سینا حسینی/  البته تحقق این تحول مهم مستلزم آن است که مربیان با درک صحیح از فضای فوتبال روز و شرایط روحی و فنی بازیکنان، توانمندی استعدادهای جوان را به‌درستی تشخیص دهند و با استفاده از روش‌های علمی و متدهای فوتبال مدرن، فضای لازم را برای شکوفایی استعدادهای نوظهور فراهم کنند.

بررسی عملکرد بازیکنان جوان لیگ در سه هفته اخیر، این حقیقت را به اثبات رسانده که برخلاف تصور برخی اعضای کادر فنی تیم ملی بزرگسالان، فوتبال ایران از نسل جوانی برخوردار است که استعداد و توانایی لازم برای حضور در ترکیب تیم ملی را دارد. آنالیز عملکرد گلزنان و بازیکنان تأثیرگذار لیگ برتر در هفته‌های اخیر نشان می‌دهد ستاره‌های جوان و جویای نام، با ارائه نمایش‌هایی بی‌نقص و کم‌نوسان، نبوغ ذاتی خود را در مستطیل سبز به نمایش گذاشته‌ و ثابت کرده‌اند که می‌توانند در میادین مهم و بازی‌های بزرگ، در قواره یک ستاره واقعی ظاهر شوند.

درخشش بازیکنانی نظیر اسماعیل قلی‌زاده، امیرمحمد رزاقی‌نیا و سعید سحرخیزان در ترکیب استقلال، رضا مرزبان و ماهان صادقی در ملوان، مسعود محبی و اسماعیل بابایی در خیبر خرم‌آباد، میلاد سورگی در شمس‌آذر، محمد خلیفه و عباس کهریزی در آلومینیوم، امیرحسین حسین‌زاده در تراکتور و امیرحسین جولانی در فولاد، نشان می‌دهد بازیکنان زیر ۲۵ سال این روزها با کارنامه‌ای قابل‌توجه، پیام مهمی را برای کادر فنی تیم ملی مخابره کرده‌اند؛ اینکه اگر به جوانان اعتماد شود، آنها می‌توانند به پشتوانه‌ای ارزشمند و حتی عصای دست فوتبال ملی ایران تبدیل شوند.

بدون تردید، همان‌طور که مربیان لیگ برتری نظیر سهراب بختیاری‌زاده، پیروز قربانی، سید مهدی رحمتی، فراز کمالوند، مهدی تارتار و جواد نکونام به بازیکنان جوان اعتماد کرده‌اند، سرمربی تیم ملی بزرگسالان نیز می‌تواند با تکیه بر توانمندی استعدادهای نوظهور، زمینه موفقیت تیم ملی در جام ملت‌های آسیا را فراهم کند.

دیگر نمی‌توان با نادیده گرفتن واقعیت‌های فوتبال روز، جوانگرایی را به آینده موکول کرد یا آن را صرفاً یک شعار دانست. باید این واقعیت را بدون هیچ مقدمه و مقاومتی پذیرفت که موفقیت تیم ملی زمانی رقم خواهد خورد که پروژه جوانگرایی در فوتبال ملی ایران به ‌صورت واقعی، هدفمند و شجاعانه به اجرا درآید. در غیر این صورت، سرنوشتی مشابه آنچه در جام جهانی ۲۰۲۶ رقم خورد، می‌تواند در انتظار تیم ملی ما در رقابت‌های جام ملت‌های آسیا در دی‌ماه باشد.

اعتماد بیش از اندازه به بازیکنان مسن و باتجربه تیم ملی که در رقابت‌های جام جهانی ۲۰۲۶ فرصت بازی پیدا کردند، شاید در ظاهر بتواند فضای تیم را برای کسب موفقیت در جام ملت‌ها فراهم کند، اما تکرار این رویکرد بدون توجه به نیازهای فوتبال مدرن، می‌تواند هزینه‌ای گزاف برای فوتبال ایران به همراه داشته باشد. بی‌توجهی به بازیکنان نسل جوان، بدون تردید تبعات سنگینی برای فوتبال ایران خواهد داشت. بر این اساس قلعه‌نویی، حالا که قرار است هدایت تیم ملی را در رقابت‌های جام ملت‌های آسیا برعهده گیرد، باید در تفکرات خود تغییراتی اساسی ایجاد کند.

