دوران رشد و توسعه صنعتی به هر قیمتی به پایان رسیده است

شینا انصاری روز شنبه در بیست‌ و پنجمین همایش ملی صنعت، معدن و خدمات سبز، با خیرمقدم ویژه به محمدرضا عارف معاون اول رئیس‌جمهور، برای حضور در این مراسم و با اشاره به نگاه حمایتگرانه وی نسبت به مسائل و موضوعات محیط زیستی اظهار کرد: حضور آقای عارف در دولت برای ما در سازمان حفاظت محیط زیست همواره پشتوانه محکمی است.

به گزارش ایرنا، وی همچنین با خیرمقدم به سیدمحمد اتابک وزیر صنعت، معدن و تجارت، برای توجه به موضوع توسعه پایدار و حفاظت از محیط زیست در صنایع و معادن، افزود: از حضور و همراهی تمام اعضای دولت و دغدغه‌مندی آنها نسبت به طبیعت و موضوعات محیط زیستی نیز قدردانی می‌کنم.

انصاری گفت: جهان با چالش‌های پیچیده‌ای در حوزه محیط زیست مواجه است؛ تغییر اقلیم و گرمایش زمین، محدودیت منابع آب شیرین، تخریب جنگل‌ها و زیست‌بوم‌ها و انباشت پسماندهای صنعتی و پلاستیک بخشی از مسائل و چالش‌هایی است که بقای بشر روی کره زمین را تهدید می‌کند.

وی افزود: در یک قرن گذشته، توسعه صنعتی موتور محرک رشد صنایع در جهان بوده است، اما بهره‌برداری بی‌رویه و به تعبیری بهره‌کشی از منابع محیط زیست موجب تولید انبوه پسماندها، تخریب زیستگاه‌ها، کاهش تنوع زیستی و برهم خوردن تعادل اکولوژیکی کره زمین شده است.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست تاکید کرد: این موضوع نشان می دهد که دیگر دوران رشد و توسعه صنعتی به هر قیمتی به پایان رسیده است.

وی با اشاره به گزارش اخیر برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد (UNEP) اظهار کرد: اخیراً گزارشی از سوی برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد تهیه شده که گزارش قابل تأملی برای درک پیوند میان آینده محیط زیست و توسعه، اقتصاد و فناوری است.

وی افزود: این گزارش با یک نگاه سیستمی تلاش می‌کند نشان دهد که موضوعات محیط زیستی مانند تغییر اقلیم، کاهش تنوع زیستی، آلاینده‌ها و تخریب سرزمین دیگر صرفاً در مرز سیاست‌های محیط زیست باقی نمی‌مانند، بلکه آثار و پیامدهای آنها می‌تواند سیاست‌های اقتصادی، سرمایه‌گذاری، حکمرانی، زیرساخت و نوآوری‌ها را نیز تحت تأثیر قرار دهد.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست گفت: امروز اقتصاد چرخشی در جهان از یک رویکرد محیط زیستی به یک مدل صنعتی و اقتصادی تبدیل شده است. طراحی برای دوام، بازاستفاده، بازیافت و همچنین استفاده از فناوری‌های دیجیتال و شفافیت زنجیره ارزش، بخش‌هایی از این مسیر کلیدی هستند.

انصاری ادامه داد: از این جهت، شرکت‌ها و صنایعی که بتوانند این تغییر را هرچه زودتر در استراتژی‌های سرمایه‌گذاری خود، در فرآیند تولید و در ارائه خدمات خود ایجاد کنند، قطعاً می‌توانند جایگاه متفاوتی در بازار، اقتصاد کربن، اقتصاد چرخشی و تاب‌آوری آینده داشته باشند.

وی با تأکید بر ضرورت رعایت قوانین و ضوابط محیط زیستی اظهار کرد: امروز رعایت قوانین و ضوابط و استانداردهای محیط زیستی دیگر صرفاً یک الزام قانونی نیست، بلکه یک ضرورت علمی، اقتصادی و اخلاقی است که با امنیت غذایی، پایداری اقتصادی و سلامت عمومی عجین شده است.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست افزود: بنابراین حفظ محیط زیست امروز دیگر نباید به منزله هزینه تلقی شود، بلکه در حقیقت پایداری اقتصادی محسوب می‌شود.

