سخت‌گیری محیط‌زیست در ارزیابی میدان نفتی سهراب

  احمدرضا لاهیجان زاده روز دوشنبه در نشستی تخصصی با جامعه مدنی با موضوع احیای تالاب هورالعظیم با اشاره به ظرفیت‌های گسترده اقتصادی خوزستان در حوزه‌های نفت، کشاورزی، پتروشیمی و شیلات افزود: انتظار مردم خوزستان برای برخورداری از آثار توسعه و درآمدهای حاصل از فعالیت‌های اقتصادی در استان کاملاً به‌حق است و باید وزارتخانه‌های توسعه‌ای حداقل هر سه ماه یک‌بار با تشکل‌های محیط‌زیستی نشست داشته باشند.

به گزارش ایرنا، وی با اشاره به ظرفیت‌های گسترده استان خوزستان اظهار کرد: هر یک از منابع و ظرفیت‌های موجود در خوزستان می‌تواند یک کشور را تأمین کند و مجموعه این ظرفیت‌ها می‌تواند برای یک کشور پهناور مانند ایران بسیار اثرگذار باشد.

وی افزود: فارغ از موضوع نفت که ظرفیت آن در خوزستان غیرقابل کتمان است، این استان با تولید بیش از ۲۰ میلیون تن محصولات کشاورزی، یکی از قطب‌های کشاورزی کشور محسوب می‌شود، خوزستان همچنین در حوزه پتروشیمی ظرفیت قابل توجهی دارد و حدود ۲۲ مجتمع پتروشیمی در این استان فعال است و در حوزه شیلات نیز از ظرفیت‌های مهمی برخوردار است.

معاون محیط زیست دریایی و تالاب‌های سازمان حفاظت محیط زیست ادامه داد: من خود وضعیت نفت را هم در گذشته و هم امروز در منطقه دیده‌ام، بنابراین کاملاً به مردم خوزستان حق می‌دهم که انتظار داشته باشند وقتی در شهری مانند ماهشهر که حدود ۲۲ پتروشیمی وجود دارد و درآمدهای میلیارد دلاری از فعالیت این واحدها و صادرات محصولات حاصل می‌شود، چرا وضعیت زیرساخت‌ها و شرایط زندگی مردم متناسب با این ظرفیت‌ها نیست.

لاهیجان‌زاده با اشاره به سابقه فعالیت‌های نفتی در آبادان اظهار کرد: حدود ۱۰۰ سال پیش یک پالایشگاه در آبادان احداث شد و در پی آن یک تمدن در این شهر شکل گرفت، بنابراین طبیعی است که مردم این مناطق، انباشت مشکلات و آثار فعالیت‌های اقتصادی را ببینند و نسبت به پیامدهای پروژه‌های جدید حساس باشند.

وی افزود: به همین دلیل است که امروز وقتی پروژه میدان نفتی سهراب مطرح می‌شود، مباحثی از روی نگرانی از سوی تشکل‌ها مطرح می‌شود، اما اگر پروژه دیگری نیز مطرح شود، همین نگرانی‌ها و مطالبات را خواهند داشت.

معاون محیط زیست دریایی و تالاب‌های سازمان حفاظت محیط زیست ادامه داد: در حدود ۲۰ کیلومتری اهواز، منطقه‌ای نفتی با تولید حدود ۷۰۰ هزار بشکه نفت وجود دارد، سال ۱۳۹۷ به همراه نمایندگان مجلس از این منطقه بازدید کردیم، اما روستاهای اطراف آن از ابتدایی‌ترین امکانات، از جمله امکانات مناسب مدارس و راه، برخوردار نبودند.

لاهیجان‌زاده با اشاره به وضعیت منطقه غرب کارون گفت: در چند سال گذشته حدود ۶۰ میلیارد دلار درآمد از میدان‌های نفتی غرب کارون حاصل شده است، اما اگر محورهای جاده‌ای و زیرساخت‌های این منطقه را بررسی کنید، همچنان شاهد مشکلات جدی در حوزه زیرساختی هستیم.

الزام وزارتخانه های توسعه برای برگزاری جلسه با تشکل ها

وی با بیان اینکه باید ارتباط میان دستگاه‌های توسعه‌ای و تشکل‌های محیط‌زیستی تقویت شود، گفت: اولین درخواست من این است که امروز مصوبه‌ای داشته باشیم که تمام وزارتخانه‌های توسعه‌ای از جمله وزارت نفت، وزارت جهاد کشاورزی، وزارت نیرو و وزارت صنعت، معدن و تجارت، حداقل هر سه ماه یک‌بار با تشکل‌ها جلسه داشته باشند.

معاون محیط زیست دریایی و تالاب‌های سازمان حفاظت محیط زیست افزود: در سازمان حفاظت محیط زیست به روی تشکل‌ها باز است، اما دسترسی آنها به شرکت‌ها و دستگاه‌هایی که در این حوزه‌ها فعالیت می‌کنند، همیشه فراهم نیست. نباید کار به جایی برسد که موضوعات و اختلافات در عالی‌ترین سطوح مطرح شود.