تیم‌ملی بیش از هر زمان دیگری به خون تازه، انگیزه جدید و نگاه متفاوت نیاز دارد. اعتماد به جوان‌ترها به معنای کنار گذاشتن بی‌محابای بازیکنان باتجربه نیست، بلکه به معنای ایجاد توازن میان تجربه و جوانی و فراهم کردن فرصت واقعی برای نسلی است که همین حالا توانایی خود را در لیگ برتر به اثبات رسانده است. فوتبال ایران نمی‌تواند همچنان چشم بر واقعیت‌های لیگ برتر ببندد. وقتی بازیکنان جوان در باشگاه‌های مختلف فرصت بازی پیدا کرده و در برابر فشار مسابقات رسمی، خود را به‌عنوان بازیکنانی اثرگذار معرفی می‌کنند، نادیده گرفتن آنها در تیم ملی دیگر توجیه فنی قابل‌قبولی ندارد. اگر مربیان باشگاهی توانسته‌اند با اعتماد به جوانان، استعدادهای تازه‌ای را به فوتبال ایران معرفی کنند، کادر فنی تیم ملی نیز باید با شجاعت بیشتری همین مسیر را دنبال کند.

جلال چراغپور، مربی پیشین تیم ملی فوتبال در گفت‌وگو با «ایران»:

برای جوانگرایی در تیم ملی راه گریزی نیست

مهری رنجبر/ درخشش نسل جوان در لیگ برتر، بار دیگر بحث تغییر نسل در تیم ملی را به یکی از دغدغه‌های جدی فوتبال ایران تبدیل کرده است. جلال چراغپور معتقد است زمان آن رسیده که تیم ملی با عبور از اتکای طولانی‌مدت به بازیکنان باتجربه، به جوانان فرصت حضور و اثبات توانایی‌هایشان را بدهد؛ البته به شرط آنکه این تغییر نسل با آموزش، برنامه‌ریزی و شناخت فوتبال مدرن همراه باشد. جلال چراغپور، کارشناس فوتبال، با اشاره به عملکرد بازیکنان جوان در رقابت‌های لیگ برتر معتقد است اکنون زمان استفاده از این بازیکنان در تیم ملی فرا رسیده است. او در این‌باره می‌گوید:«امروز زمان استفاده از بازیکنان جوانی رسیده که پشت ترافیک استفاده‌ نشدن، رشد کرده‌اند. حالا دیگر مربیان نمی‌توانند مدعی شوند تولیدات فوتبال ما در اندازه تیم ملی نیستند. باید در تیم ملی  تغییرات بنیادی در تشکیلات، شکل بازی، شخصیت تیمی و فردی بازیکنان به وجود آید و راه فراری هم از این تغییر نیست. با این حال، درخشش بازیکنان در لیگ برتر تنها مقدمات یک جهش در سطح تیم ملی است. نباید فراموش کنیم که وقتی تیم ملی جدید می‌شود، به تدارکات جدید هم نیاز دارد تا بازیکنان در برابر بازیکنانی خارج از سیستم تولید فوتبال ایران محک بخورند.

این موضوع درست مانند خودرویی است که ساخته می‌شود و پس از ساخت، باید در یک کورس با خودروهای بی‌ام‌و و بنز قرار گیرد تا شتاب و کیفیت آن مشخص شود. تیم‌های فوتبال هم همین وضعیت را دارند. ممکن است بازیکنان جدید وارد تیم ملی شوند، اما در مواجهه با فوتبال مدرنی که تاکنون ندیده‌اند، فراز و نشیب‌هایی خواهند داشت که باید آن را تحمل کنند. بنابراین باید یا بازی‌های تدارکاتی و اردوهای برون‌مرزی فراهم شود یا فیفا‌دی‌ها را جدی‌تر بگیریم تا این بازیکنان به‌طور کامل آماده شوند.»

