شور خرید مدرسه هست، اما سبدها کوچک‌تر شده‌اند

بخشی از این گزارش را در ادامه بخوانید:

یکی از فروشندگان باسابقه بازار لوازم التحریر با اشاره به وضعیت فروش نسبت به سال‌های گذشته، می‌گوید: «شور خرید مدرسه همچنان در بازار وجود دارد، اما حجم خریدها کمتر شده است. خانواده‌ها بیشتر سراغ اقلامی می‌روند که واقعاً کم دارند و خرید را برای کل سال تحصیلی یکجا انجام نمی‌دهند.»
به گفته او، بخشی از نوشت‌افزار خریداری‌ شده در سال گذشته به دلیل تعطیلی‌های مقطعی یا غیرحضوری‌شدن برخی کلاس‌ها کمتر مصرف شده و در خانه‌ها باقی مانده است. همین مسأله، در کنار کاهش توان مالی خانواده‌ها، سبب شده بسیاری از خریداران ابتدا وسایل باقی‌مانده فرزندان خود را بررسی کنند و سپس فقط کمبودها را بخرند.
فروشنده دیگری نیز می‌گوید: «در سال‌های قبل، بسیاری از خانواده‌ها چندین دفتر، مداد، خودکار، پاک‌کن و مدادرنگی می‌خریدند تا برای کل سال خیال‌شان راحت باشد، اما حالا اغلب خرید را مرحله‌بندی می‌کنند. بعضی‌ها می‌گویند فعلاً فقط برای مهر خرید می‌کنیم و اگر لازم شد، در ماه‌های بعد دوباره می‌آییم.»
این تغییر رفتار خریداران، از نگاه فعالان بازار، نشانه کاهش تقاضای واقعی است. شاید در ظاهر، بازار در روزهای منتهی به مهر شلوغ به نظر برسد، اما میزان خرید هر خانواده کاهش یافته و سبدها کوچک‌تر شده‌اند. بسیاری از مشتریان به جای خرید محصولات برند یا طرح‌دار، میان کالاهای مشابه به دنبال گزینه‌های اقتصادی‌تر هستند.
در میان خریداران نیز تنوع کالا و تفاوت قیمت بازار بزرگ با فروشگاه‌های محلی مورد توجه بود. مادری که همراه دختر دانش‌آموز خود مشغول انتخاب دفتر بود، می‌گوید: «تنوع طرح و مدل در بازار زیاد است و می‌شود با بودجه‌های مختلف خرید کرد. بعضی کالاها نسبت به مغازه‌های محلی مناسب‌تر هستند، اما برای مدل‌های فانتزی و برندها اختلاف قیمت خیلی زیاد شده است.»
او می‌افزاید: «برای بچه‌ها ظاهر دفتر و جامدادی مهم است، ولی خانواده‌ها ناچارند قیمت را هم در نظر بگیرند. گاهی یک جامدادی یا دفتر طرح‌دار به اندازه چند قلم کالای ضروری قیمت دارد.»
در سبد خرید دانش‌آموزان، اقلام کاغذی مانند دفتر مشق، دفتر نقاشی، دفترچه و کاغذ یادداشت سهم قابل توجهی دارند. به همین دلیل هرگونه تغییر در قیمت کاغذ و مقوا، به سرعت بر هزینه خانوارها اثر می‌گذارد. فروشندگان و تولیدکنندگان، افزایش قیمت کاغذ و مقوا را مهم‌ترین عامل رشد قیمت دفتر می‌دانند.
یکی از فروشندگان بازار در این باره می‌گوید: «کاغذ ماده اولیه اصلی دفتر است و تغییر قیمت آن مستقیم به قیمت نهایی منتقل می‌شود. تولیدکننده نمی‌تواند کاغذ را گران‌تر بخرد، اما دفتر را با قیمت گذشته عرضه کند. با این حال بسیاری از تولیدکنندگان و فروشندگان تلاش می‌کنند بخشی از فشار افزایش هزینه‌ها را با کاهش حاشیه سود جبران کنند تا مشتری به طور کامل از بازار خارج نشود.»
محسن گلستانی، رئیس اتحادیه صنف فروشندگان نوشت‌افزار و لوازم مهندسی تهران نیز افزایش هزینه مواد اولیه را از چالش‌های اصلی این صنف می‌داند. به گفته او، محصولات سلولزی، به‌ویژه دفتر، بیش از دیگر اقلام لوازم‌التحریر از رشد هزینه کاغذ آسیب دیده‌اند.
گلستانی با اشاره به نوسانات نرخ ارز در یک سال گذشته گفت: «افزایش قیمت محصولات پتروشیمی نیز از اردیبهشت‌ماه بر هزینه مواد اولیه تولیدکنندگان اثر گذاشته است. بخشی از محصولاتی که در بازار به عنوان کالای تولید داخل عرضه می‌شوند، برای تولید به مواد پتروشیمی، کاغذ، مقوا، مرکب، چسب، فلزات یا قطعات وارداتی وابسته‌اند؛ بنابراین تولید داخل نیز از نوسان ارز و هزینه واردات مصون نیست.»
به گفته او، افزایش قیمت نوشت‌افزار در همه اقلام یکسان نبوده و در برخی کالاها در محدوده تورم عمومی یا حتی پایین‌تر از آن قرار داشته است؛ موضوعی که به اعتقاد وی، نتیجه کاهش حاشیه سود تولیدکنندگان، عمده‌فروشان و خرده‌فروشان برای حفظ قدرت خرید مشتریان است.