”شِکِل” در غزه و بحران تغییر اسکناس ها

محسن فایضی: بله درست متوجه شدید؛ فلسطینی ها بانک و پول ملی ندارند! لذا برای همین فلسطینی ها در بیشتر مبادلات روزانه شان از پول ملی اسرائیلی با عنوان "شکل" استفاده میکنند. البته پول های مصر و اردن یا دلار هم در غزه و کرانه درگردش است، اما بواسطه دلایل مختلف از جمله ثبات اقتصادی و... شکل فراگیرکردین ارز پولی در غزه است.

حالا ممکن است به ذهنتان خطور کند که مسئله پول فقط اسکناس نیست، بلکه مبادلات پولی، بانکی، چک، پوز و خودپردازها و ... چه میشود؟ برای این راه حل برخی بانک های اصلی اسرائیل با سازوکاری مشخص با بانک های ذیل تشکیلات خودگردان سعی کرده اند این چالش را حل کنند و البته سیطره و کنترل خوبی هم بر تبادلات مالی در کرانه و غزه در اختیار داشته باشند.

دیروز سخنگوی ارتش به عربی ارتش رژیم صیونیستی خطاب به مردم غزه، از فروپاشی و بی اعتباری اسکناس ها در غزه سخن گفته و البته این را هم ناشی از دخالت حماس فاکتور کرده تا احساس ناامنی پولی القا کند. اما داستان از این قرار است که در غزه بیشترین اسکناس هایی که استفاده میشود ۲۰۰ شکلی و ۱۰۰ شکلی است. مجموعا از منظر ارزش پولی براساس آخرین گزارش ها پیش بینی میشود که ۸۰  درصد شکل در غزه مربوط به ۲۰۰ شکلی است. این اسکناس مربوط به سری "B" پول های اسرائیلی است که در سال های اخیر اسرائیل آنها را از رده خارج کرده و سری جدید را جایگزین کرده است؛ اگرچه هنوز از اعتبار خارج نشده اند.

در واقع هشدار سخنگوی عربی ارتش اسرائیل اشاره به این مسئله یعنی مسیر جایگزینی سری ۲۰۰ شکلی بوده است. از پس از طوفان یکی از چالش های جدی در غزه بواسطه محاصره و بسته شدن چندین بانک عربی در غزه، کمبود شدید نقدینگی از جمله اسکناس های شکلی است. اکنون اسکناس های ۲۰۰ شکلی بسیار کمبود و با چالش روبرو شده است.

جالب است که در اوایل طوفان در وزارت دارایی اسرائیل به سکانداری اسموتریچ این پیشنهاد مطرح شد که برای فشار بر غزه و کاهش مبادلات حماس و ... اعلام شود به یکباره اسکناس های ۲۰۰ شکلی از اعتبار خارج است که البته بواسطه پیامدهای اقتصادی و افزایش ریسک ارزی بر روی شکل از این تصمیم عقب نشینی شد. یک دلیل مخالفت با از رده خارج کردن اسکناس ۲۰۰ شکلی، کاهش رصد تبادلات مالی هم بود.

در جمع بندی میتوان گفت شکل یک سلاح در دستان بانک ملی اسرائیل برای رصد و کنترل تبادلات و همچنان فشار اجتماعی با کاهش عرضه اسکناس بالاخص در غزه یا تهدید به بی اعتبار کردن آنهاست. مقاومت در غزه مثل تونل های تودرتویی با هزاران ملاحظات علاوه بر بین المللی بودن مسئله است و تاب آوری و ادامه آن نیاز به کلان نگری و هوشمندی دارد؛ هوشمندی ای که در سالهای اخیر از حماس شاهدیم از ۷ اکتبر تا تفاهم برای آنچه خلع سلاح نام گذاری شد.