جلال چراغپور معتقد است چاره‌ای جز جوانگرایی در تیم ملی باقی نمانده است:«آن‌قدر از بازیکنان باتجربه استفاده شده که دیگر چاره‌ای برای تغییر نسل نمانده است. حدود ۱۰ سال است که به شکل‌های مختلف، با مربیان گوناگون و حتی با توجیهات مدیران و مربیان، همچنان از بازیکنان باتجربه استفاده کرده‌ایم. حالا زمان آن رسیده که اسکلت تیم ملی در یک آزمایش جدی در ضرباهنگ و شرایط واقعی مسابقه قرار گیرد. یادم می‌آید تیم ملی کره برای جام جهانی، در بازی‌های آسیایی با دفترچه و قلم بیرون می‌آمد. مشخص بود که بازیکنان، تئوری‌های فوتبال را در کلاس یاد می‌گرفتند و در بازی‌های آسیایی نیز آنها را تمرین می‌کردند و در نهایت در جام جهانی به مقام چهارم رسیدند. تیم ملی ما هم باید چنین رویکردی داشته باشد.» مربی پیشین تیم ملی فوتبال، تغییر نسل را به شرط آموزش بر مبنای فوتبال مدرن مفید می‌داند و می‌گوید:«لازم نیست به بازیکنان جوان صرفاً بگوییم چگونه بازی کنند و چه کاری انجام دهند. در این شرایط باید بسیار مراقب باشیم که آموزش فوتبال به بازیکنان جوان و جدید نیز مبتنی بر دانش روز باشد. اگر دانسته‌های قدیمی خود را به بازیکنان جوان منتقل کنیم، در واقع بازیکنان جوانی خواهیم داشت که از نظر فکری پیر هستند؛ بنابراین با یک پروسه خطرناک مواجهیم. بازیکنانی را که سال‌ها در زمین به نتیجه رسیده‌اند، کنار می‌گذاریم و فوتبالیست‌های جدیدی را وارد می‌کنیم که باید بدانند چگونه بر اساس فوتبال مدرن بازی کنند.

جام جهانی نیز نکات جدیدی دارد؛ یعنی نه‌تنها بازیکنان، بلکه مربیان هم باید تلاش کنند با دانش نوین و روز فوتبال همراه شوند. اگر تمرین، مدیریت، شخصیت و آموزش بازیکن جدید مدرن شود، مربی هم باید با کوچینگ مدرن، پا‌به‌پای بازیکن پیش برود تا بتواند اعتمادسازی کند. اگر این چهار وجه توأمان با یکدیگر پیش نروند، با تیم جدید هم اتفاق خاصی رخ نخواهد داد.» جلال چراغپور برای استفاده از بازیکنان جوان، دو روش را مطرح می‌کند:«روش اول این است که اصلاً اجازه ندهیم تیم پیر شود؛ همان کاری که در تیم‌های اروپایی رخ می‌دهد. یعنی وقتی سن بازیکنی در تیم از حد مشخصی بالاتر می‌رود، بدون ملاحظه و مراعات حال بازیکن، او را از تیم حذف کنیم. بدون شک بازیکنان باتجربه پس از جدا شدن از تیم خود، پله‌پله در تیم‌های پایین‌تر به کار ادامه می‌دهند؛ مثل رونالدو که در عربستان بازی می‌کند یا ژاوی که به لیگ قطر آمد. اصلاً نباید بگوییم با اینکه سن فلان بازیکن بالاست، اما همچنان بازیکن خوبی است. باید بازیکنان را با توجه به سن‌شان بسنجیم و عضله، انفجار و فاکتور سرعت را نیز در نظر بگیریم؛ زیرا فاکتور سرعت در بدن انسان تا جایی پاسخگو است. مدل دوم این است که باشگاه‌های فوتبال باید استعدادیاب‌هایی با چشم تیزبین داشته باشند که وقتی بازیکنی را می‌بینند، او را ارزیابی کنند و تشخیص دهند با سه نوع تمرین می‌تواند در کنار بزرگسالان بازی کند؛ درست مانند باشگاه بارسلونا که یکی از پنج تیمی است که با شدت و قدرت از این روش بهره می‌برد؛ بازیکن ۱۶ یا ۱۷ ساله را جذب و پس از دو سال کار، او را به بازیکنی بسیار ارزشمند تبدیل می‌کند. نوع سوم نیز به کادر فنی تیم‌ها مربوط می‌شود. کادر فنی باید مکانیزمی داشته باشد که درهای تیم را به روی استعدادها باز نگه دارد. اما فوتبال ایران بسیار پیر شده و لیگ ایران تقریباً هیچ‌یک از این سازوکارها را ندارد.»

