنچه امروز درباره اصلاح فرآیندها، مقررات، ساختارها و شیوه‌های اجرایی مطرح می‌شود، تنها بخشی از مجموعه اقداماتی است که باید دنبال شود و آنچه برای ما اهمیت اساسی دارد، ترسیم چشم‌انداز مطلوب و تعیین جایگاهی است که می‌خواهیم در آینده به آن دست یابیم.

دکتر پزشکیان افزود: باید مشخص کنیم که می‌خواهیم نظام گمرکی، پایانه‌های مرزی و فرآیند ورود و خروج کالا و مسافر در کشور به چه جایگاهی برسد و برای رسیدن به آن هدف، برنامه‌ریزی و حرکت کنیم.

رئیس جمهور با اشاره به اهمیت داشتن افق بلند در برنامه‌ریزی‌ها گفت: نباید به اصلاحات محدود و مقطعی بسنده کنیم، بلکه باید بهترین الگوها و بالاترین استانداردهای جهانی را هدف قرار دهیم و برای دستیابی به آنها برنامه‌ریزی کنیم.

دکتر پزشکیان در پایان با تأکید بر اینکه باید نگاه مدیران از حل مسائل روزمره فراتر رفته و معطوف به ساختن آینده باشد، خاطرنشان کرد: باید افق دید خود را بلند انتخاب کنیم و به جای قانع شدن به حداقل‌ها، دستیابی به بهترین نظام حمل‌ونقل، کارآمدترین پایانه‌های مرزی و پیشرفته‌ترین نظام گمرکی را هدف قرار دهیم، زیرا هر اندازه چشم‌انداز بلندتر باشد، مسیر حرکت نیز روشن‌تر و دستیابی به قله‌های پیشرفت دست‌یافتنی‌تر خواهد بود.