۲۰ مرکز سلامت روان جامعه‌نگر افتتاح شد

علیرضا رئیسی روز شنبه در مراسم افتتاحیه همزمان و برخط ۲۰ واحد سراج و سه کانکس کاهش آسیب اعتیاد که به مناسبت هفته دولت برگزار شد، اظهار کرد: برنامه‌ریزی کرده بودیم تا پایان سال هر هفته یک مرکز سراج افتتاح شود که اکنون از برنامه زمان‌بندی جلوتر هستیم.

به گزارش ایرنا، معاون بهداشت وزارت بهداشت با اشاره به افتتاح ۲۰ واحد جدید سراج اظهار کرد: با افتتاح این مراکز، تعداد واحدهای سراج در سراسر کشور به ۱۴۸ مرکز رسیده است و خوشبختانه بسیاری از دانشگاه‌های علوم پزشکی برای راه‌اندازی این مراکز علاقه‌مند و مشتاق هستند.

وی افزود: افتتاح مراکز سراج از اهمیت زیادی برخوردار است و اگر خروجی و آثار این مراکز برای مردم تبیین شود، قطعاً حمایت‌های بیشتری از این برنامه صورت خواهد گرفت؛ به‌ویژه اینکه قوه قضاییه و دادگستری نیز موضوع را دنبال و پیگیری می‌کنند.

معاون بهداشت وزارت بهداشت ادامه داد: اعتقاد داریم نباید مرکز جدید سراج راه‌اندازی شود، مگر اینکه امکان ارائه خدمات باکیفیت در آن وجود داشته باشد؛ بنابراین در کنار توسعه کمی این مراکز، کیفیت خدمات ارائه‌شده نیز باید به طور جدی مورد توجه قرار گیرد.

رئیسی با اشاره به ظرفیت گسترده شبکه بهداشت و درمان کشور گفت: یکی از مزیت‌های مهم این شبکه، ارتباط نزدیک آن با مردم است و مردم نیز به پزشکان و نظام سلامت اعتماد دارند؛ بنابراین باید از این ظرفیت برای شنیدن مسائل و مشکلات مردم و پاسخگویی مناسب به نیازهای آنان استفاده کنیم.

وی درباره نحوه پرداخت به متخصصان فعال در مراکز سراج نیز گفت: طرحی در دست اجراست که بر اساس آن، پرداختی به روانپزشکان شاغل در برنامه سراج در قالب برنامه پزشکی خانواده انجام شود و هماهنگی‌های لازم در این زمینه با معاونت درمان وزارت بهداشت صورت گرفته است.

سراج؛ گامی برای تقویت خدمات سلامت روان در محله‌ها

معاون بهداشت وزارت بهداشت با تأکید بر اهمیت برنامه سراج در رویکرد محله‌محوری اظهار کرد: این مراکز با توجه به تأکید رئیس‌جمهوری بر محله‌محوری، اهمیت ویژه‌ای دارند و می‌توانند آثار مثبت و ملموسی برای مردم در مناطق مختلف کشور به همراه داشته باشند.

رئیسی گفت: از سال ۱۹۷۸ و پس از شکل‌گیری رویکرد مراقبت‌های بهداشتی اولیه، توجه نظام‌های سلامت به ارائه خدمات در سطح جامعه افزایش یافت و ایران نیز از کشورهای پیشرو در ایجاد شبکه بهداشت و درمان بود؛ به‌گونه‌ای که حتی پیش از تصویب بیانیه آلماآتا، ایجاد شبکه در کشور آغاز شده بود.

معاون بهداشت وزارت بهداشت با اشاره به دستاوردهای شبکه بهداشت و درمان کشور در چهار دهه گذشته گفت: شاخص‌های سلامت کشور طی این سال‌ها به شکل چشمگیری بهبود یافته است. برای نمونه، میزان مرگ‌ومیر نوزادان که پیش از انقلاب بیش از ۱۵۰ مورد به ازای هر هزار تولد زنده بود، امروز به کمتر از ۱۰ مورد رسیده است. همچنین مرگ‌ومیر مادران باردار از بیش از ۱۰۰ مورد به ازای هر ۱۰۰ هزار تولد زنده، به کمتر از ۲۰ مورد کاهش یافته است.

نقش شبکه بهداشت در حفظ سلامت مردم و مرزبانی سلامت

رئیسی ادامه داد: در حوزه بیماری‌های واگیر نیز دستاوردهای قابل توجهی داشته‌ایم. در شرایطی که برخی کشورهای همسایه همچنان با نرخ بالای بروز سل مواجه هستند، میزان بروز سل در ایران به کمتر از ۱۲ مورد در هر ۱۰۰ هزار نفر رسیده است. همچنین کشورمان طی ۲۷ سال گذشته موردی از فلج اطفال بومی نداشته است و این موضوع نشان‌دهنده نقش مهم شبکه بهداشت و درمان در حفظ سلامت مردم و مرزبانی سلامت کشور است.