وی گفت: بنابراین باید این موضوع برای وزارتخانه‌های توسعه‌ای الزام شود و این نشست‌ها حداقل در سطح معاون وزیر برگزار شود تا تشکل‌ها و دستگاه‌های اجرایی پیش از رسیدن مسائل به مرحله بحران، درباره موضوعات مورد اختلاف گفت‌وگو کنند.

هورالعظیم، از انسداد مسیر آب تا احیای ارتباط آبی تالاب

وی در ادامه به سابقه فعالیت‌های نفتی در هورالعظیم اشاره کرد و گفت: موضوع هورالعظیم از سال ۱۳۸۲ یا ۱۳۸۳ و با نخستین درخواست وزارت نفت برای فعالیت در میدان نفتی آزادگان جنوبی مطرح شد، آزادگان جنوبی در جنوبی‌ترین بخش هورالعظیم قرار دارد و در سال ۱۳۸۴ مجوز ارزیابی از سازمان حفاظت محیط زیست دریافت کرد و وزارت نفت نیز حدود ۲۲ تعهد را پذیرفت.

معاون محیط زیست دریایی و تالاب‌های سازمان حفاظت محیط زیست افزود: پس از آن، وزارت نفت درخواست فعالیت در آزادگان شمالی را مطرح کرد و در سال ۱۳۸۹ مجوز مربوط به میدان نفتی آزادگان شمالی صادر شد، در آن زمان آزادگان شمالی و جنوبی در دل یک میدان یکپارچه قرار داشتند و ۲ مجوز برای این فعالیت‌ها صادر شد.

وی ادامه داد: در سال ۱۳۸۹ برای اینکه امکان فعالیت در میدان نفتی آزادگان جنوبی فراهم شود، ورودی کرخه در محلی که روی شط‌علی قرار دارد، با سازه‌ای شبیه پل مسدود شد تا آب وارد منطقه نشود. در نتیجه این اقدام، حدود ۵۰ تا ۶۰ هزار هکتار از اراضی خشک و به کانون گرد و غبار تبدیل شد.

لاهیجان‌زاده اظهار کرد: اما در دهه ۱۳۹۰، در پی اقدامات قضایی و همچنین تغییر رویکرد وزارت نفت، تحولاتی در اقدامات این وزارتخانه ایجاد شد، وزارت نفت برای اصلاح جاده‌هایی که به دلیل فعالیت‌های نفتی احداث شده بود و همچنین جاده‌هایی که از زمان جنگ باقی مانده و موجب تخریب تالاب شده بودند، اقدام کرد.

وی افزود: در این روند، بیش از ۲۳۰ کالورت ( سازه عبور آب ) در زیر جاده‌ها احداث و حدود ۴۲ تا ۴۳ پل ساخته شد و در نتیجه، ارتباط آبی میان بخش‌های مختلف تالاب تا حد زیادی برقرار شد.

معاون محیط زیست دریایی و تالاب‌های سازمان حفاظت محیط زیست گفت: اکنون ارتباط آبی در هورالعظیم برقرار است و وزارت نفت نیز اقدامات گسترده‌ای را برای اصلاح شرایط و کاهش آثار فعالیت‌های نفتی در داخل تالاب آغاز کرده است.

سخت‌گیری محیط زیست در ارزیابی میدان نفتی سهراب

لاهیجان‌زاده با اشاره به تفاوت‌های میدان نفتی سهراب با میدان‌های آزادگان شمالی و جنوبی اظهار کرد: سازمان حفاظت محیط زیست با توجه به تجربه فعالیت در دو میدان آزادگان شمالی و جنوبی و پس از اضافه شدن میدان یاران، در بررسی پروژه سهراب بسیار سختگیرانه عمل کرد تا کمترین آسیب به تالاب هورالعظیم وارد شود.

وی افزود: مکاتبات مربوط به میدان سهراب از سال ۱۳۹۸ آغاز شد و در سال ۱۳۹۹ ارزیابی آن انجام گرفت، در حالی که دو میدان دیگر حدود دو سال قبل مجوزهای خود را دریافت کرده بودند.

معاون محیط زیست دریایی و تالاب‌های سازمان حفاظت محیط زیست ادامه داد: میدان سهراب از نظر وسعت و تعداد چاه‌ها قابل قیاس با آزادگان جنوبی که اکنون بیش از ۱۰۰ حلقه چاه فعال دارد یا آزادگان شمالی نبود و میدان بسیار جمع‌وجورتری است، اما سازمان محیط زیست با توجه به تجربه تلخ فعالیت در دو میدان قبلی، بررسی این پروژه را با حساسیت ویژه دنبال کرد.

