در مسیر توسعه آبی

 حدیث حدادی؛ گروه اقتصادی /  این طرح‌ها و تلاش‌هایی که تأمین سرمایه مورد نیاز آنها بویژه در شرایط جنگی کشور انجام می‌شود از آن جهت اهمیت دارد که تأمین پایدار و بهداشتی آب شرب و توسعه شبکه‌های جمع‌آوری و تصفیه فاضلاب را باید ضرورتی فراتر از توسعه زیرساختی دانست. زیرا این هر دو هدف مستقیماً با حقوق شهروندی در دسترسی به آب سالم، ارتقای عدالت اجتماعی در توزیع منابع و کاهش فشارهای زیست‌محیطی گره خورده‌اند؛ به‌گونه‌ای که جهت‌گیری برنامه‌های شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور در سال‌های ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ را باید تلاشی برای همزمان‌سازی توسعه خدمات عمومی با ملاحظات بهداشتی و پایداری محیط‌‌زیست ارزیابی کرد.

گام‌های عملیاتی و بهره‌برداری‌های سال ۱۴۰۴

شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور به عنوان نهاد مادر تخصصی این صنعت در سال ۱۳۷۱ با استناد به قوانین برنامه‌‌های توسعه و قانون تشکیل شرکت‌‌های آب و فاضلاب تأسیس شد تا به عنوان بازوی اجرایی و کارگزار وزارت نیرو نقشی محوری در ساماندهی زیرساخت‌های آبی ایفا کند. مأموریت کلیدی این مجموعه مدیریت راهبردی، نظارت دقیق بر عملکرد شرکت‌‌های تابعه، ارتقای بهره‌وری در بهره‌برداری از منابع و هدایت فعالیت‌‌ها در مسیر تحقق سیاست‌‌های کلان وزارت نیرو جهت تأمین پایدار آب و توسعه شبکه فاضلاب است.
در گزارش عملکرد شش‌ماهه اخیر، این شرکت دستاوردهای حوزه بهره‌برداری را با تأکید بر افزایش ظرفیت تصفیه آب و فاضلاب تشریح کرده است. طبق این گزارش، در سال ۱۴۰۴ تعداد ۴ تصفیه‌خانه آب با ظرفیت
۵۸، ۱۴۷ مترمکعب در شبانه‌روز و ۲۴ تصفیه‌خانه فاضلاب با ظرفیت ۵۷۸، ۶۶۸ مترمکعب در شبانه‌روز به بهره‌برداری رسیده که از این تعداد، ۹ تصفیه‌خانه فاضلاب به‌صورت رسمی افتتاح شده‌اند.
در بخش اعتبارات نیز در سال گذشته، مجموعاً ۵۳، ۱۲۳ میلیارد تومان برای اجرای طرح‌های در دست اجرا هزینه شده است. در استان تهران نیز ۲۳ طرح فعال بوده که برای آنها در سال ۱۴۰۴ مبلغ ۲، ۵۸۵ میلیارد تومان اعتبار جذب شده است.

نقشه راه سال ۱۴۰۵ تداوم توسعه زیرساختی

در دستور کار شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور اهداف کلانی همچون تأمین آب شرب بهداشتی پایدار، ارتقای سطح بهداشت عمومی، حفظ محیط زیست و استفاده مجدد از پساب در بخش فاضلاب درنظر گرفته شده است. در حال حاضر تعداد ۲۲۵ طرح آب و فاضلاب شامل ۳۹ طرح آبرسانی و ۱۸۶ طرح فاضلاب در دست اجراست که برای اجرای آنها شرکت آبفا 720 همت نیاز دارد.
برای سال ۱۴۰۵ بهره‌‌برداری از 7 پروژه آبرسانی به ظرفیت ۱۴۸، ۸۶۷ مترمکعب در شبانه‌روز و ۳۵ پروژه فاضلاب به ظرفیت ۹۷۳، ۷۴۹ مترمکعب در شبانه‌روز در برنامه اجرایی قرار دارد که در این میان افتتاح ۱۵ تصفیه ‌خانه فاضلاب نیز نهایی خواهد شد. پیش‌بینی‌‌ها نشان می‌‌دهد که عمده این برنامه‌‌های عملیاتی تا پایان اسفندماه سال ۱۴۰۵ به سرانجام می‌رسند. همچنین در افق بلند مدت و تا پایان برنامه هفتم توسعه، ظرفیت تأمین آب شرب کشور به ۲/۹ میلیارد مترمکعب خواهد رسید.

طرح غدیر و تحول در مدیریت پساب

در میان طرح‌‌های ویژه «طرح آبرسانی غدیر» به عنوان بزرگ‌ترین پروژه در دست اجرای کشور مطرح است. این طرح که شامل ۲۵ شهر و ۱۶۰۸ روستا با جمعیتی معادل ۸/۵ میلیون نفر است، با هدف تأمین ۴۵۰ میلیون مترمکعب آب در سال از سد دز در افق ۱۴۲۵ طراحی شده و ۵۲ درصد جمعیت استان را پوشش خواهد داد.
در بخش مدیریت پساب تمرکز بر استفاده از ظرفیت بخش خصوصی است به طوری که میزان تولید پساب در سال ۱۴۰۴ برابر با ۱۸۴۵ میلیون مترمکعب بوده است. همچنین ۴۸ پروژه در قالب قراردادهای بیع متقابل با حجم واگذاری سالانه ۲۶۳ میلیون مترمکعب و سرمایه‌گذاری ۲۷۸.۵ همت (به ارزش سال ۱۴۰۵) و ۳۶ قرارداد فروش پساب با حجم واگذاری سالانه ۱۱۵ میلیون مترمکعب و سرمایه‌‌گذاری ۹۶.۳ همت در کل دوره قرارداد (به ارزش سال ۱۴۰۵) منعقد شده است. سهم فروش پساب از طریق بورس نیز ۳.۳ میلیون مترمکعب در سال برآورد می‌شود.

تحلیل اعتبارات و نیازهای مالی

تأمین منابع مالی برای پیشبرد ۲۲۵ طرح جاری، نیازمند ۷۲۰ همت سرمایه است. وضعیت اعتبارات به شرح زیر گزارش شده است: در سطح کلان مبلغ ۵۱، ۲۰۰ میلیارد تومان در سال ۱۴۰۵ به پروژه‌‌های آب و فاضلاب اختصاص داده شده که نسبت به سال ۱۴۰۴، رشد ۳۶ درصدی را نشان می‌دهد. همچنین برای طرح‌های استان تهران در سال ۱۴۰۵، اعتبار مصوب ۵، ۷۱۷ میلیارد تومان در نظر گرفته شده است. شایان ذکر است سهم پروژه‌‌های فاضلاب از مجموع طرح‌‌های عمرانی صنعت معادل ۵۲ درصد است و برای اتمام پروژه‌های پیش‌بینی ‌شده در سال ۱۴۰۵ معادل ۸، ۷۱۰ میلیارد تومان اعتبار مورد نیاز است.