فرصتی برای قیاس دو راهبرد

سخنرانی دکتر مسعود پزشکیان در مجمع عمومی سازمان ملل را می‌توان از جهات مختلف مورد توجه قرار داد؛ اما آنچه بیش از همه در این سخنرانی برجسته بود، نمایش شجاعت، عزت و غیرت ایرانی در برابر افکار عمومی جهان بود. رئیس‌جمهوری سخنان خود را با تصاویری از امام شهید، شهدای مدرسه شجره طیبه میناب و قربانیان حمله به ورزشگاه آغاز کرد؛ تصاویری که در همان ثانیه‌های اول، ابعاد جنایات جنگی رژیم صهیونیستی و آمریکا را به جهان مخابره کرد.
پزشکیان در ادامه از جبهه مقاومت، برنامه هسته‌ای ایران، توانمندی‌های دفاعی، غزه و فلسطین سخن گفت و تصویری از ایران ارائه کرد که در برابر زورگویی و تهدید سر خم نمی‌کند. او تأکید کرد که ایران قدرت را نه برای تجاوز، بلکه برای صلح و دفاع از خود می‌خواهد و امنیت را برای همه همسایگانش ضروری می‌داند. اشاره به این نگاه که هر آنچه برای خود می‌پسندیم برای دیگران نیز بپسندیم، چارچوبی روشن از رویکرد ایران به صلح و امنیت منطقه‌ای ترسیم کرد.
اهمیت این سخنرانی زمانی بیشتر آشکار می‌شود که فضای پیش از حضور رئیس‌جمهوری در نیویورک را به یاد آوریم؛ فضایی که برخی افراد در داخل و خارج از کشور، حضور او در سازمان ملل را مورد انتقاد قرار داده بودند. با این حال، این حضور فرصتی فراهم کرد تا سخنان رئیس‌جمهوری بدون واسطه در معرض افکار عمومی جهان قرار گیرد. شاید فضاسازی و بمباران رسانه‌ای در برخی مواقع مانع از آن شود که چهره واقعی افراد و ابعاد شخصیتی آنان به‌درستی دیده شود؛ اما سخنان رئیس‌جمهوری ایران در مجمع عمومی سازمان ملل، بدون واسطه و در سطحی گسترده در جهان بازتاب یافت. مقایسه سخنان رئیس‌جمهوری ایران و رئیس‌جمهوری آمریکا، زمینه‌ساز شکل‌گیری مقایسه‌ای میان دو کشور از منظر شخصیت، تمدن و شجاعت شد؛ مقایسه‌ای که نشان داد ایران با اتکا به شجاعت و روحیه مقاومت از خود دفاع می‌کند، در حالی که اقدامات نظامی آمریکا از نگاه گوینده، نشانه ترس و ناتوانی است. این سخنان بار دیگر تأکید کرد که ایرانیان در برابر زورگویی و تهدید سر فرود نمی‌آورند. برخورداری ایران از سامانه‌های دفاعی، با هدف دستیابی به صلح و حفظ امنیت کشور تعریف می‌شود. جمهوری اسلامی ایران نه‌تنها امنیت خود، بلکه امنیت و اقتدار همسایگانش را نیز ضروری می‌داند و خواهان آن است که همه کشورهای منطقه از امنیت و ثبات برخوردار باشند.
در مقایسه میان سخنان رئیس‌جمهوری ایران و آمریکا نیز دو روایت متفاوت از قدرت و امنیت در برابر افکار عمومی جهان قرار گرفت. پزشکیان از قدرتی سخن گفت که هدفش دفاع و صلح است و تأکید کرد ایرانیان در برابر زور کوتاه نمی‌آیند. او همچنین با اشاره به اینکه ایران طی دو قرن گذشته به کشوری حمله نکرده و همواره از خود دفاع کرده است، بر فرهنگ و اصالت ایرانی و رویکرد دفاعی کشور تأکید کرد.
بخش دیگری از سخنان رئیس‌جمهوری به غزه، فلسطین و لبنان اختصاص داشت. اشاره به آوارگی کودکان و جنایاتی که علیه غیرنظامیان صورت گرفته و تأکید بر اینکه فشار و بمباران، ایرانیان را متحدتر و منسجم‌تر می‌کند، نشان‌دهنده تأکید بر مقاومت و انسجام ملی بود. حتی بغضی که در برخی لحظات در صدای پزشکیان شنیده می‌شد و لباس مشکی او، در کنار محتوای سخنانش، تصویری از همدردی با قربانیان و در عین حال اقتدار ارائه کرد.
اکنون مهم‌تر از خود این سخنرانی، نحوه بهره‌گیری از پیام آن در داخل کشور است. اگر ایران قرار است در برابر فشارهای خارجی و تهدیدها ایستادگی کند، انسجام و همدلی داخلی ضرورتی اساسی است. هیچ قدرت خارجی نمی‌تواند به‌سادگی ملتی متحد و منسجم را از اهداف و حقوق خود دور کند.