نظام سلامت همواره باید آماده مواجهه با بحران‌ها باشد

وی با بیان اینکه کاهش بار بیماری‌های واگیر به معنای نادیده گرفتن آنها نیست، تصریح کرد: همه‌گیری کرونا نشان داد که بیماری‌های عفونی همچنان می‌توانند سلامت جوامع را تحت تأثیر قرار دهند و نظام سلامت باید همواره برای مواجهه با چنین تهدیدهایی آماده باشد.

معاون بهداشت وزارت بهداشت با اشاره به تحولات رویکردهای جهانی در حوزه مراقبت‌های سلامت اظهار کرد: امروز برنامه پزشکی خانواده و نظام ارجاع در بسیاری از کشورهای جهان اجرا می‌شود و در این رویکرد، هر خانواده یک تیم سلامت دارد که می‌تواند مراقبت، پیشگیری و در صورت نیاز ارجاع و درمان را دنبال کند.

رئیسی افزود: در سال ۲۰۲۶، یکی از مسیرهای تحول نظام‌های سلامت، حرکت یک گام فراتر از خانواده‌محوری و توجه بیشتر به مراقبت‌های محله‌محور است؛ یعنی از مراقبت از فرد و خانواده به سمت توجه به محیط و محله‌ای حرکت کنیم که فرد در آن زندگی می‌کند.

وی، مراکز سراج را یکی از نمادهای این رویکرد دانست و گفت: زمانی در حوزه سلامت روان، یک کارشناس یا مشاور در یک کلینیک با فرد مراجعه‌کننده گفت‌وگو می‌کرد و تلاش می‌کرد مشکل او را حل کند، اما امروز می‌دانیم مشکلات سلامت روانی و اجتماعی افراد می‌تواند ریشه در عوامل مختلف داشته باشد و حل آنها نیازمند کار تیمی است.

معاون بهداشت وزارت بهداشت ادامه داد: در مراکز سراج، روانشناس، روانپزشک و مددکار اجتماعی در کنار یکدیگر فعالیت می‌کنند و در صورت نیاز، موضوعات اجتماعی و ظرفیت‌های موجود در محله نیز مورد توجه قرار می‌گیرد؛ بنابراین، سراج یکی از نمادهای توسعه‌یافتگی نظام مراقبت و حرکت به سمت مراقبت‌های محله‌محور است.

ماموریت سراج فقط ارائه مشاوره فردی نیست

رئیسی با تأکید بر اهمیت کیفیت خدمات در مراکز سراج بیان کرد: مأموریت این مراکز تنها ارائه مشاوره به یک فرد نیست؛ بلکه باید ریشه‌های مشکلات شناسایی و برای حل آنها اقدام شود. گاهی با کمک به ایجاد یک شغل خانگی یا رفع یک مشکل اجتماعی می‌توان تنش‌های یک خانواده را کاهش داد و زندگی را به شرایط طبیعی بازگرداند.

وی افزود: سلامت روانی و اجتماعی یکی از حوزه‌های بسیار ارزشمند در نظام سلامت است، اما برای موفقیت این برنامه باید کیفیت خدمات به طور مستمر مورد توجه قرار گیرد، مأموریت مراکز به صورت مرتب به همکاران یادآوری شود و عملکرد آنها ارزیابی شود تا در نهایت یک نظام یکپارچه و کارآمد شکل بگیرد.

رئیسی ابراز امیدواری کرد: با توسعه این مراکز و حرکت نظام سلامت به سمت مراقبت‌های محله‌محور، شاهد ارتقای هرچه بیشتر خدمات سلامت روانی و اجتماعی و پاسخگویی بهتر نظام سلامت به نیازهای مردم باشیم.

برنامه سراج به عنوان یکی از برنامه‌های مهم وزارت بهداشت در حوزه سلامت روانی و اجتماعی، به طور کامل در ساختار شبکه بهداشت و درمان کشور ادغام شده و با هدف ارائه خدمات منسجم و زنجیره‌ای به جامعه در حال گسترش است. این مراکز با هدف تحقق عدالت در سلامت، گسترش دسترسی مردم به خدمات سلامت روانی و اجتماعی و ارائه خدمات تخصصی به‌ویژه در مناطق کمتر برخوردار، همزمان با هفته دولت به بهره‌برداری رسیدند.

در واحدهای سراج، خدمات تخصصی سلامت روانی و اجتماعی با حضور همزمان روانپزشک، روانشناس و مددکار اجتماعی و به صورت رایگان در ساختار دولتی ارائه می‌شود و توسعه این مراکز، دسترسی مردم به خدمات سلامت روان را به‌ویژه در مناطق کمتر برخوردار افزایش می‌دهد.

براساس این گزارش، در این مراسم برخط، دانشگاه‌های علوم پزشکی نیز گزارشی از روند اجرای برنامه سراج در استان‌ها ارائه کردند.