وی با اشاره به مفاهیم جدید در حوزه صنعت و محیط زیست گفت: به همین جهت، واژگان صنعت سبز، تولید سبز، خدمات سبز، محصول سبز و در نهایت مدیریت سبز، رویکردهایی هستند که فراتر از موضوع انطباق با استانداردهای محیط زیستی تلقی می‌شوند.

وی ادامه داد: این رویکرد از مرحله اول تولید، از طراحی و تولید و حتی محصور، یعنی از ابتدا تا انتها را در بر می‌گیرد و صرفاً به کنترل آلودگی در انتهای خط تولید بسنده نمی‌شود.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست تأکید کرد: حتماً ما باید کل چرخه تولید محصول را از ابتدا تا انتها در نظر بگیریم.

انصاری درباره موانع توسعه این رویکرد در کشور گفت: البته موانع اصلی این رهیافت در کشور ما ساختاری و فرهنگی است، قیمت پایین انرژی و آب، انگیزه سرمایه‌گذاری در بخش‌های بهره‌وری سبز و برخورداری از فناوری‌های نوین را کاهش می‌دهد.

وی افزود: همین‌طور ما به ضوابط و ابزارهای تشویقی نیاز داریم، اکنون ما ابزار بازدارنده‌ای مانند عوارض آلایندگی را داریم که صنایعی که آلاینده هستند باید یک درصد از فروش خود را به عنوان عوارض آلایندگی به شهرداری‌ها پرداخت کنند، اما نکته‌ای که وجود دارد این است که در کنار این ابزارهای بازدارنده، حتماً نیازمند مشوق‌ها و ابزارهای ترغیب‌کننده برای صنایع و خدمات هستیم.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست ادامه داد: از این جهت، این ابزارهایی که داریم به نظر می‌رسد کافی و کارآمد نباشد.

وی گفت: بخشی از واحدهای تولیدی و خدماتی ما کماکان با فناوری‌های فرسوده و کم‌بازده فعالیت می‌کنند و نگاه بعضی از مدیران صنعت متأسفانه هنوز نگاهی است که اقدام در خصوص محیط زیست را هزینه و نه سرمایه‌گذاری راهبردی می دانند.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به روند رو به رشد توجه صنایع به مسائل محیط زیستی گفت: با تمام این موضوعات، ما باید امروز اعلام کنیم که خوشبختانه در حال حاضر بسیاری از مدیران واحدهای صنعتی و بسیاری از بنگاه‌های اقتصادی به سمت مسئولیت‌پذیری اجتماعی و محیط زیستی حرکت کرده‌اند و نظام مدیریت سبز را در واحدهای خود پیاده‌سازی کرده‌اند.

وی افزود: در خصوص اقتصاد سبز نیز با هدف رشد درآمد و اشتغال از راه کاهش کربن و آلودگی و بهبود کارایی منابع تلاش کرده‌اند.

بهره‌برداری خردمندانه جایگزین بهره‌کشی از طبیعت شود

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با تأکید بر ضرورت عبور صنایع از نگاه منابع ارزان و بی‌پایان به طبیعت، گفت: باید با درک ارزش سرمایه‌های طبیعی و منابع طبیعی، ضمن تحقق توسعه، بهره‌برداری خردمندانه را جایگزین بهره‌کشی و تخریب غیرقابل جبران کنیم.

انصاری ادامه داد: صنایع باید مدل خطی برداشت، تولید و دورریز را به مدل چرخشی تبدیل کنند و از ابزارهایی مانند ارزیابی چرخه حیات، گزارش‌دهی پایداری و بهره‌وری استفاده کنند.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست اظهار کرد: نقطه بنیادی که ما باید در خصوص صنایع داشته باشیم این است که باید از نگاه منابع ارزان و بی‌پایان به طبیعت و منابع طبیعی گذر کنیم و با درک ارزش اینکه سرمایه‌های طبیعی ما، منابع طبیعی ما و طبیعت ما به عنوان سرمایه‌های بین‌نسلی هستند، حتماً باید حفظ شوند؛ ضمن اینکه توسعه هم باید اتفاق بیفتد، بنابراین می‌بایست بهره‌برداری خردمندانه را جایگزین بهره‌کشی و تخریب غیرقابل جبران کنیم.