وی گفت: گزارش ارزیابی این پروژه بارها اصلاح شد، ویرایش هفتم گزارش در بهمن‌ماه ۱۴۰۱ ارائه شد و پس از آن نیز ویرایش هشتم در هشتم مردادماه ۱۴۰۴ ارائه شد، در مجموع هشت بار گزارش ارزیابی اصلاح و بررسی و ده‌ها جلسه برگزار شد تا سازمان حفاظت محیط زیست بتواند به جمع‌بندی برسد که اجرای میدان نفتی سهراب با کمترین آسیب ممکن به تالاب همراه باشد.

لاهیجان‌زاده اظهار کرد: تقریباً تمام الزاماتی که سازمان حفاظت محیط زیست مدنظر داشت، در این پروژه لحاظ شد و در مواردی نیز اصلاحات اساسی در طرح انجام گرفت تا پروژه به حداقل ممکن برسد که مستندات و مکاتبات آن نیز موجود است.

ضمانت وزارت نفت برای اجرای تعهدات میدان نفتی سهراب ضروری است

وی با تأکید بر اهمیت ضمانت اجرای تعهدات وزارت نفت گفت: نکته مهمی که اکنون وجود دارد، ضمانتی است که وزارت نفت باید بابت تعهدات خود ارائه کند.

معاون محیط زیست دریایی و تالاب‌های سازمان حفاظت محیط زیست افزود: وارد جزئیات فنی پروژه نمی‌شوم، اما در این طرح، تغییراتی در جانمایی پدها، پهنه آبی و مسیر خط لوله انجام شده و خط لوله از روی جاده عبور داده شده است تا کمترین اختلال در جریان آب ایجاد شود.

وی با اشاره به تجربه سیلاب‌های گذشته در منطقه گفت: جاده امام رضا در گذشته به دلیل اینکه پل موجود ظرفیت عبور آب را نداشت، مشکلاتی ایجاد می‌کرد و حتی در مقطعی مجبور شدیم در چند نقطه از جاده عملیات انفجاری انجام دهیم تا مسیر عبور آب باز شود.

لاهیجان‌زاده ادامه داد: خودم حدود ۲۷ تا ۲۸ روز تقریباً به صورت شبانه‌روزی در منطقه حضور داشتم و همه دستگاه‌ها تلاش می‌کردند شهر سوسنگرد زیر آب نرود، حتی حمیدیه در بالادست نیز در معرض این شرایط قرار داشت.

وی افزود: با توجه به اینکه سازه موجود پاسخگوی حجم آب نبود، در پروژه سهراب سه پل در این محدوده پیش‌بینی شده است که امکان عبور مناسب آب را فراهم خواهد کرد.

آغاز مطالعات طرح جامع مدیریت و احیای تالاب هورالعظیم میان ایران و عراق

معاون محیط زیست دریایی و تالاب‌های سازمان حفاظت محیط زیست با تأکید بر اینکه مردم باید به نقش نظارتی سازمان حفاظت محیط زیست اعتماد داشته باشند، گفت: دوستان به ما اعتماد کنند، ما نماینده قانونی و قدرتمند مردم هستیم و تلاش می‌کنیم این پروژه با سلامت کامل پیش برود.

وی از آغاز مطالعات طرح جامع مدیریت و احیای کل تالاب هورالعظیم خبر داد و اظهار کرد: این مطالعات با کمک دوستان و با مشارکت دانشگاه‌های مختلف آغاز شده و یک برنامه مفصل برای مدیریت و احیای تالاب تدوین خواهد شد.

لاهیجان‌زاده افزود: در حوزه بین‌المللی نیز اقدامات لازم انجام شده و یک پروژه مشترک برای احیای هورالعظیم در ایران و عراق تعریف کرده‌ایم و برای هر یک از ۲ کشور ایران و عراق، پروژه‌ای ۱۰ میلیون دلاری در نظر گرفته شده است.

وی گفت: مراحل اولیه این پروژه به تصویب رسیده و اکنون منتظر اعلام نهایی آن از سوی سازمان ملل هستیم.

هورالعظیم در مسیر ثبت در کنوانسیون رامسر

معاون محیط زیست دریایی و تالاب‌های سازمان حفاظت محیط زیست همچنین به موضوع ثبت هورالعظیم در کنوانسیون رامسر اشاره کرد و گفت: به دلیل مرزی بودن تالاب و وجود برخی اختلافات آبی میان ایران و عراق، ملاحظاتی خارج از موضوع محیط زیست وجود داشت که از سوی دستگاه‌های نظارتی مطرح شده بود.

وی ادامه داد: با برگزاری جلسات متعدد در وزارت امور خارجه، این مسائل حل‌وفصل شد و آخرین مکاتبه نیز برای ثبت این موضوع به سمت سازمان ملل ارسال شده است.

لاهیجان‌زاده ابراز امیدواری کرد که تا پایان امسال، بخش ایرانی هورالعظیم نیز در کنوانسیون رامسر به ثبت برسد.