محمد نصرتی، ملی‌پوش پیشین تیم ملی در گفت‌وگو با «ایران»:

جوانگرایی کاملاً ضروری است

پریسا غفاری/ سه هفته از لیگ برتر فوتبال با عملکرد بسیار خوب جوانان تازه‌نفس گذشت و امیدهای جامعه فوتبال برای اعزام تیمی جوان به جام ملت‌های آسیا را زنده کرد؛ آن‌هم در شرایطی که فدراسیون فوتبال با عزم ایجاد تغییرات در ترکیب دستیاران قلعه‌نویی و جوان‌گرایی تیم پیش می‌رود تا تیم ملی بتواند سنت ۵۰ ساله را بشکند.
محمد نصرتی،  در گفت‌وگو با «ایران» در این خصوص می‌گوید: «جوان‌گرایی یک امر اجتناب‌ناپذیر است و باید ۷ تا ۸ بازیکن ملی جایگاه و اعتبار خود را حفظ کرده و خداحافظی کنند. قلعه‌نویی و شاگردانش باید در جام ملت‌ها قهرمان شوند.»

او با توجه به صحبت‌ها و عقایدی که برخی فوتبالی‌ها درباره استفاده از باتجربه‌ها در تیم ملی داشتند، معتقد است: «تیم ملی که با بازیکنان ۳۵ و ۵۰ ساله برای خود دستاورد می‌سازد و عقیده سرمربی آن این است که تیم ملی جای جوان‌گرایی نیست و باشگاه‌ها باید آزمون و خطاها را انجام بدهند، باید گفت او نباید از نتایج ضعیف در جام جهانی دفاع کند و مساوی را دستاورد خود بداند. تساوی در فوتبال یعنی باخت ضعیف. بنابراین با این نتایج نمی توانند و نباید که خود را تاریخ ساز بدانند.» محمد نصرتی در ادامه نیز تأکید می‌کند: «اکنون سن یک‌سری از بازیکنان بالا رفته و ورود بازیکن خارجی سخت شده و این بهترین فرصت است که جوانان از آن بهره ببرند و مربیان هم با استفاده از آنها می‌توانند کیفیت بازی تیمشان را بالاتر برده و بازیکنانشان را راغب کنند که فوتبال از سیستم نتیجه‌گرایی خارج و با بالابردن سطح کیفی، تیم ملی را هم به سمت جوان شدن ببرند. به نظرم هرچه سن بازیکن بالاتر می‌رود، انگیزه فرد کمتر می‌شود. پس بهتر است جام ملت‌های آسیا را با میانگین سنی کمتر شروع کنیم.»

ملی‌پوش پیشین ایران می‌گوید: «قلعه‌نویی در دو دوره جام ملت‌ها هدایت تیم را برعهده داشته و اکنون ۵ سالی است که به‌طور کامل تیم ملی در اختیارش است. برای ما دیگر نایب‌قهرمانی هم قابل پذیرش نیست. می‌خواهد تیم پیشکسوتان را ببرد یا تیم جوانان؛ او باید قهرمان شود. از همین لیگ می‌تواند تیمی آماده و جوان را اعزام کند و با حضور در فیفادی اول و دوم نشان دهد که دیگر بهتر است محترمانه برخی از دوستان را از ترکیب تیم ملی خط بزند و به آینده فوتبال نگاه کند. »