وی ادامه داد: طی این مسیر قطعاً می‌طلبد که صنایع و خدمات ما، از بالاترین مقام اجرایی تا پایین‌ترین سطح، این تغییر نگرش را داشته باشند و نسبت به موضوعات محیط زیستی دغدغه‌مند باشند.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست گفت: در واقع ما نیازمند این هستیم که بیشتر از اینکه رویکرد تغییر فناوری داشته باشیم، تغییر در واحدهای صنعتی، تولیدی و خدماتی رخ دهد.

وی با ابراز خرسندی از حضور در جمع واحدهای سبز اظهار کرد: جای خوشحالی است که امروز در میان جمعی هستیم که با تدبیر، برنامه‌ریزی دقیق و عزمی راسخ موفق شدند این مسیر پرچالش اما ارزشمند را، به‌رغم موانع و مشکلاتی که می‌دانیم صنایع کشور با آن مواجه هستند، طی کنند و با طی این مسیر به نتایج ارزشمندی دست یابند.

وی افزود: از جمله این اقدامات می‌توان به استقرار سیستم‌های پیشرفته تصفیه پساب، باز چرخانی آب، استفاده مجدد از آب در فرآیند تولید، بهره‌وری انرژی، استفاده از سیستم‌های بازیافت حرارتی، برنامه‌های مدیریت پسماند، کاهش پسماند در فرآیند تولید، همچنین کاهش انتشار آلاینده‌ها با اجرای سیستم‌های فیلتراسیون و توسعه انرژی‌های خورشیدی و در نهایت مشارکت در برنامه‌های ارتقای فرهنگ محیط زیستی اشاره کرد.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست ادامه داد: این اقدامات نشان می‌دهد که مدیران پرتلاش این واحدها، مسئولیت‌پذیری محیط زیستی را نه به عنوان یک هزینه اضافی و نه حتی به عنوان یک الزام قانونی، بلکه به عنوان یک ارزش سازمانی، یک سرمایه‌گذاری راهبردی و یک مزیت رقابتی در نظر گرفته‌اند.

وی با تأکید بر اهمیت همایش صنعت، معدن و خدمات سبز گفت: همایش امروز صرفاً یک آیین تشریفاتی و نمادین نیست، بلکه تجلیل و پیامی روشن و صریح به تمام بنگاه‌های اقتصادی کشور است که مسیر توسعه پایدار تنها راه پیشرفت واقعی کشور است، این مسیری است که در آن رشد اقتصادی در کنار رفاه اجتماعی و در کنار حفظ سرمایه‌های طبیعی و حفظ محیط زیست بتواند به صورت متوازن و همزمان پیش برود.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست از صنایع و واحدهای تولیدی و خدماتی کشور دعوت کرد که با الگوبرداری از واحدهای موفق، مدیریت محیط زیست را در واحدهای خود ساری و جاری کنند.

وی ادامه داد: طبعاً تقدیر و تشویق صرفاً کفایت نمی‌کند و ما حتماً باید در دولت چهاردهم بسترسازی‌های لازم را نیز در سطح کلان، به عنوان اقدامات تکمیلی، در دستور کار قرار دهیم.

انصاری توسعه حمایت‌های مالی و اعتباری از سرمایه‌گذاری‌های محیط زیستی در صنایع را از جمله این اقدامات دانست و گفت: اصلاح سیاستگذاری‌های قیمتی و یارانه‌ای به نحوی که مشوق و مقوم حرکت در جهت حفظ محیط زیست باشد و همچنین اعمال مشوق‌های تعرفه‌ای و مالیاتی برای صنایع سبز، از جمله اقداماتی است که می‌تواند کمک کند و صنایع و خدمات را ترغیب کند که هرچه بیشتر در جهت حفاظت از محیط زیست حرکت کنند.